Performative Wellness: Khi sống khỏe lại áp lực phải 'có gu'
Performative wellness phản ánh áp lực sống khỏe và sống có gu trên mạng xã hội. Làm sao để chăm sóc bản thân mà không bị cuốn vào vòng xoáy so sánh?
Dạo gần đây, nếu lướt TikTok, Instagram hay Threads, bạn có thể bắt gặp những cụm từ như "performative girl", "performative male" hoặc rộng hơn là "performative wellness".
Đây là những từ mô tả hình ảnh một người có gu, biết chăm sóc bản thân, uống matcha, đọc sách, đi pilates, dùng bình nước xinh, ăn uống lành mạnh, ghi chép nhật ký, sống chậm và luôn xuất hiện trong một khung hình có tính thẩm mỹ cao.
Nhìn qua, đây đều là những thói quen tốt. Vấn đề bắt đầu xuất hiện khi việc chăm sóc bản thân dần trở thành một phần của hình ảnh phải thể hiện ra ngoài.
Khi đó, wellness không còn đơn thuần là sống khỏe hơn, mà trở thành một cách để chứng minh rằng mình có gu, có kỷ luật, có đời sống tinh tế và đáng ngưỡng mộ.
Performative Wellness có nghĩa là gì?
Performative Wellness có thể hiểu là lối sống chăm sóc sức khỏe được "trình diễn" nhiều hơn là được thực hành vì nhu cầu thật sự của cơ thể và tinh thần.
Điều này không có nghĩa tất cả những người uống matcha, đi tập, ăn sạch, đọc sách hay thiền đều đang làm màu. Một người hoàn toàn có thể yêu thích những thói quen đó một cách chân thành.
Vấn đề chỉ xuất hiện khi mục tiêu của việc chăm sóc bản thân dần thay đổi, từ việc cải thiện sức khỏe thể chất và tinh thần sang việc xây dựng một hình ảnh đẹp mắt trước người khác.
Khi đó, thay vì tự hỏi liệu thói quen này có thực sự mang lại lợi ích cho mình hay không, người ta lại quan tâm nhiều hơn đến việc nó khiến bản thân trông ra sao trong mắt cộng đồng và trên mạng xã hội.
Một buổi sáng lành mạnh có thể rất đơn giản: ngủ đủ, ăn sáng, đi bộ, uống nước, nghỉ ngơi khi mệt. Nhưng trên mạng xã hội, nó thường được đóng gói thành một "morning routine" hoàn hảo với ánh sáng đẹp, quần áo đẹp, bàn ăn đẹp và tâm trạng lúc nào cũng có vẻ rất ổn.
Lâu dần, người xem dễ có cảm giác sống khỏe cũng phải đẹp, phải chỉn chu, phải có phong cách riêng.
Performative Male và Performative Girl: Khi hình ảnh cá nhân được biên tập như một kịch bản
Performative Male và Performative Girl là những hình mẫu được ví như một profile được chăm chút cẩn thận trước khi xuất hiện trên mạng xã hội.
Dù biểu hiện theo những cách khác nhau, cả Performative Male và Performative Girl đều tạo cảm giác rằng mọi lựa chọn trong lối sống, gu thẩm mỹ hay sở thích cá nhân đều được sắp xếp để trở nên thú vị và đáng chú ý hơn trong mắt người khác.
Với Performative Male, hình ảnh thường được nhắc đến là chàng trai mang túi tote, đeo tai nghe có dây, uống matcha, đọc sách văn học hoặc sách nữ quyền ở nơi công cộng, nghe nhạc indie, mặc đồ vintage, dùng những món phụ kiện trông có vẻ ngẫu nhiên nhưng thật ra rất được tính toán.
Với Performative Girl, hình ảnh có thể đa dạng hơn. Đó có thể là cô nàng luôn xuất hiện với ly nước ép, buổi pilates lúc 6 giờ sáng, tủ đồ tối giản, nhật ký biết ơn, nến thơm, sách self-help, playlist chữa lành, những bữa ăn "healthy" đẹp mắt và lối sống tưởng như rất cân bằng.
Ở cả hai hình mẫu, ranh giới giữa sở thích thật và trình diễn rất mong manh. Một người có thể thật sự thích đọc sách, uống matcha, chăm sóc da hay tập luyện.
Nhưng khi mọi thói quen đều cần được ghi lại và thể hiện ra ngoài, lối sống wellness có vẻ như đã trở thành một lớp vỏ làm đẹp cho hồ sơ cá nhân, thay vì xuất phát từ nhu cầu thật sự của cơ thể và tinh thần.
Vì sao những hình ảnh này dễ khiến người xem áp lực?
Những hình ảnh wellness chỉn chu có thể tạo cảm hứng sống khỏe, nhưng cũng dễ khiến người xem cảm thấy mình chưa đủ tốt.
Wellness trở nên đắt đỏ và khó với tới
Performative wellness dễ khiến sức khỏe trông như một lối sống cần nhiều điều kiện để theo đuổi. Để sống khỏe trong những hình ảnh này, bạn dường như cần một bộ đồ tập đẹp, một lớp pilates, một loại bột collagen, một chiếc bình nước thời thượng, một căn phòng đủ ánh sáng.
Trong khi đó, để giữ gìn sức khỏe thường bắt đầu từ những điều cơ bản hơn rất nhiều: ngủ đủ giấc, ăn uống bớt thất thường, vận động đều đặn, đi khám khi cơ thể có dấu hiệu bất thường và chủ động nghỉ ngơi khi cảm thấy mệt.
Người xem dễ rơi vào vòng xoáy so sánh
Khi nhìn người khác có một buổi sáng hoàn hảo, vóc dáng gọn gàng, bữa ăn lành mạnh và đời sống tinh thần có vẻ rất ổn định, người xem dễ quay lại đánh giá chính mình.
Vì sao mình vẫn thức khuya? Vì sao mình không đủ kỷ luật? Vì sao mình chưa có một lối sống đẹp như vậy? Từ cảm hứng ban đầu, wellness có thể vô tình trở thành một thước đo khiến người xem thấy mình chưa đủ tốt.
Khỏe mạnh bị nhầm với trông có vẻ khỏe mạnh
Một người có thể ăn uống rất healthy trên mạng nhưng vẫn căng thẳng, thiếu ngủ hoặc bị ám ảnh với cân nặng. Một người có thể đi tập đều đặn nhưng lại xem việc nghỉ ngơi là tội lỗi. Một người có thể nói rất nhiều về chữa lành nhưng vẫn chưa thật sự có không gian để đối diện với cảm xúc của mình.
Nói cách khác, hình ảnh khỏe mạnh không phải lúc nào cũng phản ánh một trạng thái khỏe mạnh thật sự. Sức khỏe cần được nhìn từ nhiều yếu tố, bao gồm thể chất, tinh thần, giấc ngủ, dinh dưỡng, vận động và khả năng duy trì lối sống đó một cách bền vững.
Khi chăm sóc bản thân cũng trở thành áp lực
Khi liên tục nhìn thấy những hình ảnh wellness quá chỉn chu, nhiều người dễ có cảm giác mình cũng phải sống tốt hơn, kỷ luật hơn và "có gu" hơn mỗi ngày.
Vì vậy, thay vì xem wellness như một tiêu chuẩn hình ảnh, hãy bắt đầu từ câu hỏi gần gũi hơn: thói quen này có thật sự giúp mình khỏe hơn, nhẹ nhõm hơn và sống thoải mái hơn không?
Người xem cần làm sao để không bị cuốn vào áp lực 'sống có gu'?
Điều đầu tiên cần nhớ là mạng xã hội thường chỉ cho chúng ta thấy một lát cắt đã được chọn lọc. Một lối sống có vẻ rất lành mạnh cũng chưa chắc phù hợp với sức khỏe, tài chính, thời gian và hoàn cảnh của bạn. Thay vì chạy theo một hình ảnh sống khỏe lý tưởng, hãy thử hỏi "thói quen này có thật sự giúp mình khỏe hơn không?".
Nếu một thói quen khiến bạn nhẹ nhõm, ngủ ngon hơn, ăn uống ổn định hơn, bớt căng thẳng hơn và có thêm năng lượng, đó có thể là thói quen đáng giữ. Nếu một thói quen khiến bạn áp lực, tốn kém, tự trách mình hoặc luôn thấy bản thân thua kém, có lẽ bạn cần nhìn lại.
Bạn cũng có thể tự đặt ra những tiêu chuẩn wellness gần với đời sống hơn. Sống khỏe không cần lúc nào cũng đẹp mắt. Có những ngày chăm sóc bản thân chỉ là uống đủ nước, tắm sớm, tắt điện thoại, ăn một bữa tử tế hoặc đi ngủ khi đã quá mệt. Những điều đó có thể không tạo ra một bức ảnh viral, nhưng lại có giá trị thật với cơ thể và tinh thần.
Một cách khác là chủ động điều chỉnh những gì mình xem mỗi ngày. Nếu một tài khoản khiến bạn có động lực sống khỏe hơn theo cách nhẹ nhàng, hãy giữ lại. Nếu một nội dung khiến bạn thấy lo lắng hoặc liên tục so sánh, bạn có quyền ẩn, bỏ theo dõi hoặc giới hạn thời gian tiếp xúc. Chăm sóc sức khỏe tinh thần đôi khi bắt đầu bằng việc bớt để tâm trí bị cuốn vào những tiêu chuẩn không dành cho mình.