Tắt Wi-Fi để cứu khủng long, cũng là cách cứu mình khỏi khủng hoảng
Từ trò chơi khủng long quen thuộc mỗi khi website mất kết nối, một câu hỏi cần được đặt ra rằng liệu chúng ta cũng nên tắt Wi-Fi để cứu chính mình khỏi vòng lặp kiệt sức.
Vừa qua, trên Threads xuất hiện một video mô phỏng lại trò chơi khủng long quen thuộc của Chrome. Khi website mất kết nối, chú khủng long nhỏ bắt đầu chạy, vượt qua những chướng ngại vật trong không gian của riêng mình.
Thế nhưng, khi Wi-Fi được kết nối trở lại, chú khủng long phải đối mặt với kết cục tuyệt chủng và thế giới ấy sẽ bị hủy diệt. Cuối video liền xuất hiện dòng chữ "Keep Wi-Fi turn off, save dinosaur." (Tạm dịch: Hãy tắt Wi-Fi để cứu chú khủng long.)
Đây là một video mô phỏng khá thú vị về trò chơi quen thuộc với nhiều người dùng Internet mỗi khi mất kết nối. Nhưng nếu đặt trong đời sống hiện nay, câu nói này lại gợi ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: Có khi nào việc tắt Wi-Fi không chỉ để "cứu khủng long", mà còn để cứu chính chúng ta khỏi một "vòng lặp hủy diệt"?
Vì sao chúng ta đang rơi vào vòng lặp 'hủy diệt'?
Vòng lặp ấy thường bắt đầu từ nhịp sống hối hả hiện nay. Ban ngày, thời gian bị chia nhỏ bởi công việc, lịch học, cuộc họp, tin nhắn, deadline và những trách nhiệm phải hoàn thành. Có những ngày trôi qua rất nhanh, nhưng người trong cuộc lại có cảm giác mình chưa thật sự có phút nào cho bản thân.
Vì vậy, khi đêm xuống, việc xem thêm một tập phim, lướt thêm vài video hay trò chuyện thêm một chút không chỉ đơn thuần là giải trí. Nó giống như một cách giành lại quyền kiểm soát sau một ngày bị cuốn đi bởi quá nhiều yêu cầu từ bên ngoài.
Vấn đề là khoảng thời gian “thuộc về mình” ấy lại thường được lấy bằng cách hy sinh giấc ngủ. Ban đầu chỉ là vài phút để xả stress, nhưng rất dễ kéo thành một giờ, rồi thêm một giờ nữa. Đến khi đặt điện thoại xuống, cơ thể đã qua cơn buồn ngủ tự nhiên, đầu óc vẫn còn bị kích thích bởi quá nhiều hình ảnh, âm thanh và thông tin, còn thời gian ngủ thì bị rút ngắn.
Sáng hôm sau, chúng ta vẫn phải dậy đi làm, đi học, họp hành, trả lời email, xử lý deadline, nhưng trong trạng thái thiếu ngủ và mệt mỏi. Cơ thể chưa kịp phục hồi, tinh thần chưa kịp nghỉ ngơi, nhưng một ngày mới đã bắt đầu.
Và vì ngày hôm đó diễn ra trong trạng thái uể oải, kém tập trung, dễ cáu gắt và dễ quá tải hơn, đến tối họ lại càng muốn có thêm thời gian để bù đắp cho cảm giác bị cuốn đi suốt cả ngày. Thế là vòng lặp ấy tiếp tục kéo dài, càng mệt họ càng muốn thức khuya để giải trí, còn càng thức khuya thì ngày hôm sau lại càng mệt mỏi hơn.
Đó chính là điểm hủy diệt âm thầm của vòng lặp này. Trong khoa học giấc ngủ, hiện tượng này thường được gọi là revenge bedtime procrastination, có thể hiểu là trì hoãn giấc ngủ để trả thù.
Vì sao gọi việc trì hoãn giấc ngủ là một cách trả thù?
Theo Sleep Foundation, revenge bedtime procrastination là tình trạng một người cố ý thức khuya để tận hưởng thời gian cá nhân, dù biết điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến giấc ngủ.
Cụm từ này trở nên phổ biến hơn trên mạng xã hội trong vài năm gần đây. Từ "trả thù" (revenge) được cho là xuất phát từ một cách diễn đạt trong tiếng Trung, phản ánh sự bức bối của những người phải làm việc trong thời gian dài, căng thẳng và gần như không còn đủ khoảng trống cho đời sống cá nhân.
Nói đơn giản, đó là khi một người biết mình đã mệt, biết sáng mai vẫn phải dậy sớm, nhưng vẫn cố xem thêm một tập phim, lướt thêm vài video, chơi thêm một ván game hoặc trò chuyện thêm một chút.
Nhà tâm lý học lâm sàng Aimee Daramus từng lý giải rằng, khi cả ngày gần như xoay quanh nhu cầu của người khác, việc hy sinh một chút giấc ngủ đôi khi có thể khiến người trong cuộc cảm thấy "đáng giá".
Bởi sau một ngày phải trả lời email, chạy theo deadline, xử lý công việc, chăm lo cho người khác hoặc liên tục đáp ứng kỳ vọng từ bên ngoài, đêm muộn trở thành khoảng thời gian hiếm hoi họ cảm thấy mình được sống theo ý mình.
Nhưng cách 'trả thù' này đang 'gây thù' với chính cơ thể bạn
Nếu việc trì hoãn giấc ngủ lặp lại thường xuyên, điều dễ thấy nhất là cơ thể rơi vào tình trạng thiếu ngủ. Khi bạn ngủ không đủ, não bộ và cơ thể không có đủ thời gian để nghỉ ngơi, phục hồi sau một ngày dài.
Thiếu ngủ có thể khiến đầu óc kém tỉnh táo, trí nhớ giảm, khả năng tập trung và đưa ra quyết định cũng bị ảnh hưởng. Bạn có thể thấy mình dễ mắc lỗi hơn trong công việc, học tập hoặc phản ứng chậm hơn khi xử lý tình huống. Cơn buồn ngủ vào ban ngày cũng khiến năng suất giảm sút và làm tăng nguy cơ mất an toàn khi lái xe.
Giấc ngủ bị rút ngắn còn ảnh hưởng rõ đến cảm xúc. Người thiếu ngủ thường dễ cáu gắt, khó giữ bình tĩnh và dễ thấy quá tải trước những việc vốn không quá lớn. Nếu kéo dài, tình trạng này có thể liên quan đến các vấn đề sức khỏe tinh thần như lo âu, trầm cảm.
Không chỉ tinh thần, sức khỏe thể chất cũng chịu tác động. Thiếu ngủ kéo dài có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, rối loạn chuyển hóa như đái tháo đường, đồng thời khiến hệ miễn dịch hoạt động kém hiệu quả hơn.
Điều đáng nói là thiếu ngủ rất dễ tạo thành một vòng lặp khó thoát. Khi ngủ không đủ, khả năng tự kiểm soát vào ngày hôm sau cũng giảm đi.
Đến tối, chúng ta lại dễ sa vào cảm giác thêm một chút nữa, từ lướt thêm vài video, xem thêm một tập phim đến nhắn thêm vài câu. Càng thiếu ngủ, cơ thể càng mệt. Càng mệt, việc dừng thức khuya lại càng khó hơn.
Cần làm gì để việc ngắt kết nối không khiến bạn nhàm chán?
Bạn có thể bắt đầu bằng 20 - 30 phút không dùng điện thoại trước khi ngủ. Khoảng thời gian đó có thể dành để đi bộ chậm, giãn cơ, tắm nước ấm, chuẩn bị đồ cho ngày mai, đọc vài trang sách, nghe vài bài nhạc nhẹ hoặc viết vài dòng về ngày hôm nay.
Nếu vẫn muốn giải trí, hãy chọn những việc có điểm dừng rõ ràng. Chẳng hạn đọc một chương sách, nghe một bài nhạc, chăm cây, dọn lại góc ngủ, tô màu, xếp đồ hoặc trò chuyện với người thân mà không cầm điện thoại trên tay.
Bạn không cần "cai điện thoại" ngay lập tức, cũng không lên kế hoạch cho một buổi tối lành mạnh. Chỉ cần tạo ra một khoảng thời gian để cơ thể hiểu rằng ngày hôm nay đã kết thúc và bạn đang nghỉ ngơi, và giấc ngủ xứng đáng được ưu tiên hơn một cú vuốt màn hình nữa.
