Ăn nấm hương chưa chín có thể khiến da nổi vệt đỏ như bị roi quất
Đây là phản ứng hiếm gặp liên quan đến việc ăn nấm hương chưa chín kỹ.
Nấm hương (hay nấm đông cô) là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều món ăn như lẩu, canh, món hầm hay món xào.
Vì muốn giữ độ giòn và vị ngọt, không ít người chỉ nhúng nấm qua nước sôi trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, ở một số trường hợp, cách ăn này có thể gây ra tình trạng viêm da hình roi (flagellate dermatitis). Dù không phải bệnh nguy hiểm, các tổn thương trên da có hình dạng khá đặc biệt nên dễ khiến người mắc lo lắng.
Một phản ứng hiếm gặp nhưng có thật
Viêm da hình roi do nấm hương được ghi nhận lần đầu tại Nhật Bản vào năm 1977. Các ca bệnh xuất hiện nhiều hơn ở những quốc gia có thói quen sử dụng nấm hương như Nhật Bản và Trung Quốc, nhưng cũng đã được báo cáo tại châu Âu.
Dù khá hiếm gặp, viêm da hình roi được ước tính xảy ra ở khoảng 2% người ăn nấm hương sống hoặc ăn chưa chín kỹ. Phản ứng này có thể gặp ở bất kỳ độ tuổi nào và được ghi nhận phổ biến hơn ở nam giới.
Đáng chú ý, phản ứng chỉ xảy ra khi ăn nấm. Việc chạm tay hoặc sơ chế nấm hương sống không được ghi nhận là nguyên nhân gây bệnh.
Vì sao ăn nấm hương chưa chín có thể gây nổi ban?
Nhiều chuyên gia cho rằng thủ phạm có thể là lentinan, một loại polysaccharide có trong nấm hương.
Chất này được cho là có khả năng kích thích cơ thể giải phóng các chất trung gian gây viêm. Hiện nay, đa số giả thuyết xem đây là phản ứng độc tính hơn là dị ứng đơn thuần, dù cơ chế chính xác vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn.
Lentinan khá nhạy cảm với nhiệt và có thể bị phá hủy khi nấu chín kỹ. Một báo cáo ca bệnh đăng trên Oxford Medical Case Reports năm 2026 cho rằng cần đạt nhiệt độ khoảng 130 - 145°C để bất hoạt hoạt chất này.
Dù vậy, việc nấu chín không đồng nghĩa loại bỏ hoàn toàn nguy cơ. Một số nghiên cứu cho thấy vẫn có những trường hợp nổi ban sau khi ăn nấm hương đã được nấu kỹ, dù nguy cơ thấp hơn đáng kể so với ăn sống hoặc ăn tái.
Có thể bạn quan tâm bài viết:
Dấu hiệu nhận biết
Các triệu chứng thường xuất hiện khoảng 24 giờ sau khi ăn, nhưng cũng có thể xảy ra sớm hơn chỉ sau vài giờ hoặc muộn đến 5 ngày.
Điều này khiến nhiều người không liên hệ được triệu chứng trên da với món nấm đã ăn trước đó.
Một số dấu hiệu điển hình gồm:
- Xuất hiện các vệt đỏ dài trên da, xếp song song hoặc đan chéo như vết roi quất.
- Các nốt sẩn đỏ nhỏ nằm dọc theo những vệt ban.
- Ngứa nhiều, đôi khi ngứa xuất hiện trước khi nổi ban.
- Tổn thương thường gặp ở lưng và thân mình, nhưng có thể lan ra cổ, tay hoặc chân.
Ban thường không xuất hiện ở niêm mạc miệng hay mắt. Một số người có thể kèm theo mệt mỏi, sốt nhẹ, tê bì tay chân hoặc sưng tại vùng da bị ảnh hưởng. Tiếp xúc với ánh nắng mặt trời cũng có thể khiến các tổn thương trở nên rõ hơn.
Khi nào nên đi khám?
Trong đa số trường hợp, viêm da do nấm hương có thể tự khỏi. Các tổn thương thường bắt đầu cải thiện sau vài ngày và biến mất hoàn toàn trong khoảng 2-3 tuần.
Trong thời gian này, người bệnh nên:
- Tránh gãi hoặc chà xát vùng da tổn thương.
- Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng.
- Tạm ngừng ăn nấm hương.
Nếu cần, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng histamine hoặc thuốc bôi corticosteroid để giảm ngứa và khó chịu.
Tuy nhiên, nên đi khám sớm nếu ban lan rộng, kèm sốt, sưng nề nhiều, đau khi nuốt hoặc khi không chắc nguyên nhân có liên quan đến nấm hương hay không.
Với những người từng gặp phản ứng này, cách an toàn nhất là tránh ăn nấm hương trong tương lai. Còn với đa số người khỏe mạnh, nấm hương vẫn là thực phẩm an toàn nếu được nấu chín kỹ thay vì ăn sống hoặc nhúng tái.
(Nguồn: DermNet, Oxford Medical Case Reports, Postepy Dermatologii i Alergologii)
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.