Nghiên cứu mới cho thấy đọc và viết giúp giảm 40% nguy cơ sa sút trí tuệ
Một nghiên cứu theo dõi gần 2.000 người tại Mỹ cho thấy những người thường xuyên đọc và viết có nguy cơ sa sút trí tuệ thấp hơn đáng kể khi về già.
Đọc sách, viết lách và học thêm một hoặc hai ngoại ngữ có thể giúp giảm gần 40% nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ, theo một nghiên cứu mới cho thấy hàng triệu người có thể phòng ngừa hoặc trì hoãn tình trạng này.
Mối đe dọa từ căn bệnh sa sút trí tuệ và tín hiệu tích cực từ nghiên cứu mới
Sa sút trí tuệ (Alzheimer) hiện là một trong những mối đe dọa sức khỏe lớn nhất toàn cầu. Số người sống chung với bệnh được dự báo sẽ tăng gấp ba, vượt 150 triệu người vào năm 2050, tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế và chăm sóc xã hội ở mọi quốc gia.
Nhóm nghiên cứu tại Mỹ phát hiện việc tham gia các hoạt động kích thích trí não trong suốt cuộc đời, như đọc, viết hoặc học ngoại ngữ, có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh Alzheimer thấp hơn và tốc độ suy giảm nhận thức chậm hơn.
Tác giả nghiên cứu Andrea Zammit thuộc Trung tâm Y khoa Đại học Rush ở Chicago cho biết sức khỏe nhận thức khi về già chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ việc tiếp xúc lâu dài với môi trường giàu kích thích trí não.
Theo bà Zammit, những phát hiện này mang lại tín hiệu tích cực, cho thấy việc duy trì đa dạng các hoạt động rèn luyện trí não trong suốt cuộc đời có thể tạo khác biệt về chức năng nhận thức.
Bà cũng nhấn mạnh rằng các khoản đầu tư công nhằm mở rộng khả năng tiếp cận những môi trường giàu tính học thuật, như thư viện và các chương trình giáo dục sớm, có thể góp phần làm giảm tỷ lệ mắc sa sút trí tuệ.
Nghiên cứu mối liên quan giữa việc rèn luyện trí não và bệnh Alzheimer
Nghiên cứu theo dõi 1.939 người có độ tuổi trung bình 80 và chưa mắc sa sút trí tuệ tại thời điểm bắt đầu. Thời gian theo dõi trung bình kéo dài tám năm.
Người tham gia hoàn thành các khảo sát liên quan đến hoạt động nhận thức và nguồn lực học tập trong ba giai đoạn cuộc đời.
Giai đoạn 1
Giai đoạn trước 18 tuổi bao gồm tần suất được đọc sách cho nghe, tự đọc sách, khả năng tiếp cận báo chí và atlas (tập bản đồ) trong gia đình, cùng việc học ngoại ngữ trên năm năm.
Giai đoạn 2
Ở tuổi trung niên, các yếu tố được ghi nhận gồm mức thu nhập ở tuổi 40, nguồn lực gia đình như đăng ký tạp chí, từ điển, thẻ thư viện và tần suất tham quan bảo tàng hoặc thư viện.
Giai đoạn 3
Giai đoạn cuối đời, bắt đầu ở độ tuổi trung bình 80, đánh giá tần suất đọc, viết, chơi trò chơi và tổng thu nhập từ lương hưu hoặc an sinh xã hội.
Rèn luyện trí não thường xuyên giúp gia tăng sức khỏe nhận thức đến tuổi 90
Trong thời gian nghiên cứu, 551 người phát triển bệnh Alzheimer và 719 người mắc suy giảm nhận thức nhẹ. Kết quả được công bố trên tạp chí Neurology của Viện Hàn lâm Thần kinh học Hoa Kỳ.
Khi đối chiếu 10% người có mức độ tham gia hoạt động rèn luyện trí tuệ cao nhất với 10% thấp nhất, 21% ở nhóm cao nhất được chẩn đoán Alzheimer, trong khi tỷ lệ này ở nhóm thấp nhất là 34%.
Sau khi đã hiệu chỉnh theo các yếu tố như tuổi, giới tính và trình độ học vấn, kết quả cho thấy người có mức độ rèn luyện trí tuệ suốt đời càng thường xuyên thì nguy cơ mắc Alzheimer giảm 38% và nguy cơ suy giảm nhận thức nhẹ giảm 36%.
Xét về thời điểm khởi phát, nhóm tham gia hoạt động rèn luyện trí tuệ tích cực nhất phát triển Alzheimer ở độ tuổi trung bình 94, còn nhóm thấp nhất là 88 tuổi, chênh lệch hơn 5 năm. Với suy giảm nhận thức nhẹ, độ tuổi trung bình lần lượt là 85 và 78, tức muộn hơn 7 năm ở nhóm có thói quen rèn luyện trí não thường xuyên.
Nhóm nghiên cứu còn xem xét dữ liệu từ những người tham gia đã qua đời và có thực hiện khám nghiệm tử thi. Kết quả cho thấy những người có thói quen rèn luyện trí não thường xuyên hơn sẽ duy trì khả năng ghi nhớ và tư duy tốt hơn, đồng thời diễn tiến suy giảm nhận thức diễn ra chậm hơn trước thời điểm tử vong.
Nghiên cứu này cũng tồn tại một số hạn chế. Thông tin về giai đoạn thời thơ ấu và trung niên được người tham gia tự thuật lại khi đã lớn tuổi nên có thể thiếu chính xác.
Bên cạnh đó, nghiên cứu chỉ ghi nhận mối liên quan giữa quá trình học tập, rèn luyện trí tuệ suốt đời và nguy cơ sa sút trí tuệ, chưa đưa ra bằng chứng về quan hệ nhân quả trực tiếp.
Sa sút trí tuệ không phải là phần tất yếu của lão hóa nếu biết cách phòng ngừa
Tiến sĩ Isolde Radford, quản lý chính sách cấp cao tại Alzheimer’s Research UK và không tham gia nghiên cứu, nhận định kết quả này cho thấy sa sút trí tuệ không phải là phần tất yếu của quá trình lão hóa.
Bà cho rằng việc duy trì hoạt động trí não trong suốt cuộc đời có thể giúp giảm gần 40% nguy cơ mắc bệnh Alzheimer, đồng thời củng cố các bằng chứng hiện có về những bước phòng ngừa mà mỗi người có thể thực hiện để giảm nguy cơ sa sút trí tuệ.
