Những ai có nguy cơ thiếu máu thiếu sắt cao?

Thiếu sắt có thể xuất hiện trước khi xảy ra thiếu máu. Khi hemoglobin vẫn bình thường, những biểu hiện như mệt mỏi, khó tập trung hoặc giảm sức bền dễ bị nhầm với thiếu ngủ, căng thẳng hay lịch sinh hoạt bận rộn.

Một phân tích dựa trên dữ liệu Nghiên cứu Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu 2021 ước tính thế giới có khoảng 1,27 tỷ trường hợp thiếu sắt vào năm 2021. Gánh nặng ở nữ giới cao hơn nam giới, đặc biệt trong độ tuổi sinh sản.

Dưới đây là những nhóm cần chú ý hơn đến nguy cơ thiếu máu thiếu sắt.

1. Người có kinh nguyệt nhiều hoặc kéo dài

Mỗi kỳ kinh đều khiến cơ thể mất một lượng sắt. Nguy cơ thiếu sắt tăng lên khi kỳ kinh kéo dài hoặc lượng máu kinh nhiều.

Tuy nhiên, nhiều người cho rằng mệt mỏi, chóng mặt hoặc giảm sức bền trong kỳ kinh là biểu hiện bình thường. Nếu kiểm tra công thức máu khi hemoglobin chưa giảm, kết quả cũng có thể chưa cho thấy thiếu máu, dù lượng sắt dự trữ đã thấp.

Vì vậy, người thường xuyên có kinh nguyệt nhiều và mệt mỏi kéo dài nên trao đổi với bác sĩ về tình trạng mất máu, thay vì chỉ mô tả triệu chứng chung chung.

2. Phụ nữ mang thai và sau sinh là nhóm dễ thiếu máu thiếu sắt

Trong thai kỳ, nhu cầu sắt tăng để đáp ứng sự phát triển của thai nhi và những thay đổi trong cơ thể người mẹ. Sau sinh, tình trạng mất máu và nhu cầu phục hồi cũng có thể làm tăng nguy cơ thiếu máu thiếu sắt.

Các dấu hiệu như mệt mỏi, hụt hơi hoặc khó tập trung dễ bị quy cho thai kỳ, thiếu ngủ hay việc chăm sóc trẻ nhỏ. Vì vậy, triệu chứng cần được đánh giá cùng kết quả xét nghiệm và tình trạng sức khỏe tổng thể.

3. Người ăn chay hoặc có khẩu phần chưa cung cấp đủ sắt

Ăn chay không đồng nghĩa chắc chắn sẽ thiếu sắt. Tuy nhiên, nguy cơ có thể tăng nếu khẩu phần chưa đa dạng hoặc chưa cung cấp đủ nguồn sắt phù hợp.

Tình trạng này thường diễn tiến từ từ nên người bệnh có thể quen với cảm giác mệt, giảm sức bền hoặc khó tập trung. Khi đi khám, chế độ ăn cũng có thể không được đề cập nếu người bệnh không chủ động chia sẻ.

4. Người có bệnh ảnh hưởng đến khả năng hấp thu sắt

Một số vấn đề ở đường tiêu hóa có thể khiến cơ thể hấp thu sắt kém hơn. Ngay cả khi khẩu phần có đủ sắt, lượng cơ thể sử dụng được vẫn có thể không đáp ứng nhu cầu.

Nguy cơ dễ bị bỏ qua khi sự chú ý chủ yếu tập trung vào đau bụng, tiêu chảy hoặc các triệu chứng tiêu hóa khác. Trong trường hợp này, chỉ thay đổi chế độ ăn hoặc tự uống viên sắt có thể chưa giải quyết được nguyên nhân.

Có thể bạn quan tâm bài viết:

Ferritin face: Sự thật về xu hướng nhận biết cơ thể thiếu sắt qua gương mặt trên TikTok

Giải đáp 5 hiểu lầm thường gặp khiến nhiều người ngại hiến máu

Vì sao những nhóm này dễ bị bỏ sót?

Xét nghiệm công thức máu giúp phát hiện thiếu máu nhưng không phản ánh đầy đủ lượng sắt dự trữ. Ở giai đoạn đầu, ferritin và độ bão hòa transferrin có thể giảm trong khi hemoglobin vẫn bình thường.

Ferritin thường được dùng để đánh giá lượng sắt dự trữ. Tuy nhiên, chỉ số này có thể tăng khi cơ thể bị viêm hoặc nhiễm trùng. Vì vậy, bác sĩ cần xem xét ferritin cùng các chỉ số máu, triệu chứng và yếu tố nguy cơ thay vì chỉ dựa vào khoảng tham chiếu trên phiếu xét nghiệm.

Những dấu hiệu nào cần chú ý?

Khi thiếu sắt tiến triển, đặc biệt khi đã dẫn đến thiếu máu, người bệnh có thể gặp:

• Mệt mỏi, khó tập trung hoặc giảm hiệu suất làm việc
• Hụt hơi, tim đập nhanh khi vận động
• Giảm khả năng tập luyện
• Chóng mặt hoặc đau đầu
• Rụng tóc hoặc móng dễ gãy
• Thèm ăn những thứ không phải thực phẩm, chẳng hạn đá lạnh

Những dấu hiệu này cũng có thể xuất hiện trong nhiều tình trạng sức khỏe khác nên không đủ để tự chẩn đoán. Nếu thuộc nhóm nguy cơ và có triệu chứng kéo dài, bạn nên trao đổi với bác sĩ để được chỉ định xét nghiệm phù hợp.

Không nên tự bổ sung sắt liều cao khi chưa xác định tình trạng và nguyên nhân. Điều quan trọng không chỉ là bù lại lượng sắt thiếu hụt mà còn phải tìm hiểu vì sao lượng sắt trong cơ thể suy giảm.

(Nguồn: NIH, Mayo Clinic, NHS)