7 bước sơ cứu an toàn cho người bị co giật
Tìm hiểu 7 bước sơ cứu người bị co giật đúng cách, giúp hạn chế chấn thương và nhận biết những trường hợp cần gọi cấp cứu 115.
Khi một người đột ngột mất ý thức, ngã xuống và xuất hiện co giật toàn thân, phản xạ thường gặp của người xung quanh là chèn muỗng vào miệng, cho uống chanh, cố kéo lưỡi hoặc giữ chặt tay chân.
Tuy nhiên, các biện pháp này không giúp cơn co giật kết thúc sớm hơn và có thể làm tăng nguy cơ tổn thương. Việc đưa vật vào miệng khi cơ hàm đang co cứng có thể gây gãy răng, tổn thương niêm mạc miệng, hàm mặt hoặc làm dị vật rơi vào đường thở.
Tương tự, ghì giữ tay chân có thể gây chấn thương cơ, khớp hoặc xương cho người bệnh, đồng thời khiến người hỗ trợ bị thương.
7 bước sơ cứu cho người bị co giật
Mục tiêu của sơ cứu là hạn chế va đập, giữ đường thở thông thoáng, theo dõi thời gian và nhận biết khi nào cần gọi cấp cứu.
1. Giữ bình tĩnh và bắt đầu tính giờ
Ngay khi nhận thấy người bệnh mất ý thức, cứng người hoặc co giật, hãy nhìn đồng hồ hoặc bật bộ đếm giờ trên điện thoại. Thời điểm bắt đầu và kết thúc cơn là thông tin quan trọng để nhân viên y tế đánh giá tình trạng.
Theo Hiệp hội Quốc tế Chống Động kinh (International League Against Epilepsy - ILAE), 5 phút là mốc cần can thiệp đối với cơn co cứng- co giật toàn thể kéo dài. Nếu cơn co giật toàn thân kéo dài từ 5 phút trở lên, cần gọi cấp cứu ngay.
2. Đỡ người bệnh xuống và tạo khoảng trống an toàn
Nếu người bệnh đang đứng hoặc có dấu hiệu sắp ngã, hãy đỡ họ xuống sàn một cách nhẹ nhàng nếu có thể thực hiện an toàn.
Sau đó, đưa bàn ghế, đồ thủy tinh, vật sắc nhọn, đồ nóng hoặc những vật cứng ở gần ra xa để hạn chế nguy cơ va đập.
Không nên bế hoặc di chuyển người bệnh sang nơi khác, trừ khi họ đang ở vị trí nguy hiểm như giữa đường xe chạy, gần bếp nóng, mép cầu thang hoặc dưới nước.
3. Bảo vệ vùng đầu và nới lỏng quần áo
Có thể gấp áo khoác, khăn hoặc dùng một vật mềm, phẳng để kê dưới đầu, giúp hạn chế đầu đập xuống sàn. Tháo kính và nới lỏng cổ áo, cà vạt hoặc những vật bó chặt quanh cổ.
4. Không giữ chặt tay chân
Không đè vai, giữ chặt tay chân hoặc cố làm người bệnh ngừng giật. Hãy để cơn diễn tiến tự nhiên và tiếp tục giữ khu vực xung quanh an toàn.
5. Không nhét bất cứ thứ gì vào miệng
Tuyệt đối không cố cạy hàm hoặc đưa muỗng, đũa, khăn, ví, thuốc hay ngón tay vào miệng người đang co giật. Cơ hàm có thể siết rất mạnh, khiến vật được chèn vào làm tổn thương răng, hàm hoặc gây nghẹn.
Không cho người bệnh uống nước, chanh, thuốc hoặc ăn bất cứ thứ gì cho đến khi họ tỉnh táo hoàn toàn và có thể nuốt bình thường.
6. Đặt người bệnh nằm nghiêng khi có thể
Nếu có thể thực hiện an toàn, hãy nhẹ nhàng xoay người bệnh sang tư thế nằm nghiêng, đầu nghiêng sang một bên và mặt hơi chếch xuống. Tư thế này giúp nước bọt hoặc chất nôn dễ chảy ra ngoài, hạn chế nguy cơ đi vào đường thở.
Nếu cơ thể đang co giật quá mạnh, không cố ghì giữ hoặc xoay người bệnh. Hãy ưu tiên bảo vệ vùng đầu và dọn các vật nguy hiểm xung quanh. Ngay khi cơn co giật dừng, đưa người bệnh về tư thế nằm nghiêng an toàn.
7. Theo dõi tình trạng của người bị co giật
Sau khi cơn co giật kết thúc, hãy quan sát xem người bệnh có thở đều và bình thường không. Nếu họ vẫn còn thở, tiếp tục để nằm nghiêng, ở lại bên cạnh theo dõi và trấn an khi họ dần tỉnh lại.
Khi nào cần gọi cấp cứu ngay?
Hãy gọi cấp cứu 115 ngay nếu xuất hiện một trong những tình huống sau:
- Đây là lần đầu tiên người bệnh xuất hiện cơn co giật.
- Cơn co giật kéo dài từ 5 phút trở lên.
- Cơn kéo dài lâu hơn bình thường ở người đã từng có tiền sử co giật.
- Một cơn khác tiếp tục xuất hiện khi người bệnh chưa tỉnh lại hoàn toàn.
- Người bệnh khó thở, có dấu hiệu nghẹn, tím tái hoặc không tỉnh lại như bình thường sau cơn.
- Người bệnh bị chấn thương nghiêm trọng trong lúc co giật, đặc biệt khi có va đập vùng đầu hoặc chảy máu nhiều.
- Cơn co giật xảy ra khi người bệnh đang ở dưới nước.
- Người bệnh đang mang thai.
- Người bệnh mắc đái tháo đường và bị mất ý thức.
Trong lúc chờ nhân viên cấp cứu, tiếp tục để người bệnh nằm nghiêng, giữ khu vực xung quanh thông thoáng và theo dõi nhịp thở.
Không để người bệnh ở một mình và không tự ý cho dùng thuốc khi họ chưa tỉnh táo hoàn toàn.
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
