Cảnh giác nguy cơ ngộ độc thực phẩm khi bước vào mùa nắng nóng

Cảnh giác trước những tác nhân gây ngộ độc thực phẩm khi bước vào mùa nắng nóng

Đầu tháng 3, hai vụ nghi ngộ độc thực phẩm hàng loạt sau khi ăn bánh mì xảy ra tại phường Hạnh Thông và phường Vũng Tàu (TP.HCM), khiến 130 người phải nhập viện. Thời điểm miền Nam vào mùa nắng nóng, nhiệt độ cao làm thực phẩm dễ ôi thiu nếu bảo quản không đúng, đặc biệt là đồ chế biến sẵn và để ngoài môi trường lâu.

Chuyên gia cho rằng bánh mì hiếm khi là nguyên nhân trực tiếp, rủi ro thường nằm ở phần ăn kèm như pa tê, thịt nguội, bơ. Pa tê khối tự làm ở cơ sở nhỏ lẻ được nhắc đến như nhóm có nguy cơ cao do nguyên liệu gan và nguy cơ nhiễm khuẩn từ khâu giết mổ, chế biến, dụng cụ và tay người làm, nhất là khi không đóng kín, không tiệt trùng và bảo quản lạnh không đạt chuẩn.

Các tác nhân thường gặp được nêu gồm Salmonella, E. coli, gây tiêu chảy, đau bụng, buồn nôn hoặc nôn ói, và trường hợp nặng có thể mất nước, rối loạn điện giải, nhiễm trùng lan rộng hoặc nhiễm trùng huyết.

TP.HCM tăng cường kiểm tra, giám sát cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm, nhất là bếp ăn tập thể, dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố. Khuyến cáo trọng tâm là ăn chín uống chín, hạn chế món tái sống trong mùa nóng, chọn điểm bán uy tín và quan sát mùi, màu, trạng thái nguyên liệu như pa tê. Nếu có mùi lạ hoặc dấu hiệu bất thường thì không sử dụng.

6 loại thực phẩm chứa vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm Salmonella

Bếp ăn gia đình là nơi dễ lây nhiễm vi khuẩn Salmonella gây ngộ độc thực phẩm

Đọc thêm những thông tin nổi bật khác trong ngày

5 năm sau mũi tiêm Covid-19 đầu tiên: VNVC nhìn lại chiến dịch vaccine Covid-19

Tròn 5 năm từ những mũi vaccine Covid-19 đầu tiên tại Việt Nam, Hệ thống Tiêm chủng VNVC tổ chức lễ dâng hoa ở Tượng đài “Giọt nước mắt” tại TP.HCM để tưởng nhớ mất mát của đại dịch và nhắc lại vai trò của vaccine trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Đại diện VNVC chia sẻ ký ức về giai đoạn dịch bệnh căng thẳng, khi vaccine được xem là “tia hy vọng” để chặn đà lây lan và tử vong.

VNVC cho biết đã đầu tư 30 triệu USD (khoảng 700 tỷ đồng) tham gia nghiên cứu vaccine Covid-19 của AstraZeneca và Đại học Oxford khi vaccine còn ở giai đoạn nghiên cứu. Quyết định này được mô tả là mạo hiểm nhưng giúp Việt Nam sớm có vaccine AstraZeneca trong khu vực và đảm bảo 30 triệu liều cho chiến dịch tiêm chủng quy mô lớn. Trong cao điểm dịch, VNVC cử hàng nghìn bác sĩ, điều dưỡng tham gia các chiến dịch tiêm chủng trên toàn quốc.

Sau đại dịch, VNVC mở rộng mạng lưới gần 260 trung tâm tiêm chủng trên cả nước, đồng thời hợp tác với nhiều hãng để đưa về hơn 20 loại vaccine thế hệ mới cho các bệnh truyền nhiễm như phế cầu, não mô cầu, HPV, zona thần kinh, sốt xuất huyết. Đơn vị này cũng đầu tư Nhà máy Vaccine và Sinh phẩm VNVC tại Tây Ninh với vốn ban đầu hơn 2.500 tỷ đồng, hướng tới tăng năng lực nghiên cứu, sản xuất, cung ứng vaccine trong nước và nâng khả năng chủ động ứng phó dịch bệnh mới nổi, tình huống y tế khẩn cấp.

Phụ nữ nên sinh mấy con để không lão hóa nhanh?

Nghiên cứu của Đại học Helsinki trên gần 15.000 phụ nữ là chị em sinh đôi cho thấy chiến lược sinh sản có liên hệ với tốc độ lão hóa sinh học ở phụ nữ. Cách tiếp cận sinh đôi được dùng để giảm nhiễu yếu tố di truyền, từ đó quan sát "dấu ấn" mà mang thai, sinh nở và nuôi con để lại trên cơ thể. Khung lý giải trung tâm là thuyết "cơ thể dùng một lần", cho rằng khi cơ thể dồn nhiều nguồn lực cho sinh sản, phần dành cho bảo trì và sửa chữa tế bào có thể bị thu hẹp, khiến lão hóa diễn ra nhanh hơn.

Phân tích sâu các chỉ số lão hóa sinh học ở hơn 1.000 người tham gia cho thấy một đường cong dạng chữ U về nguy cơ tử vong và tốc độ thoái hóa. Nhóm có kết quả được ghi nhận thuận lợi nhất là phụ nữ sinh 2 - 3 con trong độ tuổi 24 - 38. Ở chiều ngược lại, sinh từ 7 con trở lên hoặc làm mẹ quá sớm đi kèm các dấu ấn lão hóa tế bào rõ hơn. Nhóm không sinh con cũng có chỉ số sức khỏe kém hơn khi về già, nhưng nhận định đi kèm là khả năng có yếu tố bệnh nền ảnh hưởng đồng thời đến sức khỏe và khả năng sinh sản.

Nghiên cứu nhấn mạnh "tuổi sinh học" có thể phản ánh mức độ suy yếu của tế bào tốt hơn tuổi theo lịch, và những lựa chọn trong giai đoạn sinh sản có thể để lại dấu vết đo được từ sớm. Tuy vậy, kết quả được lưu ý là quan sát ở mức quần thể, không phải công thức áp cho từng người. Tuổi thọ còn chịu tác động của dinh dưỡng, BMI và hệ thống hỗ trợ xã hội. Gợi ý được đưa ra là dùng dữ liệu này cho hoạch định y tế công cộng, tăng chăm sóc sức khỏe dài hạn cho phụ nữ để hỗ trợ cân bằng giữa làm mẹ và sức khỏe về sau.

Một nghiên cứu tiết lộ những người sống thọ nhất sẽ có 3 chỉ số thấp nhất

Một nghiên cứu đăng trên Gerontology theo dõi 44.636 người trong 35 năm và phân tích nhóm 1.224 người sống tới 100 tuổi (chiếm 2,7%, trong đó phụ nữ 84,6%). Khi người tham gia ở độ tuổi 64 - 99, nhóm nghiên cứu đo 12 dấu ấn sinh học trong máu liên quan lão hóa và nguy cơ tử vong. Kết quả cho thấy nhóm sống thọ có xu hướng "đẹp" hơn ở ba chỉ số: đường huyết thấp từ sau tuổi 60 (hiếm người vượt 6,5 mmol/L), creatinine thấp (thường dưới 125 µmol/L) và axit uric thấp. Nhóm có axit uric thấp nhất có khả năng sống thọ cao gấp đôi so với nhóm cao nhất.

Ba chỉ số này được diễn giải như các tín hiệu phản ánh tình trạng chuyển hóa, chức năng thận và mức độ viêm. Phần gợi ý thực hành tập trung vào kiểm soát đường huyết bằng ăn nhiều chất xơ, ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế tinh bột tinh chế. Creatinine tăng có thể đi kèm dấu hiệu rối loạn thận như thay đổi đi tiểu hoặc phù. Axit uric cao kéo dài liên quan nguy cơ gout, sỏi thận và bệnh tim mạch, nên được khuyến nghị hạn chế đồ giàu purin như nội tạng, hải sản, bia rượu, uống đủ nước, giữ cân nặng hợp lý và vận động đều.

Bên cạnh chỉ số sinh học, nội dung cũng nhấn mạnh tuổi thọ không chỉ phụ thuộc gen. Tỷ lệ đóng góp của di truyền được nêu khoảng 15%, còn lại gắn với môi trường sống và thói quen. Các điểm chung thường gặp ở nhóm sống thọ gồm tâm lý ổn định, ăn uống cân bằng, duy trì vận động trí não, tham gia hoạt động xã hội và sinh hoạt điều độ.

Ngủ trưa đúng cách có thể giúp bảo vệ thận

Bác sĩ thận Hồng Vĩnh Tường (Đài Loan) cho rằng một giấc ngủ trưa ngắn có thể hỗ trợ người bệnh thận mạn tính, nhất là nhóm hay mất ngủ ban đêm. Khi cơ thể nằm phẳng lúc ngủ trưa, lượng máu trở về thận được nói là tăng lên, nhờ đó quá trình lọc và đào thải diễn ra hiệu quả hơn. Giấc ngủ trưa điều độ cũng được mô tả là giúp giảm hoạt động thần kinh giao cảm và làm dịu phản ứng viêm liên quan thiếu ngủ, từ đó có lợi cho sức khỏe thận.

Ba nguyên tắc được nhấn mạnh gồm thời lượng, tư thế và thời điểm. Thời gian ngủ trưa phù hợp là 20 - 30 phút để tránh "quán tính giấc ngủ" và hạn chế ảnh hưởng đến giấc ngủ ban đêm. Tư thế ưu tiên là nằm ngửa trên giường hoặc ngả lưng thoải mái, tránh nằm sấp gục trên bàn vì có thể chèn ép vùng bụng và cản trở tuần hoàn. Thời điểm ngủ trưa nên trước 14h để không làm xáo trộn nhịp sinh học buổi tối.

Một giấc ngủ trưa 20 phút có thể giúp bạn sống thọ hơn

Ngủ trưa quá lâu có thể liên quan đến nguy cơ tử vong cao

Thụ tinh không phải cuộc đua của tinh trùng

Các nghiên cứu sinh học sinh sản gần đây cho thấy mô tả "tinh trùng bơi nhanh nhất thắng cuộc" là quá đơn giản. Phần lớn quãng đường tinh trùng di chuyển trong đường sinh dục nữ được hỗ trợ bởi co thắt của tử cung và ống dẫn trứng, giống nhu động đẩy dịch và tế bào. Một nghiên cứu trên Human Reproduction (1996) cho thấy các hạt vi mô cỡ tinh trùng có thể được vận chuyển tới ống dẫn trứng chỉ trong vài phút, nhấn mạnh vai trò cơ học của hệ sinh sản nữ.

Hành trình đến trứng còn là quá trình "lọc" rất gắt. Trứng được đẩy trong ống dẫn trứng nhờ lông mao, tạo dòng chảy ngược chiều khiến tinh trùng phải vượt qua. Nhiều tinh trùng bị chặn ngay từ cổ tử cung do chất nhầy, và vào tử cung còn có thể bị hệ miễn dịch coi là "vật thể lạ" rồi tiêu diệt. Các số liệu trong bài nhắc tới việc chỉ dưới 1% tinh trùng có thể tiến tới vùng gần trứng, với khoảng 70% bị giữ lại ở cổ tử cung.

Một điểm then chốt khác là tinh trùng không thể thụ tinh ngay sau khi phóng thích. Chúng cần trải qua giai đoạn năng lực hóa trong đường sinh dục nữ, kéo dài nhiều giờ để thay đổi màng tế bào và đủ khả năng nhận diện, xuyên qua lớp vỏ trứng. Vì vậy, đến sớm chưa chắc có lợi thế. Nhiều tinh trùng còn bám vào biểu mô ống dẫn trứng để chờ và duy trì năng lượng, rồi chỉ tách ra khi có tín hiệu sinh học lúc trứng xuất hiện. Tổng thể, thụ tinh được mô tả như chuỗi tuyển chọn nhiều bước, nơi hệ sinh sản nữ giữ vai trò trung tâm trong vận chuyển, kiểm soát và chọn lọc tinh trùng.

Minh Tâm