Mùa đông không lạnh có thật: 5 rủi ro sức khỏe cần lưu ý

Trong ca khúc Mùa Đông Không Lạnh của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung, chàng trai thấy mùa đông không còn giá lạnh vì có người thương ngồi cạnh.

Cứ ngỡ đó chỉ là chuyện tình lãng mạn trong lời ca, vậy mà mùa đông năm nay cũng được dự báo ấm hơn thường lệ. Có lẽ vì lần này, chúng ta đang “ngồi kề” El Niño.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, El Niño được dự báo tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027.

Trong đó, nhiệt độ trung bình tháng 11 trên cả nước có thể cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 1 - 2°C. Không khí lạnh cũng được dự báo hoạt động yếu hơn, khiến những đợt rét đậm, rét hại có khả năng xuất hiện muộn và ít ngày hơn.

Tuy nhiên, "mùa đông không lạnh" không có nghĩa là thời tiết lúc nào cũng dễ chịu. Những đợt không khí lạnh vẫn có thể khiến nhiệt độ giảm sâu trong thời gian ngắn, xen kẽ với những ngày trời ấm hoặc có mưa.

Trong bối cảnh thời tiết thay đổi thất thường, dưới đây là 5 vấn đề sức khỏe chúng ta cần lưu ý khi bước vào những tháng cuối năm.

1. Sốt xuất huyết: Đừng chủ quan khi nghĩ mùa đông ít muỗi

Nhiều người thường nghĩ rằng khi bước sang mùa lạnh, muỗi sẽ ít xuất hiện và nguy cơ mắc sốt xuất huyết cũng giảm theo. Nhưng thời điểm chuyển mùa không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc mùa muỗi sinh sôi đã kết thúc.

Nhiệt độ, lượng mưa và độ ẩm đều có ảnh hưởng đến sự phát triển, sinh sản của muỗi Aedes, loài muỗi truyền virus gây sốt xuất huyết. Khi thời tiết vẫn duy trì những ngày ấm, kết hợp với nước đọng sau mưa, môi trường sống có thể tiếp tục thuận lợi cho muỗi sinh sản.

Tại một số địa phương như Hà Nội, giai đoạn tháng 9 - 11 hằng năm cũng thường là thời điểm sốt xuất huyết được quan tâm nhiều hơn.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết sự thay đổi về nhiệt độ, lượng mưa và độ ẩm là những yếu tố có liên quan đến nguy cơ lan truyền sốt xuất huyết.

2. Cúm và bệnh hô hấp: Trời chưa rét sâu vẫn có thể mắc bệnh

Thời tiết giao mùa với những ngày nắng ấm xen kẽ các đợt chuyển lạnh cũng là thời điểm cần chú ý đến các bệnh đường hô hấp như cúm mùa, cảm lạnh và bệnh do virus hợp bào hô hấp (RSV).

Các bệnh này đều do virus gây ra và có thể lây lan khi tiếp xúc với người nhiễm bệnh. Khi trời lạnh hoặc mưa, mọi người thường dành nhiều thời gian trong không gian kín. Nếu phòng đông người và thông khí kém, virus có thể dễ dàng lây truyền hơn.

Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính cần được chú ý bảo vệ, bởi đây là những nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng nghiêm trọng khi mắc cúm.

3. Bệnh tim mạch: Cẩn trọng với những ngày nhiệt độ giảm sâu

Khi tiếp xúc với không khí lạnh, cơ thể có xu hướng co các mạch máu ngoại vi để hạn chế mất nhiệt. Phản ứng này có thể khiến huyết áp tăng, đồng thời làm tăng gánh nặng hoạt động của tim.

Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), việc tiếp xúc với nhiệt độ quá thấp hoặc quá cao đều có liên quan đến nguy cơ gia tăng các biến cố tim mạch, bao gồm nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Những người cần đặc biệt chú ý gồm:

• Người cao tuổi.
• Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu hoặc béo phì.
• Người có tiền sử đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc các bệnh tim mạch khác.
• Người hút thuốc lá, ít vận động hoặc có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch.

4. Ô nhiễm không khí: Đặc biệt là những ngày nắng hanh

Mùa đông không quá lạnh đôi khi mang đến những ngày nắng dễ chịu. Tuy nhiên, trời có nắng không đồng nghĩa với việc chất lượng không khí luôn tốt.

Tại một số khu vực đô thị, đặc biệt ở miền Bắc, những ngày ít gió, không khí ổn định và có hiện tượng nghịch nhiệt có thể khiến chất ô nhiễm tích tụ gần mặt đất. Tình trạng này thường đáng chú ý vào sáng sớm và ban đêm.

Cuối tháng 10/2026, Hà Nội từng ghi nhận chỉ số chất lượng không khí AQI ở mức 172, thuộc nhóm không tốt cho sức khỏe theo thang AQI của Mỹ. Đây là một ví dụ về nguy cơ ô nhiễm không khí trong giai đoạn cuối năm ở các đô thị lớn.

Một trong những chất ô nhiễm đáng quan tâm là bụi mịn PM2.5. Những hạt bụi này có thể đi sâu vào phổi và ảnh hưởng đến hệ tim mạch. Theo WHO, phơi nhiễm với ô nhiễm không khí có liên quan đến các bệnh hô hấp, tim mạch và đột quỵ.

5. Hạ thân nhiệt, hen suyễn và dị ứng: Những nguy cơ trong ngày mưa dông

Bên cạnh nhiệt độ, lượng mưa cũng là yếu tố đáng chú ý trong những tháng cuối năm. Theo dự báo khí hậu tháng 11/2026, lượng mưa tại Bắc Bộ có thể cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 15 - 30%. Trong khi đó, một số khu vực miền Trung vẫn có khả năng xuất hiện những đợt mưa vừa, mưa to trong tháng 11 - 12.

Mưa kéo dài thường khiến việc đi lại và sinh hoạt trở nên bất tiện. Bên cạnh đó, việc tiếp xúc lâu với gió lạnh, mặc quần áo ướt hoặc sống trong không gian ẩm thấp cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe.

Khi quần áo bị ướt, cơ thể có thể mất nhiệt nhanh hơn, nhất là khi tiếp tục tiếp xúc với gió lạnh. Nếu không được giữ ấm kịp thời, tình trạng mất nhiệt kéo dài có thể làm tăng nguy cơ hạ thân nhiệt, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và những người có sức khỏe yếu.

Không khí lạnh cũng có thể kích thích đường thở, khiến người mắc hen suyễn hoặc bệnh phổi mạn tính dễ xuất hiện các triệu chứng như ho, khò khè và khó thở.

Ngoài ra, mưa kéo dài có thể khiến độ ẩm trong nhà tăng cao. Nếu không gian thông khí kém, nấm mốc có thể phát triển trên tường, trần nhà hoặc đồ dùng, gây kích ứng đường hô hấp và làm nặng thêm triệu chứng dị ứng, hen suyễn ở người nhạy cảm.

(Nguồn: Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, WHO, CDC, AHA)

Anh Thư