Nước ăn chân là gì? Cách phòng và xử lý sau khi lội nước mùa mưa

Mưa dầm, đường ngập khiến nhiều người tại TP.HCM phải lội nước hoặc đi cả ngày với đôi giày ẩm ướt. Sau đó, cảm giác ngứa, trắng bở và bong da ở kẽ ngón chân có thể xuất hiện.

Nhiều người nghĩ đơn giản rằng da bị "ăn nước", chỉ cần để chân khô lại là khỏi. Vì vậy, không ít người chỉ gãi cho đỡ ngứa hoặc dùng tạm một loại kem bôi có sẵn trong nhà.

Tuy nhiên, những biểu hiện được gọi là nước ăn chân thường liên quan đến nhiễm nấm da. Tình trạng này không tự biến mất và có thể lan sang móng hoặc những vùng da khác nếu không được xử lý đúng cách.

Nước ăn chân thực chất là gì?

Nước ăn chân là cách gọi dân gian của bệnh nấm bàn chân, thường xuất hiện rõ nhất ở các kẽ ngón. Tác nhân gây bệnh phổ biến là nhóm nấm sợi, trong đó có Trichophyton rubrum. Loại nấm này phát triển thuận lợi trong môi trường ấm và ẩm.

Giày ướt, tất ẩm và bàn chân thường xuyên đổ mồ hôi tạo điều kiện cho nấm sinh sôi. Khi ngâm nước quá lâu, da cũng trở nên mềm, dễ bong tróc và trầy xước hơn.

Nấm bàn chân có thể lây khi đi chân trần tại những nơi công cộng ẩm ướt như nhà tắm, phòng thay đồ hoặc hồ bơi. Việc dùng chung khăn, tất hay giày với người đang nhiễm nấm cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Như vậy, mùa mưa không trực tiếp gây ra nước ăn chân. Vấn đề nằm ở việc bàn chân bị ẩm trong thời gian dài mà không được làm sạch và lau khô kỹ.

Dấu hiệu nào cho thấy chân đang bị nấm?

Nấm bàn chân thường bắt đầu ở kẽ các ngón, sau đó có thể lan sang những kẽ khác, lòng bàn chân hoặc hai bên rìa bàn chân.

Những dấu hiệu thường gặp gồm:

• Ngứa hoặc nóng rát ở kẽ ngón chân, nhất là sau khi tháo giày.
• Da giữa các ngón chuyển màu trắng, mềm, bở hoặc mủn.
• Da khô, bong vảy, nứt hoặc rớm máu.
• Vùng tổn thương đỏ hơn da xung quanh, dù dấu hiệu này có thể khó nhận thấy trên da sẫm màu.
• Xuất hiện những mụn nước nhỏ ở lòng bàn chân hoặc rìa bàn chân.

Nếu không được điều trị, nấm có thể lan sang móng chân, khiến móng dày, đổi màu, giòn hoặc dễ gãy. Nấm móng thường khó điều trị và cần nhiều thời gian hơn so với nấm trên da.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp ngứa hay bong da ở chân đều do nấm. Viêm da tiếp xúc, chàm và một số bệnh da khác cũng có thể gây biểu hiện tương tự. Nếu tổn thương kéo dài hoặc khó phân biệt, bác sĩ có thể lấy một mẫu da nhỏ để kiểm tra.

Xử lý nước ăn chân thế nào cho đúng?

Nước ăn chân thường khó khỏi hoàn toàn nếu chỉ giữ chân khô mà không điều trị nguyên nhân. Với trường hợp nhẹ, thuốc kháng nấm dạng kem, xịt hoặc bột thường là lựa chọn ban đầu.

Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) lưu ý thuốc kháng nấm có thể cần vài tuần mới phát huy đầy đủ tác dụng. Một số loại còn phải được sử dụng thêm trong một khoảng thời gian sau khi triệu chứng đã hết để hạn chế bệnh quay lại. Vì vậy, người bệnh nên dùng thuốc đủ thời gian theo hướng dẫn trên bao bì, của dược sĩ hoặc bác sĩ.

Trước khi bôi thuốc, cần rửa sạch chân và lau khô kỹ, đặc biệt ở từng kẽ ngón. Chỉ cần bôi một lớp mỏng lên vùng tổn thương và phần da xung quanh, không cần ngâm chân trước đó.

Nếu kẽ chân đang chảy dịch, có thể dùng bông hoặc gạc sạch thấm nhẹ rồi để vùng da khô thoáng. Không nên chà mạnh vì có thể làm da trầy xước và tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.

Không nên tự ý dùng kem chứa corticoid

Kem chứa corticoid có thể làm dịu ngứa và giảm đỏ nhanh chóng, nhưng không tiêu diệt được nấm. Việc tự ý sử dụng kéo dài có thể khiến tổn thương thay đổi hình dạng, khó nhận biết và lan rộng hơn.

Một số trường hợp viêm nhiều vẫn có thể được bác sĩ chỉ định corticoid bôi kết hợp với thuốc kháng nấm. Tuy nhiên, loại thuốc và thời gian sử dụng cần được kiểm soát chặt chẽ.

Giữ chân khô để hạn chế bệnh tái phát

Nấm bàn chân rất dễ quay lại nếu giày, tất và các kẽ ngón thường xuyên ẩm ướt. Vì vậy, thói quen giữ chân khô ráo cần được duy trì ngay cả khi các triệu chứng đã hết.

Trong mùa mưa, có thể lưu ý:

• Rửa chân hằng ngày và lau khô kỹ từng kẽ ngón.
• Dùng khăn thấm nhẹ thay vì chà xát mạnh.
• Dùng khăn riêng cho bàn chân và giặt khăn thường xuyên.
• Thay tất mỗi ngày, đồng thời thay ngay nếu tất bị ướt.
• Ưu tiên loại tất thấm hút tốt và nhanh khô.
• Luân phiên các đôi giày để mỗi đôi có đủ thời gian khô hoàn toàn.
• Không dùng chung khăn, tất hoặc giày với người khác.
• Mang dép tại nhà tắm, hồ bơi và phòng thay đồ công cộng.

Giày bị ướt mưa cần được hong khô hoàn toàn trước khi mang lại. Nếu thường xuyên phải di chuyển ngoài trời trong mùa mưa, dép hở hoặc giày thoáng, dễ khô có thể phù hợp hơn những đôi giày kín lâu khô.

Bên cạnh đó, nên tránh gãi vùng da đang bị tổn thương. Gãi không chỉ khiến da trầy xước mà còn có thể đưa nấm sang tay, móng hoặc những vùng da khác.

Có thể bạn quan tâm bài viết:

Review 7 món nên thủ sẵn để không thất thủ trong mùa mưa

Mùa mưa nên bổ sung vitamin C bao nhiêu là đủ?

Khi nào cần đi khám?

Phần lớn trường hợp nước ăn chân nhẹ có thể cải thiện bằng thuốc kháng nấm bôi và cách chăm sóc phù hợp. Tuy nhiên, nên đi khám nếu:

• Đã dùng thuốc đúng hướng dẫn nhưng triệu chứng không giảm hoặc nặng hơn.
• Vùng tổn thương đau nhiều, sưng hoặc chảy dịch.
• Bàn chân hoặc cẳng chân nóng, đỏ và đau.
• Nấm lan sang móng, bàn tay hoặc các vùng da khác.
• Người bệnh mắc đái tháo đường hoặc có hệ miễn dịch suy yếu.

Tình trạng bàn chân nóng, đỏ, sưng và đau có thể là dấu hiệu của nhiễm khuẩn, cần được kiểm tra sớm. Với những trường hợp nặng, lan rộng hoặc không đáp ứng tốt với thuốc bôi, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc kháng nấm đường uống.

Người mắc đái tháo đường cần kiểm tra bàn chân thường xuyên, đặc biệt trong mùa mưa. Một vết nứt hoặc trầy xước nhỏ cũng có thể dẫn đến những vấn đề nghiêm trọng hơn nếu không được chăm sóc đúng cách.

Tóm lại

Nước ăn chân không đơn thuần là tình trạng da bị ngâm nước quá lâu mà thường liên quan đến nhiễm nấm ở bàn chân. Thuốc kháng nấm có thể giúp kiểm soát bệnh, nhưng cần được sử dụng đúng cách và đủ thời gian.

Song song với điều trị, giữ kẽ chân khô, thay tất ướt và hong khô giày trước khi mang lại là những bước quan trọng để hạn chế bệnh tái phát trong mùa mưa.

(Nguồn: CDC, Mayo Clinic)

*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.