Vì sao phụ nữ ngủ nhiều hơn đàn ông nhưng vẫn thấy uể oải?
Vì sao phụ nữ ngủ nhiều hơn mà vẫn thiếu năng lượng? Câu trả lời không nằm ở thời lượng bạn ngủ mỗi đêm.
Có thể bạn đã từng bắt gặp không ít những bài viết trên mạng xã hội nói về việc phụ nữ có xu hướng ngủ nhiều hơn nam giới một chút. Cảm giác này đặc biệt quen thuộc với nhiều người đang phải xoay xở hàng loạt công việc giữa sự nghiệp và gia đình mỗi ngày.
Tuy nhiên, câu hỏi cần được đặt ra là phụ nữ ngủ nhiều hơn vì đó là cơ chế tự nhiên, hay vì cơ thể đang cần thêm thời gian để phục hồi trước những áp lực tích lũy trong cuộc sống hằng ngày?
Các nghiên cứu cho thấy dù phụ nữ ngủ nhiều hơn đàn ông nhưng vẫn thấy mệt khi thức dậy
Thực tế, một số nghiên cứu cho thấy phụ nữ có xu hướng ngủ nhiều hơn nam giới khoảng 11 phút mỗi đêm. Tuy nhiên, chênh lệch này khá nhỏ và chưa phản ánh được chất lượng giấc ngủ hay cảm giác sau khi thức dậy.
Kết quả cũng chưa đề cập đến các biểu hiện như buồn ngủ ban ngày, vốn có thể liên quan đến rối loạn giấc ngủ. Ngoài ra, nghiên cứu này vẫn chưa xác định được chính xác phụ nữ thực sự cần bao nhiêu thời gian ngủ.
Một nghiên cứu gần đây trên 32 sinh viên cho thấy, dù ngủ lâu hơn với chất lượng tương đương, phụ nữ vẫn cảm thấy buồn ngủ, mệt mỏi, lo âu và căng thẳng nhiều hơn so với nam giới. Điều này cho thấy thời gian ngủ không phải là yếu tố duy nhất quyết định khả năng phục hồi của cơ thể.
Bên cạnh đó, vẫn tồn tại một số khác biệt nhỏ giữa nam và nữ có thể giúp lý giải vì sao có những người dù dành nhiều thời gian trên giường vẫn cảm thấy chưa thực sự hồi phục năng lượng sau khi ngủ.
Một trong những khác biệt nằm ở đồng hồ sinh học
Nhịp sinh học của con người vận hành theo chu kỳ khoảng 24 giờ, điều phối các chức năng như huyết áp và chu kỳ ngủ thức.
Đồng hồ sinh học của phụ nữ có xu hướng ngắn hơn nam giới vài phút. Theo Rebecca Robbins, nhà khoa học về giấc ngủ tại Brigham and Women’s Hospital và giảng viên tại Harvard Medical School, dù chênh lệch không lớn, điều này khiến phụ nữ thường buồn ngủ sớm hơn và cũng có xu hướng thức dậy sớm hơn so với nam giới.
Khi lịch sinh hoạt học tập hoặc công việc hằng ngày không phù hợp với nhịp sinh học tự nhiên, cơ thể có thể rơi vào trạng thái được gọi là lệch múi giờ xã hội. Từ đó dễ dẫn đến mệt mỏi, khó ngủ và cảm giác khó tỉnh táo vào buổi sáng.
Nguy cơ gặp các vấn đề về giấc ngủ ở phụ nữ cao hơn
Tỷ lệ mất ngủ ở phụ nữ được ghi nhận cao hơn từ 40 đến 60% so với nam giới. Dữ liệu từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ cho thấy, khoảng 17% phụ nữ gặp khó khăn khi đi vào giấc ngủ, trong khi ở nam giới con số này là 12%. Khoảng 21% phụ nữ gặp khó khăn trong việc duy trì giấc ngủ, trong khi tỷ lệ này ở nam giới là 15%.
Nguyên nhân có thể đến từ nhiều yếu tố khác nhau, trong đó có gánh nặng chăm sóc gia đình và các trách nhiệm thường ngày.
Những yếu tố như đau mạn tính, lo âu hay trầm cảm, vốn phổ biến hơn ở phụ nữ, cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Một số rối loạn giấc ngủ như hội chứng chân không yên (cảm giác thôi thúc không thể cưỡng lại được để cử động chân) cũng xuất hiện ở phụ nữ nhiều hơn.
Bên cạnh mất ngủ, các rối loạn giấc ngủ khác cũng có sự khác biệt giữa hai giới, trong đó có chứng ngưng thở khi ngủ. Tình trạng này thường gặp ở nam giới nhiều hơn. Tuy nhiên, sau khi phụ nữ bước vào giai đoạn mãn kinh, tỷ lệ mắc chứng ngưng thở khi ngủ ở hai giới là tương đương nhau.
Ở nam giới, ngưng thở khi ngủ thường biểu hiện rõ qua các dấu hiệu như ngáy to, thở gấp hoặc nghẹn thở trong lúc ngủ. Trong khi đó, phụ nữ có thể gặp những biểu hiện ít đặc hiệu hơn như mệt mỏi ban ngày, buồn ngủ hoặc thay đổi tâm trạng. Điều này khiến việc chẩn đoán bệnh bị bỏ sót và chưa được điều trị kịp thời.
Những thay đổi nội tiết trong cuộc đời cũng khiến giấc ngủ của phụ nữ trở nên nhạy cảm hơn. Giai đoạn mang thai và sau sinh thường đi kèm với giấc ngủ gián đoạn.
Trong thời kỳ tiền mãn kinh và mãn kinh, các triệu chứng như bốc hỏa hay đổ mồ hôi ban đêm cũng có thể khiến việc ngủ trở nên khó khăn hơn.
Phụ nữ có thể chịu ảnh hưởng mạnh hơn khi thiếu ngủ
Phụ nữ có xu hướng cảm nhận rõ hơn tác động của “nợ ngủ”, tức là sự chênh lệch giữa thời gian ngủ cần thiết và thời gian ngủ thực tế. Khi thời lượng ngủ bị giảm đáng kể, mức độ ảnh hưởng ở phụ nữ được ghi nhận rõ rệt hơn so với nam giới.
Phân tích bằng điện não đồ cho thấy trong giai đoạn hồi phục, não bộ phụ nữ có xu hướng cần giấc ngủ sâu hơn để bù lại phần thiếu hụt.
Bên cạnh đó, phụ nữ cũng thường báo cáo chất lượng giấc ngủ kém hơn so với nam giới. Điều này đồng nghĩa với việc họ dễ cảm thấy mệt mỏi, suy giảm tâm trạng và ảnh hưởng đến khả năng hoạt động vào ban ngày.
Thiếu ngủ hoặc ngủ kém chất lượng không chỉ khiến bạn uể oải. Nó còn có thể gây sương mù não (brain fog), giảm hiệu suất làm việc và ảnh hưởng đến hệ miễn dịch.
Dấu hiệu cho thấy bạn chưa ngủ đủ và cách cải thiện
Hiện nay, nhiều người vẫn chưa ngủ đủ từ 7 đến 9 giờ mỗi đêm và phải dựa vào cà phê để duy trì năng lượng trong ngày. Có một cách đơn giản để kiểm tra cơ thể có đang được nghỉ ngơi đủ hay không là quan sát cảm giác của mình vào buổi chiều.
Đây là thời điểm mức độ tỉnh táo tự nhiên giảm xuống. Nếu bạn vẫn cảm thấy ổn định và tỉnh táo, thời lượng ngủ hiện tại có thể đang đáp ứng khá tốt nhu cầu của cơ thể. Ngược lại, nếu thường xuyên mệt mỏi vào thời điểm này, đó có thể là dấu hiệu cho thấy bạn chưa ngủ đủ hoặc chất lượng giấc ngủ chưa thực sự tốt.
Dưới đây là những cách để giúp bạn cải thiện chất lượng giấc ngủ tốt hơn:
- Hạn chế rượu và caffeine vào buổi chiều tối có thể giúp giảm tình trạng thức giấc giữa đêm.
- Dành khoảng 30 đến 60 phút trước khi ngủ để thư giãn, tránh sử dụng các thiết bị điện tử, sẽ giúp não bộ chuyển dần sang trạng thái nghỉ ngơi.
- Duy trì giờ đi ngủ và thức dậy ổn định, kể cả vào cuối tuần, cũng góp phần giữ cho đồng hồ sinh học hoạt động đều đặn.
- Không gian ngủ cũng đóng vai trò quan trọng. Một căn phòng tối, yên tĩnh và mát mẻ sẽ tạo điều kiện thuận lợi để cơ thể dễ đi vào giấc ngủ sâu hơn.
- Với những người thường xuyên mệt mỏi, có thể thử điều chỉnh giờ ngủ sớm hơn khoảng 15 phút mỗi ngày, và không nên điều chỉnh đột ngột ngay.
Nếu tình trạng khó ngủ kéo dài, xuất hiện hầu hết các đêm trong tuần hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt ban ngày, việc tìm đến chuyên gia y tế là cần thiết. Các vấn đề về giấc ngủ có thể được cải thiện khi được đánh giá và can thiệp đúng cách.
