Khoa học chứng minh đọc sách mỗi ngày giúp bạn sống thọ hơn
Đọc sách mỗi ngày giúp sống thọ hơn có thể là một ý tưởng khó tin, nhưng một nghiên cứu trên 3.635 người từ Đại học Yale (Mỹ) đã chứng minh điều này là sự thật.
Với nhiều người, đọc sách mang đến cảm giác bình tĩnh, khơi gợi sự tò mò và tạo ra một không gian tạm thoát khỏi nhịp sống thường ngày.
Ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy việc đọc sách mỗi ngày có thể mang lại những lợi ích lớn hơn tưởng tượng. Thói quen này có thể giúp giảm căng thẳng, cải thiện trí nhớ, hỗ trợ bảo vệ não bộ trước nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ.
Một số nghiên cứu còn ghi nhận mối liên hệ giữa việc đọc sách thường xuyên và tuổi thọ dài hơn. Theo nhà trị liệu tâm lý Zoe Shaw tại Los Angeles, khi đắm chìm trong một cuốn sách, con người có thể bước vào trạng thái tập trung sâu tương tự thiền, giúp tinh thần được điều hòa và bảo vệ.
Điều này cho thấy việc đọc không chỉ đơn thuần là làm phong phú thêm tủ sách cá nhân, mà còn liên quan đến cách não bộ hoạt động, khả năng thích ứng cảm xúc và sức khỏe lâu dài.
Người đọc sách mỗi ngày sẽ sống trường thọ hơn
Ý tưởng cho rằng đọc sách có thể giúp kéo dài tuổi thọ nghe có vẻ khó tin, nhưng một nghiên cứu quy mô lớn từ Trường Y tế Công cộng Yale đã mang đến những bằng chứng đáng chú ý cho giả thuyết này.
Một nghiên cứu quy mô lớn đã theo dõi 3.635 người từ 50 tuổi trở lên trong suốt 12 năm. Kết quả cho thấy những người duy trì thói quen đọc sách sống lâu hơn trung bình 23 tháng so với nhóm không đọc.
Mối liên hệ này vẫn được ghi nhận ngay cả khi đã tính đến các yếu tố như trình độ học vấn, thu nhập, tình trạng sức khỏe ban đầu, trầm cảm và khả năng nhận thức. Điều này cho thấy bản thân việc đọc sách có liên quan trực tiếp đến tuổi thọ, thay vì chỉ được xem là một lợi ích đi kèm khi một người có thói quen đọc.
Khi theo dõi các câu chuyện từ sách, con người hình dung về các mối quan hệ, cảm xúc và góc nhìn khác nhau, ngay cả khi đang ở một mình. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh cô đơn được xem là một yếu tố nguy cơ đáng kể đối với tử vong sớm, tương đương với hút thuốc hoặc béo phì.
Sách có thể mang lại cảm giác đồng hành theo cách nhẹ nhàng và riêng tư. Ngoài ra, những người tham gia các câu lạc bộ đọc sách còn có thêm cơ hội tương tác xã hội nhiều hơn.
Một yếu tố khác liên quan đến tuổi thọ là khả năng giảm căng thẳng. Khi đọc, nhiều người bước vào trạng thái tập trung nhưng vẫn mang tính chiêm nghiệm. Với một số người, đây còn là một dạng thiền, giúp mang lại cảm giác bình tĩnh và hỗ trợ điều hòa căng thẳng.
Điều này có ý nghĩa vì căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến nhiều chức năng của cơ thể như giấc ngủ, hệ miễn dịch và hệ tim mạch, thậm chí ở cấp độ phân tử.
Theo Zoe Shaw, việc đọc giúp hệ thần kinh dần trở về trạng thái ổn định, khi não bộ được kích thích trong khi cơ thể vẫn có thể nghỉ ngơi.
Đọc sách là một lá chắn chống lại sự suy giảm nhận thức
Không chỉ liên quan đến tuổi thọ, việc đọc còn đóng vai trò trong việc duy trì sức khỏe não bộ khi tuổi tác tăng dần. Một nghiên cứu kéo dài 14 năm công bố năm 2020 cho thấy những người thường xuyên tham gia các hoạt động kích thích trí não như đọc sách có tốc độ suy giảm nhận thức chậm hơn đáng kể.
Một nghiên cứu khác cùng năm cũng ghi nhận việc đọc và viết trong suốt cuộc đời có liên hệ với tốc độ suy giảm trí nhớ chậm hơn, kể cả ở những người có dấu hiệu bệnh Alzheimer.
Các chuyên gia lưu ý rằng việc đọc không làm dừng các quá trình sinh học của sa sút trí tuệ, nhưng có thể giúp não bộ duy trì khả năng hoạt động tốt hơn.
Một phần lý do là việc đọc kích hoạt đồng thời nhiều mạng lưới trong não như ngôn ngữ, chú ý, trí nhớ và trí tưởng tượng. Quá trình này giúp xây dựng khả năng dự trữ nhận thức, tức khả năng thích nghi của não trước những thay đổi theo tuổi tác.
Đọc sách giúp tăng cường trí nhớ, sự tập trung và trí tuệ cảm xúc
Việc đọc cũng góp phần cải thiện trí nhớ và khả năng tập trung. Trong một nghiên cứu năm 2022, những người lớn tuổi được chia thành hai nhóm đọc tiểu thuyết và giải câu đố ngôn ngữ trong 8 tuần.
Nhóm đọc sách cho thấy sự cải thiện rõ rệt hơn về trí nhớ làm việc và trí nhớ dài hạn. Trí nhớ làm việc giúp con người giữ thông tin trong đầu khi xử lý thông tin mới, điều diễn ra liên tục trong quá trình đọc.
Các nghiên cứu thần kinh học còn cho thấy việc đọc tiểu thuyết làm tăng kết nối ở những vùng não liên quan đến ngôn ngữ và xử lý cảm giác. Những thay đổi này có thể kéo dài trong nhiều ngày sau khi đọc xong một cuốn sách.
Việc đọc cũng liên quan đến khả năng duy trì sự chú ý và tốc độ xử lý thông tin, khi người đọc cần phân bổ sự tập trung để hiểu nội dung.
Ở khía cạnh cảm xúc, việc đọc, đặc biệt là tiểu thuyết, có liên hệ với khả năng thấu cảm. Khi theo dõi câu chuyện của các nhân vật với hoàn cảnh và trải nghiệm khác nhau, người đọc sử dụng ký ức cảm xúc của chính mình để hiểu họ.
Quá trình này giúp tăng khả năng nhận diện và thấu hiểu cảm xúc của người khác trong đời sống thực tế. Những người đọc nhiều cũng có xu hướng nhìn nhận thế giới xã hội theo cách đa chiều hơn.
Nghe audiobook có mang lại lợi ích tương tự với việc đọc một cuốn sách không?
Với những người lựa chọn audiobook (sách nói), các nghiên cứu cho thấy não bộ xử lý câu chuyện gần như tương tự giữa việc đọc và nghe.
Khi nghe sách, con người vẫn hình dung về nhân vật và bối cảnh như lúc đọc sách. Audiobook còn mang lại lợi ích khi có thể kết hợp với vận động như đi bộ hoặc tập thể dục, từ đó hỗ trợ thêm cho sức khỏe thể chất và khả năng ghi nhớ.
Dù lựa chọn hình thức nào, việc đọc vẫn là một hoạt động kích hoạt toàn diện não bộ, liên quan đến trí nhớ, sự chú ý, cảm xúc, ý nghĩa và trí tưởng tượng.
Làm thế nào để bắt đầu thói quen đọc sách mỗi ngày?
Để có thể sở hữu những lợi ích từ việc đọc sách, bạn cần duy trì nó như một thói quen. Tuy vậy, không cần thay đổi quá lớn trong sinh hoạt hàng ngày.
Chỉ khoảng 10 đến 30 phút mỗi ngày cũng đủ để tạo ra những tác động tích cực theo thời gian. Điều quan trọng nhất là chúng ta cần bắt đầu và duy trì đều đặn.
Chủ động dành ra một khoảng thời gian cố định trong ngày cho việc đọc, tương tự như cách sắp xếp cho những hoạt động quan trọng khác. Việc này giúp thói quen dễ duy trì hơn trong dài hạn.
Bên cạnh đó, việc lựa chọn nội dung phù hợp với sở thích cá nhân cũng rất quan trọng. Hãy ưu tiên những cuốn sách khiến bạn thật sự muốn đọc, thay vì lựa chọn theo cảm giác là bạn nên đọc.
Giá trị của việc đọc không dừng lại ở yếu tố giải trí. Dù bắt đầu ở bất kỳ thời điểm nào, việc đọc vẫn có thể mang lại những lợi ích lâu dài cho sức khỏe tinh thần và não bộ.