Vì sao bạn cứ lướt điện thoại thay vì bắt đầu làm việc?
Nếu thường xuyên trì hoãn việc bắt đầu làm việc, hãy thử nhìn lại cảm giác mà nhiệm vụ đó đang tạo ra thay vì chỉ trách mình thiếu kỷ luật.
Bạn có một email cần trả lời, một bài thuyết trình phải chuẩn bị hay một đầu việc đã nằm trên danh sách từ sáng.
Bạn biết mình nên bắt đầu, nhưng rồi tay lại mở điện thoại, lướt vài video, trả lời vài tin nhắn và tự nhủ chỉ mất năm phút thôi.
Đến lúc nhìn lại, nửa tiếng đã trôi qua còn công việc vẫn nằm nguyên đó. Tình huống này khá quen thuộc với nhiều người. Và trì hoãn không phải lúc nào cũng có nghĩa là lười hay thiếu kỷ luật.
Đôi khi, chúng ta tìm đến những việc dễ chịu hơn vì chính khoảnh khắc bắt đầu công việc đang mang theo cảm giác chán, lo lắng, bực bội hoặc sợ mình làm không tốt.
Đôi khi bạn không né công việc, mà đang né cảm giác khi bắt đầu
Một nghiên cứu năm 2013 của hai nhà tâm lý học Fuschia Sirois và Timothy Pychyl nhìn trì hoãn dưới góc độ điều hòa cảm xúc.
Khi một công việc khiến bạn cảm thấy khó chịu, trì hoãn có thể trở thành cách giúp tâm trạng dễ chịu hơn trong chốc lát. Thay vì đối diện ngay với nhiệm vụ đang gây áp lực, bạn chọn một hoạt động nhẹ nhàng hơn như kiểm tra tin nhắn, lướt mạng xã hội hoặc xem video.
Những việc này hấp dẫn vì chúng gần như không đòi hỏi phải vào guồng. Bạn chỉ cần mở điện thoại là đã có thứ để xem, trong khi bắt đầu một báo cáo có thể đồng nghĩa với việc phải suy nghĩ, tập trung và đối diện với nguy cơ làm sai.
Cảm giác nhẹ nhõm này thường không kéo dài lâu. Khi bạn đặt điện thoại xuống, công việc vẫn chưa biến mất. Thậm chí, lúc này bạn còn có ít thời gian hơn và dễ cảm thấy áp lực hoặc áy náy vì mình đã trì hoãn.
Vì vậy, vấn đề đôi khi không nằm ở bản thân công việc. Bạn có thể đang né tránh cảm giác xuất hiện khi nghĩ đến công việc đó. Chẳng hạn, bạn không biết bắt đầu từ đâu, sợ làm sai hoặc cảm thấy khối lượng công việc quá lớn.
Vì sao một video ngắn lại dễ thắng một công việc quan trọng?
Một phần câu trả lời nằm ở cách chúng ta phản ứng với phần thưởng trước mắt.
Một tổng quan năm 2019 về cơ chế nhận thức và thần kinh của trì hoãn cho thấy khi đứng trước hai lựa chọn, con người có thể cân nhắc giữa sự khó chịu của công việc hiện tại và cảm giác dễ chịu mà một hoạt động khác mang lại ngay lập tức.
Ví dụ, hoàn thành một báo cáo có thể cần vài giờ tập trung mới mang lại cảm giác nhẹ nhõm. Trong khi đó, một video ngắn có thể khiến bạn thấy vui chỉ sau vài giây.
Khi công việc càng khó, càng mơ hồ hoặc càng khiến bạn cảm thấy quá sức, lựa chọn có phần thưởng nhanh càng trở nên hấp dẫn.
Đó cũng là lý do một người hoàn toàn hiểu rằng hoàn thành công việc sẽ tốt hơn về lâu dài, nhưng vẫn tiếp tục chọn xem thêm một video, nhắn thêm một tin trong cuộc trò chuyện hoặc thêm vài phút lướt mạng.
Dù vậy, không phải mọi khoảng nghỉ đều là trì hoãn. Nghỉ ngơi và giải trí vẫn cần thiết. Vấn đề bắt đầu khi những hoạt động này liên tục chen vào mỗi lần bạn chuẩn bị làm việc, khiến đầu việc quan trọng nhiều lần bị đẩy sang sau hoặc khó hoàn thành đúng hạn.
Mời bạn xem thêm bài viết:
.png)
Làm sao để bớt mất thời gian trước khi bắt đầu làm việc?
Nếu thường xuyên rơi vào vòng lặp này, bạn có thể thử thay đổi cách tiếp cận công việc thay vì chỉ ép bản thân phải có kỷ luật hơn.
- Chỉ bắt đầu trong 5 phút: Thay vì nghĩ mình phải hoàn thành cả công việc, hãy thử cam kết làm trong 5 phút đầu tiên. Nhiều khi bắt đầu mới là phần khó nhất.
- Để điện thoại xa tầm tay: Tắt thông báo hoặc đặt điện thoại ở nơi khác trong lúc hoàn thành phần đầu tiên của công việc có thể giảm bớt những lần bị kéo ra khỏi sự tập trung.
- Chia nhỏ nhiệm vụ: Thay vì nghĩ phải viết xong cả báo cáo, hãy bắt đầu bằng việc viết đoạn mở đầu hoặc liệt kê các ý chính.
- Xác định điều mình đang né tránh: Hãy thử tự hỏi công việc này khiến mình chán, bối rối, căng thẳng hay cảm thấy quá sức ở điểm nào. Khi biết nguyên nhân, bạn sẽ dễ tìm cách xử lý hơn.
- Dành riêng thời gian cho giải trí. Thay vì để mạng xã hội và video chen vào bất cứ lúc nào, bạn có thể chủ động dành một khoảng nghỉ sau khi hoàn thành một phần công việc.
Nếu cứ vô thức kéo dài thời gian xem video, nhắn tin hay lướt mạng trong lúc công việc vẫn còn dang dở, có thể vấn đề không hẳn nằm ở sự thiếu kỷ luật mà ở cảm giác khó chịu khi phải bắt đầu.
Khi xác định được điều gì đang làm công việc trở nên khó tiếp cận, bạn có thể thu nhỏ nhiệm vụ và bắt đầu từ một bước đơn giản hơn. Đôi khi, điều cần thiết không phải thêm động lực mà là khiến bước đầu tiên bớt nặng nề.
(Nguồn: The Times of India, Social and Personality Psychology Compass, WIREs Cognitive Science)
