10 dấu hiệu thiếu ngủ ít ai nghĩ tới
Bạn có thể bỏ qua nhiều dấu hiệu thiếu ngủ vì chúng tưởng như không liên quan. Từ thèm đồ ngọt, dễ nổi nóng đến nghiến răng hoặc thường xuyên đi tiểu đêm.
Buồn ngủ, mí mắt nặng trĩu, uống đến ly cà phê thứ ba trước 10 giờ sáng hay cảm giác đầu óc mơ hồ là những dấu hiệu thiếu ngủ khá dễ nhận ra.
Tuy nhiên, thiếu ngủ không chỉ khiến bạn mệt mỏi vào ban ngày. Cơ thể còn có thể phát tín hiệu qua cảm giác thèm ăn, thay đổi tâm trạng, đau đầu buổi sáng, nghiến răng, tiểu đêm hoặc những cơn ngủ gật rất ngắn khi lái xe.
Theo các chuyên gia về giấc ngủ, nhiều triệu chứng tưởng chừng không liên quan lại có thể bắt nguồn từ việc cơ thể không được nghỉ ngơi đúng cách vào ban đêm.
Dưới đây là 10 dấu hiệu thiếu ngủ thường bị bỏ qua và lý do bạn không nên xem nhẹ chúng.
1. Dễ mất tập trung, bốc đồng giống triệu chứng ADHD
Một số rối loạn giấc ngủ, đặc biệt là ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, có thể khiến trẻ em xuất hiện các biểu hiện giống ADHD như khó tập trung, tăng động, bốc đồng hoặc gặp vấn đề về hành vi.
Khi trẻ không ngủ đủ hoặc giấc ngủ thường xuyên bị gián đoạn, trẻ có thể khó tập trung, dễ bốc đồng hoặc khó kiểm soát hành vi vào ban ngày.
Nếu nguyên nhân nằm ở rối loạn giấc ngủ như ngưng thở khi ngủ, các biểu hiện này có thể giảm sau khi trẻ được điều trị đúng cách.
Ở người lớn, thiếu ngủ cũng có thể tạo ra những biểu hiện dễ bị nhầm với ADHD. Một số người có đồng hồ sinh học hoạt động muộn hơn bình thường, nên đến khuya vẫn chưa buồn ngủ.
Họ thường chỉ ngủ được sau 1 - 2 giờ sáng, nhưng vẫn phải dậy sớm để đi làm. Khi tình trạng này kéo dài, cơ thể bị thiếu ngủ mạn tính. Hệ quả là người đó dễ mất tập trung, cáu gắt, bốc đồng hoặc làm việc kém hiệu quả vào ban ngày.
2. Thèm đồ ăn vặt, đồ ngọt hoặc món ăn nhiều năng lượng
Sau một đêm ngủ kém, bạn có thể dễ thèm khoai tây chiên, bánh ngọt, kem hoặc các món nhiều năng lượng. Điều này không hẳn do bạn thiếu ý chí, mà có thể liên quan đến việc thiếu ngủ làm rối loạn các hormone kiểm soát cảm giác đói và no.
Cụ thể, hormone ghrelin khiến bạn thấy đói có xu hướng tăng lên, trong khi hormone leptin giúp báo hiệu cảm giác no lại giảm xuống. Vì vậy, cơ thể dễ gửi tín hiệu “muốn ăn thêm”, dù thực tế có thể bạn không thật sự cần nhiều năng lượng đến vậy.
Bên cạnh đó, khi thiếu ngủ, não bộ cũng dễ bị hấp dẫn hơn bởi các thực phẩm giàu calo. Nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên, bạn có thể nạp thêm nhiều năng lượng mỗi ngày mà không nhận ra.
3. Dễ cáu gắt và nhạy cảm hơn bình thường
Bạn có bao giờ bỗng nổi nóng với người thân, rồi sau đó tự hỏi "sao mình lại phản ứng như vậy"? Một phần nguyên nhân có thể đến từ việc bạn thiếu ngủ.
Khi ngủ không đủ, não bộ dễ nhạy cảm hơn với những tình huống tiêu cực, trong khi khả năng kiểm soát cảm xúc lại kém đi.
Vì vậy, những chuyện nhỏ trong ngày cũng có thể khiến bạn dễ cáu gắt, buồn bã hoặc phản ứng mạnh hơn bình thường.
4. Dễ đồng ý với điều mình không thật sự muốn
Thiếu ngủ cũng có thể làm giảm khả năng ra quyết định. Khi quá mệt, bạn dễ chọn cách nhanh nhất để kết thúc vấn đề, dù lựa chọn đó chưa chắc đúng với điều bạn thật sự muốn.
Trong các tình huống bị gây áp lực, bạn có thể dễ nhượng bộ, đồng ý cho qua hoặc chấp nhận một yêu cầu không hợp lý. Điều này có thể xảy ra trong công việc, các cuộc thương lượng, tranh luận hoặc những cuộc trò chuyện căng thẳng.
Vì vậy, nếu đang rất mệt, bạn nên tránh quyết định vội vàng. Đôi khi, ngủ đủ một đêm rồi trả lời sau sẽ giúp bạn tỉnh táo và sáng suốt hơn.
5. Thức dậy với cơn đau đầu
Đau đầu vào buổi sáng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có rối loạn hô hấp khi ngủ như ngưng thở khi ngủ.
Khi đường thở bị tắc nghẽn lặp đi lặp lại trong lúc ngủ, lượng oxy trong máu có thể giảm, trong khi carbon dioxide tăng lên. Sự thay đổi này có thể ảnh hưởng đến não bộ và gây đau đầu sau khi thức dậy.
Một số người có thể điều trị đau đầu hoặc đau nửa đầu trong thời gian dài nhưng không cải thiện, vì nguyên nhân thật sự nằm ở chất lượng giấc ngủ ban đêm. Nếu thường xuyên thức dậy với cơn đau đầu, đặc biệt kèm ngáy to, nghẹt thở khi ngủ hoặc mệt mỏi ban ngày, bạn nên trao đổi với bác sĩ.
6. Nghiến răng hoặc đau hàm khi ngủ dậy
Nghiến răng hoặc siết chặt hàm khi ngủ thường liên quan đến căng thẳng. Tuy nhiên, vấn đề này cũng có thể liên quan đến chất lượng giấc ngủ.
Một số nghiên cứu về giấc ngủ cho thấy nhiều đợt nghiến răng xuất hiện sau khi nhịp thở bị gián đoạn trong lúc ngủ. Khi đó, não có thể kéo cơ thể ra khỏi giấc ngủ sâu và chuyển sang trạng thái ngủ nông hơn. Điều này khiến cơ thể khó bước vào các giai đoạn ngủ phục hồi cần thiết.
Ở chiều ngược lại, đau hàm hoặc rối loạn khớp thái dương hàm cũng có thể làm giấc ngủ chập chờn hơn. Nếu bạn thường xuyên thức dậy với cảm giác đau hàm, mỏi cơ mặt, ê răng hoặc đau đầu vùng thái dương, bạn có thể cân nhắc kiểm tra cả vấn đề răng hàm mặt lẫn giấc ngủ.
7. Thường xuyên thức dậy để đi vệ sinh
Nhiều người thường nghĩ tiểu đêm xuất phát từ việc uống nhiều nước, tuổi tác, mang thai hoặc các vấn đề tiết niệu. Tuy nhiên, tình trạng này cũng có thể liên quan đến rối loạn hô hấp khi ngủ.
Khi ngưng thở lúc ngủ lặp lại nhiều lần trong đêm, tim phải chịu thêm áp lực. Lúc này, cơ thể có thể giải phóng một loại hormone khiến thận đào thải nhiều nước hơn. Kết quả là bạn dễ thức dậy giữa đêm để đi vệ sinh.
Nếu bạn thường xuyên thức dậy một hoặc nhiều lần mỗi đêm để đi vệ sinh, đặc biệt khi đi kèm ngáy to, buồn ngủ ban ngày, đau đầu sáng sớm hoặc cảm giác ngủ không sâu, đừng chỉ nghĩ đơn giản là do uống nước trước khi ngủ. Bạn nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân thật sự.
8. Cảm thấy kiệt sức nhưng vẫn tỉnh táo vào ban đêm
Cảm giác mệt rã rời nhưng vẫn không thể ngủ khá phổ biến. Tuy nhiên, nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên, bạn không nên xem đó là chuyện bình thường.
Khi giấc ngủ xáo trộn trong một thời gian, cơ thể có thể mất nhịp điều hòa hormone căng thẳng. Thông thường, cortisol tăng cao vào buổi sáng và giảm dần về đêm để cơ thể thư giãn. Nhưng khi bạn ngủ kém, cơ thể có thể duy trì trạng thái cảnh giác vào buổi tối, khiến bạn khó thả lỏng dù đã rất mệt.
Kết quả là bạn cảm thấy kiệt sức nhưng vẫn không thể ngủ. Ngay cả khi bạn đã dành đủ thời gian cho giấc ngủ, bạn vẫn có thể thức dậy trong trạng thái mệt mỏi nếu ngủ không sâu hoặc giấc ngủ liên tục bị gián đoạn.
9. Dễ bị cảm, ốm vặt thường xuyên hơn
Giấc ngủ có liên hệ chặt chẽ với hệ miễn dịch. Khi bạn ngủ không đủ, cơ thể có thể giảm khả năng tự bảo vệ trước virus và các tác nhân gây bệnh.
Trong một nghiên cứu, chỉ một đêm ngủ ít hơn bình thường đã làm hoạt động của tế bào tiêu diệt tự nhiên (Natural killer cells) giảm khoảng 28% vào sáng hôm sau.
Đây là nhóm tế bào miễn dịch giữ vai trò quan trọng trong tuyến phòng thủ đầu tiên của cơ thể, giúp nhận diện và chống lại các tác nhân gây hại.
Nếu bạn thường xuyên bị cảm, dễ ốm sau những giai đoạn căng thẳng hoặc liên tục cảm thấy cơ thể xuống sức, hãy thử nhìn lại chất lượng giấc ngủ của mình. Khi thiếu ngủ kéo dài, hệ miễn dịch có thể hoạt động kém hiệu quả hơn, khiến cơ thể dễ nhiễm bệnh hơn.
10. Có những cơn ngủ gật rất ngắn khi lái xe
Một trong những dấu hiệu nguy hiểm nhất của thiếu ngủ là "microsleep", tức những cơn ngủ gật rất ngắn, chỉ kéo dài vài giây. Người gặp tình trạng này có thể không nhận ra mình vừa chợp mắt trong thoáng chốc.
Điều này đặc biệt nguy hiểm khi lái xe. Ở tốc độ cao, chỉ vài giây mất tỉnh táo cũng đủ khiến xe di chuyển một quãng dài trong khi người lái không kiểm soát hoàn toàn tay lái.
Nhiều người nghĩ rằng mình sẽ tự nhận ra khi quá buồn ngủ và cần dừng lại. Nhưng thực tế, các cơn ngủ gật ngắn có thể xuất hiện trước khi bạn kịp nhận ra cơ thể đã quá mệt.
Nếu bạn thấy mí mắt nặng, khó giữ đúng làn đường, không nhớ rõ đoạn đường vừa đi qua hoặc phải liên tục cố giữ tỉnh táo, hãy dừng xe ở nơi an toàn và nghỉ ngơi thay vì tiếp tục lái.
Khi nào bạn nên đi khám?
Thỉnh thoảng ngủ không ngon là tình trạng khá phổ biến. Tuy nhiên, nếu mất ngủ, ngủ không sâu hoặc mệt mỏi sau khi thức dậy kéo dài nhiều ngày, bạn nên trao đổi với bác sĩ, đặc biệt khi đi kèm các dấu hiệu như:
- Ngáy to, ngưng thở hoặc thở hổn hển khi ngủ
- Buồn ngủ ban ngày dù đã ngủ đủ giờ
- Đau đầu buổi sáng thường xuyên
- Tiểu đêm nhiều lần
- Khó tập trung, dễ cáu gắt, giảm hiệu suất làm việc
- Nghiến răng, đau hàm khi thức dậy
- Có cơn ngủ gật khi lái xe hoặc làm việc
Giấc ngủ không chỉ là khoảng thời gian để cơ thể nghỉ ngơi. Trong lúc bạn ngủ, cơ thể phục hồi năng lượng, não bộ xử lý thông tin, cảm xúc dần ổn định hơn và hệ miễn dịch cũng hoạt động để bảo vệ sức khỏe.
Vì vậy, nếu cơ thể liên tục xuất hiện những dấu hiệu bất thường, đừng chỉ cố chịu đựng hoặc dùng thêm cà phê để tỉnh táo. Đôi khi, điều bạn thật sự cần là nhìn lại chất lượng giấc ngủ và cho cơ thể một khoảng nghỉ đúng nghĩa.
