Nên làm gì khi ai đó bật khóc trước mặt mình?
Ai trong chúng ta cũng từng có lúc lúng túng khi thấy một người bật khóc trước mặt mình. Một đồng nghiệp vừa nhận tin xấu. Một người bạn nghẹn lại khi kể chuyện gia đình. Một người lạ ngồi khóc trên tàu hoặc trong quán cà phê.
Trong những khoảnh khắc ấy, nhiều người rất muốn giúp, nhưng lại không biết nên nói gì.
Ta sợ im lặng thì vô tâm, nói nhiều lại thành vụng về. Ta muốn làm người kia bớt đau, nhưng đôi khi càng cố “an ủi”, câu nói lại càng khiến họ thấy cô đơn hơn.
Dưới đây là những điều nên nói và nên làm khi ai đó bật khóc trước mặt bạn.
Đừng biến nỗi buồn của người khác thành việc cần giải quyết ngay
Khi thấy ai đó khóc, phản ứng bản năng của nhiều người là phải làm gì đó ngay lập tức. Chúng ta muốn nói điều gì đó đủ tinh tế để an ủi họ, muốn khiến người kia ngừng khóc, muốn làm mọi thứ bớt nặng nề hơn.
Mong muốn đó thường xuất phát từ sự quan tâm. Nhưng trong nhiều trường hợp, đây lại không phải điều người đang khóc cần nhất.
Với Amanda Holmstrom, giáo sư ngành truyền thông tại Đại học Michigan State, phản ứng này thường đến từ sự quan tâm, nhưng cũng có thể xuất phát từ cảm giác lúng túng của chính chúng ta.
Điều này có thể xuất phát từ sự quan tâm, nhưng cũng có thể đến từ cảm giác lúng túng của chính mình khi phải đối diện với nước mắt của người khác.
Nhưng khi một người đang khóc nức nở, họ thường chưa ở trạng thái có thể tiếp nhận một lời khuyên hoàn hảo. Điều đó cũng có nghĩa bạn không cần đặt quá nhiều áp lực lên bản thân để tìm đúng câu nói phù hợp nhất.
Betty Ferrell, người đã gắn bó với công việc điều dưỡng suốt gần 50 năm tại City of Hope ở Duarte, California, đã nhiều lần chứng kiến những khoảnh khắc như vậy. Bà cũng là một trong những người sớm tham gia xây dựng và phát triển lĩnh vực chăm sóc cuối đời (hospice care) từ khi nó còn khá mới mẻ.
Một bài học mà bà vẫn luôn ghi nhớ cho đến hôm nay là không nên vội vàng đưa khăn giấy quá nhanh. Nghe có vẻ rất nhỏ, nhưng việc lập tức đưa khăn giấy có thể khiến người kia hiểu rằng họ nên ngừng khóc.
Vì vậy, thay vì vội đưa khăn giấy hoặc cố làm điều gì đó giúp họ nín khóc, hãy tạm dừng một chút. Hít một hơi, giữ mình bình tĩnh và tiến lại gần hơn, thay vì lùi ra xa.
Việc tiến lại gần gửi đi một thông điệp khác với việc né tránh. Nó cho người kia biết rằng bạn vẫn ở đó và không sợ nước mắt của họ. Nếu phù hợp, bạn có thể tiến lại gần hơn hoặc đặt tay nhẹ lên vai, cánh tay của người kia.
Ngay cả khi không biết phải nói gì, bạn cũng không cần nói ngay. Đôi khi, chỉ cần ngồi gần đó, không vội rời đi, cũng đủ để người kia cảm thấy mình không phải một mình chịu đựng.
Đợi người kia bình tĩnh hơn rồi mới bắt đầu chia sẻ
Khi cảm xúc vẫn còn dâng cao, việc nói quá nhiều có thể tạo thêm áp lực. Nhưng khi cơn khóc đã lắng xuống, một câu nói phù hợp có thể giúp người kia cảm thấy được nhìn nhận.
Lúc này, nên tránh những câu hỏi chỉ cần trả lời “có” hoặc “không”, đặc biệt là câu quen thuộc: “Bạn ổn không?”. Câu này nghe có vẻ nhẹ nhàng, nhưng đôi khi lại khiến người đang buồn cảm thấy mình phải gượng dậy và trấn an ngược lại bạn.
Thay vào đó, hãy bắt đầu bằng một câu ghi nhận điều họ đang trải qua, chẳng hạn: “Mình biết bạn vừa nhận một tin rất khó khăn”, hoặc “Mình đã nghe chuyện xảy ra. Mình rất tiếc”. Sau đó, hãy im lặng và để người kia quyết định có muốn nói thêm hay không.
Khi một người được kể lại chuyện đã xảy ra, họ có thể dần tạo ra một khoảng cách nhất định với sự kiện. Trong nghiên cứu tâm lý, quá trình này được gọi là tái đánh giá nhận thức, một cách giúp con người xử lý cảm xúc tốt hơn.
Bạn không cần thuyết phục ai đó phải ổn ngay. Đôi khi, điều cần làm chỉ là hỏi vừa đủ, lắng nghe đủ lâu và thật sự có mặt ở đó.
Nếu người đang khóc là một người lạ thì sao?
Nếu bạn thấy một người lạ đang khóc ở nơi công cộng, trên tàu, trong siêu thị hoặc trên ghế đá công viên, bạn nên hỏi thăm hay giả vờ như không thấy?
Điều này phụ thuộc vào bối cảnh. Đôi khi, bạn có thể nhận ra người đó đang cố che giấu việc mình khóc. Trong trường hợp này, điều tử tế nhất có thể là cho họ không gian riêng.
Nhưng nếu người đó có vẻ mở lòng, bạn có thể nhẹ nhàng tiến đến hỏi thăm. Hãy bắt đầu bằng những câu đơn giản như: “Bạn có vẻ đang rất buồn, có chuyện gì xảy ra không?” hoặc cụ thể hơn: “Bạn có cần mình gọi ai giúp không?” “Bạn có cần gì không?”
Nếu bạn phân vân không biết có nên bước tới hay không, có thể thử hỏi một cách nhẹ nhàng. Tệ nhất, người kia có thể nói: “Không, tôi ổn”. Khi đó, bạn vẫn không làm gì quá phận, còn họ biết rằng đã có người chú ý và sẵn sàng giúp nếu cần.
Những câu nên tránh khi ai đó bật khóc trước mặt mình
Một số câu an ủi quen thuộc đôi khi lại khiến người đang khóc thấy nỗi buồn của mình bị xem nhẹ.
Những câu như “Mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi”, “Bạn mạnh mẽ mà, bạn sẽ vượt qua được” nghe có vẻ tích cực, nhưng có thể đến không đúng lúc. Khi người kia còn đang đau buồn, họ thường chưa cần được trấn an rằng mọi thứ sẽ ổn. Điều họ cần trước hết là cảm xúc của mình được nhìn nhận.
Đừng nói 'đừng khóc'
“Đừng khóc” là câu nhiều người thường nói khi muốn an ủi, nhưng lại dễ khiến người nghe cảm thấy cảm xúc của mình không được công nhận.
Nước mắt không phải thứ có thể dừng lại ngay chỉ vì ai đó yêu cầu. Khi bạn nói đừng khóc, người kia có thể cảm thấy mình phải kìm nén cảm xúc để bạn bớt khó xử, trong khi bản thân họ đã đủ mệt mỏi với nỗi buồn của mình.
Đừng vội tìm 'mặt tích cực'
Khi thấy ai đó đau khổ, nhiều người thường muốn tìm một điểm sáng để an ủi, như “ít nhất chuyện này xảy ra bây giờ chứ không phải sau này”, “ít nhất bạn vẫn còn sức khỏe” hoặc “ít nhất mọi thứ chưa tệ hơn”.
Nhưng trong khoảnh khắc người kia đang tổn thương, những câu “ít nhất là…” có thể khiến họ cảm thấy nỗi đau hiện tại của mình bị xem nhẹ.
Điều người đang buồn cần trước tiên không phải là được chỉ ra điều may mắn, mà là cảm xúc của họ được nhìn nhận và tôn trọng.
Đừng biến câu chuyện thành chuyện của bạn
Một câu như “Mình cũng từng trải qua chuyện tương tự” đôi khi có thể giúp người kia thấy bớt cô đơn. Nhưng sau đó, hãy đưa sự chú ý trở lại với họ, thay vì kể quá nhiều về trải nghiệm của chính mình.
Nếu bạn nói quá lâu về câu chuyện của bản thân, người kia có thể cảm thấy cảm xúc của họ bị bỏ lại phía sau. Thậm chí, cuộc trò chuyện có thể đảo chiều, khiến họ trở thành người phải lắng nghe hoặc an ủi ngược lại bạn.
Đừng vội đưa lời khuyên
Mong muốn giúp người khác giải quyết vấn đề là điều dễ hiểu. Nhưng nếu lời khuyên đến quá sớm, người đang khóc có thể cảm thấy mình chưa thật sự được lắng nghe.
Ferrell cho rằng càng hiểu rõ tình huống, ta càng có thể giúp đúng cách hơn. Vì vậy, trước khi đưa ra giải pháp, hãy hỏi những câu mở và lắng nghe nhiều hơn.
Đôi khi, điều nâng đỡ một người không phải là một lời khuyên thật hay, mà là cảm giác có ai đó đủ bình tĩnh để ngồi cạnh họ, nghe họ nói và không vội biến nỗi buồn của họ thành một việc cần xử lý ngay.