Người kỹ sư Việt nắm giữ bài toán 'sinh tử' trên hành trình trở lại mặt trăng
Những tháng đầu năm 2026, sứ mệnh Artemis II của NASA thu hút nhiều sự chú ý, khi được xem là một trong những cột mốc quan trọng trên hành trình đưa con người trở lại Mặt Trăng sau 50 năm, mở đường cho những bước tiến xa hơn của nhân loại trong không gian.
Nhưng ít ai biết rằng, trước khi một phi hành gia có thể bắt đầu phiêu lưu trong khoảng không vô tận, mọi thứ trên mặt đất phải được chuẩn bị bằng sự chính xác, kỷ luật và trách nhiệm gần như tuyệt đối.
Phía sau một sứ mệnh không gian rền vang thế giới là những kỹ sư thầm lặng làm việc để con tàu có thể rời bệ phóng an toàn. Từ một phép tính nhỏ đến một phương án kỹ thuật lớn, mỗi quyết định đều có thể ảnh hưởng đến "sinh mệnh” của toàn bộ dự án.
Và khách mời trong số Người Việt Mới lần này của Doctor247 - Kỹ sư Huỳnh Phương Tây - là một trong những người Việt có mặt trong đội ngũ phía sau ấy. Từ tuổi thơ chân lấm tay bùn ở miền Trung mưa lũ, anh đã nỗ lực qua nhiều chặng đường học tập, nghiên cứu và làm việc để trở thành kỹ sư kết cấu cấp cao trong hạng mục kỹ thuật thuộc sứ mệnh Artemis II của NASA.
Sự đam mê và lòng dũng cảm dấn thân
Từ một cậu học trò miền Trung từng lội bùn đi học, đến một kỹ sư tham gia hạng mục kỹ thuật thuộc sứ mệnh Artemis II, khi nhìn lại hành trình đó, anh nghĩ điều gì đã âm thầm tạo nên con người anh hôm nay?
Với tôi, có lẽ đó là lòng kiên trì, niềm đam mê với khoa học - kỹ thuật và sự dũng cảm dám dấn thân để bước ra khỏi vùng an toàn.
Tuổi thơ lớn lên ở miền Trung với nhiều khó khăn đã dạy tôi cách bền bỉ trước thử thách. Nhất là vào thời điểm mưa lũ kéo đến, có khi tôi phải lội qua những đoạn bùn ngập đến đầu gối suốt nhiều giờ với chiếc cặp nặng trên vai để đến trường.
Từ những ngày lội bùn ấy cho đến khi theo đuổi các dự án kỹ thuật có tiêu chuẩn khắt khe bậc nhất thế giới, tôi nhận ra rằng hành trình nào cũng cần sự kiên trì, khả năng thích nghi và tinh thần không ngại đương đầu với thử thách.
Tôi cũng luôn tin rằng đam mê chỉ thật sự có ý nghĩa khi mình dám dấn thân. Có lẽ khát vọng ấy được nuôi dưỡng từ rất sớm, qua những câu chuyện về khoa học, kỹ thuật và thế giới rộng lớn mà tôi được nghe từ cha mình. Chính những điều đó khiến tôi muốn học hỏi nhiều hơn, đi xa hơn và thử sức trong những môi trường mà trước đây mình từng nghĩ rất xa vời.
Được biết, anh từng là giảng viên tại Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng, sau đó khởi nghiệp để tích lũy nguồn lực rồi sang Mỹ học tập. Điều gì khiến anh quyết định rời một con đường tương đối ổn định để bắt đầu lại ở một môi trường hoàn toàn mới?
Điều thôi thúc tôi lớn nhất là khát khao được khám phá và tiếp cận một nền khoa học - kỹ thuật tiên tiến hàng đầu thế giới. Với tôi, nước Hoa Kỳ là nơi hội tụ nhiều thành tựu, nhiều chuẩn mực và cũng là môi trường mà rất nhiều quốc gia nhìn vào để học hỏi.
Tôi hiểu rằng rời một con đường ổn định để bắt đầu lại ở một đất nước mới là một thử thách lớn. Nhưng thử thách luôn là niềm đam mê của bản thân tôi.
Không chỉ dừng lại ở thực tiễn, những công trình nghiên cứu chuyên sâu của tôi về rung chấn và thiết kế kháng chấn đã vượt qua những tiêu chuẩn học thuật khắt khe để được công bố tại Hội nghị Thế giới về Kỹ thuật Động đất (WCEE) và Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Động Đất Hoa Kỳ (EERI).
Sự xuất hiện của các nghiên cứu này trên các chuyên san hàng đầu thế giới và Hoa Kỳ là lời khẳng định đanh thép cho trí tuệ Việt Nam, khi những giải pháp của tôi trở thành nguồn tham khảo giá trị cho cộng đồng chuyên gia toàn cầu trong việc bảo vệ các công trình trước những cơn thịnh nộ của thiên nhiên.
Sứ mệnh Artemis II: Khi mỗi tính toán là một lớp giáp bảo vệ
Với những độc giả không làm trong ngành kỹ thuật, anh có thể giải thích đơn giản công việc của một Kỹ sư kết cấu cấp cao (Senior Structural Engineer) trong một dự án như Artemis II là gì? Và vì sao các bài toán về rung chấn, tải trọng động hay tối ưu khối lượng lại quan trọng đến vậy không?
Sừng sững giữa Trung tâm Vũ trụ Kennedy là “gã khổng lồ” bệ phóng di động cao hơn 115m - một kỳ quan kỹ thuật đóng vai trò huyết mạch, cung cấp năng lượng và duy trì kết nối sống còn cho tên lửa SLS và tàu Orion.
Giữa hệ thống hạ tầng phức tạp bậc nhất thế giới ấy, tôi đảm nhận một trọng trách đầy áp lực: thiết kế kết cấu chịu rung chấn và chống cháy nổ. Đây chính là “bài toán sinh tử” của dự án, bởi chỉ một sai số nhỏ trong việc xử lý sức mạnh hủy diệt từ động cơ tên lửa cũng có thể đe dọa toàn bộ sứ mệnh.
Mỗi tính toán của tôi chính là lớp giáp bảo vệ, đảm bảo cho khát vọng của nhân loại rời bệ phóng một cách an toàn.
Trong thế giới của những siêu dự án NASA, an toàn là một mệnh lệnh tuyệt đối và không có chỗ cho sự thỏa hiệp. Tôi cùng đội ngũ phải đối mặt với một bài toán “nghịch lý”: Làm sao để kết cấu vừa đủ kiên cường để trụ vững trước những kịch bản thảm họa khắc nghiệt nhất, lại vừa đủ tinh gọn để vận hành một cách mượt mà.
Đó là một cuộc chiến cân não giữa sức bền và khối lượng. Có những phương án phải thiết kế tính toán nhiều lần, mỗi lần thất bại là một lần kiên trì bắt đầu lại từ đầu để gạn lọc ra giải pháp tối ưu nhất cho sứ mệnh lịch sử.
Phi hành gia là những người được công chúng nhìn thấy nhiều nhất, nhưng phía sau họ là rất nhiều kỹ sư, nhà khoa học và đội ngũ vận hành. Với anh, vẻ đẹp của những đóng góp thầm lặng trong khoa học - kỹ thuật nằm ở đâu?
Với tôi, vẻ đẹp của những đóng góp thầm lặng trong khoa học - kỹ thuật nằm ở sự tỉ mỉ, kiên trì và sáng tạo nhằm đảm bảo sứ mệnh thành công, quyết định sinh tử cho toàn dự án.
Phi hành gia là những người được công chúng nhìn thấy nhiều nhất, nhưng để họ có thể bước lên con tàu một cách an toàn, phía sau là rất nhiều kỹ sư, nhà khoa học và đội ngũ vận hành âm thầm làm việc. Mỗi bản vẽ, phép tính, thử nghiệm hay mỗi lần kiểm tra đều phải được thực hiện với độ chính xác rất cao, bởi chỉ một sai số nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến cả sứ mệnh.
Trong những dự án như Artemis II, đóng góp của người kỹ sư có thể không xuất hiện trước truyền thông, nhưng lại là một phần rất quan trọng để bảo vệ sự an toàn của phi hành gia, giữ cho hệ thống vận hành đúng như dự tính và giúp khát vọng lớn của nhân loại có thể rời bệ phóng.
Sự nhiệt huyết và thông minh của người Việt
Khi làm việc với các tiêu chuẩn khắt khe nhất của NASA - nơi mà một sai số nhỏ cũng có thể kéo theo hệ quả lớn - anh đã quản lý áp lực và sức khỏe tinh thần của mình như thế nào trong suốt thời gian thực hiện dự án?
Bên cạnh yêu cầu rất cao về kỹ thuật và công năng của một dự án mang tính lịch sử đối với nhân loại, tiến độ cũng là một áp lực rất lớn. Cả đội phải liên tục thiết kế, tính toán và lựa chọn phương án tối ưu nhất. Công việc không chỉ dừng lại trong 8 tiếng hành chính mỗi ngày. Việc các thành viên cùng suy nghĩ, nghiên cứu và làm việc 13-14 tiếng một ngày là chuyện thường, kể cả thứ Bảy, đôi khi cả Chủ nhật.
Trong giai đoạn đó, sức khỏe bị ảnh hưởng khá nhiều nên tôi phải chủ động duy trì việc tập luyện thể dục thể thao khoảng 4-5 lần mỗi tuần. Riêng chạy bộ giúp tôi giảm căng thẳng đáng kể dưới áp lực công việc cao độ.
Có lẽ chính niềm đam mê, sự nhiệt huyết và tinh thần hăng hái với một dự án lịch sử đã giúp tôi cũng như các thành viên trong đội giữ được năng lượng. Dù công việc rất nặng, tôi vẫn cảm nhận được sự say mê và tinh thần làm việc không ngừng nghỉ của mọi người.
Khi nhắc đến cụm từ “Người Việt Mới”, anh liên tưởng đến điều gì? Với anh, một người Việt bước ra thế giới hôm nay cần mang theo điều gì từ quê hương và cần học thêm điều gì từ thế giới?
Đối với bản thân tôi, tôi mang theo niềm tự tôn dân tộc, một dân tộc thông minh - điều này tôi thấy rất nhiều bạn bè quốc tế, giáo sư ở Mỹ, đồng nghiệp đều rất khen người Việt thông minh, nhạy bén.
Điều này giúp tôi tự tin hơn, muốn đóng góp công sức phần nào đó để người Việt có thể hãnh diện với các dân tộc khác trên thế giới. Khi bước chân ra thế giới, tôi nghĩ rằng, chúng ta cần có thái độ nghiêm túc, tích cực học hỏi nhiều sự tiến bộ đi trước của các nước trên thế giới từ khoa học kỹ thuật đến quản lý xã hội.
Xin chân thành cảm ơn anh Huỳnh Phương Tây đã dành thời gian quý báu chia sẻ câu chuyện của mình.
.png)
