Nguy cơ tim mạch có thể ẩn sau những cơn bốc hỏa ở phụ nữ tuổi mãn kinh
Những cơn bốc hỏa ở tuổi mãn kinh có thể nói nhiều hơn về nguy cơ tim mạch của phụ nữ hơn bạn nghĩ.
Bốc hỏa, mất ngủ hay thay đổi vòng eo thường được xem là những phiền toái quen thuộc của tuổi mãn kinh. Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn cơ thể trải qua nhiều thay đổi có thể liên quan đến nguy cơ tim mạch.
Vì vậy, bác sĩ sản phụ khoa đôi khi có thể cho bạn biết nhiều điều về sức khỏe tim mạch hơn bạn tưởng. Trong nhiều năm, phụ nữ đã quen với hình ảnh ruy băng hồng và lời nhắc về tầm soát ung thư vú.
Nhưng bên cạnh màu hồng, có lẽ cũng nên dành thêm sự chú ý cho màu đỏ - màu biểu trưng cho sức khỏe tim mạch ở phụ nữ.
Một tổng quan mới đăng trên Obstetrics & Gynecology cho thấy nguy cơ tim mạch ở tuổi trung niên không chỉ đơn thuần tăng lên vì tuổi tác.
Bản thân quá trình chuyển tiếp mãn kinh cũng có thể đi kèm những thay đổi riêng ở cholesterol, huyết áp, phân bố mỡ cơ thể và nhiều yếu tố liên quan đến tim mạch.
Cholesterol và mỡ cơ thể có thể thay đổi quanh thời điểm mãn kinh
Trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh, LDL cholesterol và Apolipoprotein B (ApoB) có xu hướng tăng, với mức thay đổi rõ nhất quanh kỳ kinh cuối cùng.
ApoB là một loại protein có trên các hạt lipoprotein dễ góp phần hình thành mảng xơ vữa, trong đó có LDL. Vì vậy, chỉ số này có thể giúp phản ánh số lượng các hạt có khả năng gây xơ vữa đang lưu hành trong máu.
Điều này có nghĩa cholesterol vẫn có thể tăng dù chế độ ăn và thói quen sinh hoạt gần như không thay đổi.
HDL thường được gọi là "cholesterol tốt". Tuy nhiên, sau mãn kinh, mức HDL trong máu có thể tăng nhưng chức năng của các hạt HDL lại có thể không hoạt động hiệu quả như trước.
Một số nghiên cứu thậm chí ghi nhận HDL cao sau mãn kinh đi cùng với nhiều dấu hiệu xơ vữa động mạch sớm hơn.
Mãn kinh cũng ảnh hưởng đến cách mỡ phân bố trong cơ thể. Khi bước vào giai đoạn chuyển tiếp, mỡ nội tạng quanh các cơ quan có thể tăng nhanh hơn, trong khi khối cơ bắt đầu giảm.
Vì vậy, dù cân nặng không thay đổi nhiều, mỡ vẫn có thể tích tụ nhiều hơn ở vùng bụng và quanh các cơ quan. Đây là lý do vòng eo có thể giúp nhận ra những thay đổi mà chỉ số cân nặng hoặc BMI chưa phản ánh rõ.
Bốc hỏa và mất ngủ cũng đáng được chú ý
Bốc hỏa thường được xem là một triệu chứng gây khó chịu trong giai đoạn mãn kinh. Tuy nhiên, một số nghiên cứu cho thấy phụ nữ thường xuyên bốc hỏa cũng có xu hướng có huyết áp cao hơn và nguy cơ bệnh mạch vành lớn hơn.
Bốc hỏa còn được ghi nhận đi cùng với một số thay đổi ở mạch máu, chẳng hạn khả năng giãn nở kém hơn hoặc mức độ vôi hóa cao hơn ở động mạch chủ.
Giấc ngủ cũng đáng được lưu ý trong giai đoạn này. Một nghiên cứu cho thấy những phụ nữ bị mất ngủ kéo dài ở tuổi trung niên có nguy cơ gặp nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim và các biến cố tim mạch khác cao hơn 71%, ngay cả sau khi đã tính đến bốc hỏa và trầm cảm.
Vì vậy, bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm hay mất ngủ kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Đây cũng có thể là những triệu chứng nên được trao đổi với bác sĩ khi đánh giá sức khỏe tim mạch trong giai đoạn mãn kinh.
Mời bạn đọc thêm bài viết sau:
Tuổi mãn kinh càng sớm, nguy cơ tim mạch càng đáng lưu ý
Thời điểm mãn kinh cũng có thể cho biết thêm về sức khỏe tim mạch của phụ nữ.
So với những người mãn kinh ở tuổi 50 - 51, phụ nữ mãn kinh trước 40 tuổi có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn khoảng 55%. Nếu mãn kinh xảy ra trong độ tuổi 40 - 44, mức nguy cơ này cao hơn khoảng 30%.
Nguy cơ còn có thể cao hơn ở những người đã cắt bỏ cả hai buồng trứng trước tuổi 40.
Vì vậy, mãn kinh sớm được xem là một yếu tố cần lưu ý khi đánh giá sức khỏe tim mạch ở phụ nữ, tương tự như tiền sử tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật hoặc sinh non.
Có thể hỏi gì khi khám bác sĩ phụ khoa?
Bạn không nhất thiết phải đợi đến khi gặp bác sĩ tim mạch mới bắt đầu quan tâm đến sức khỏe tim mạch. Ngay trong những lần khám phụ khoa hoặc khám sức khỏe định kỳ, bạn đã có thể trao đổi về một số thông tin quan trọng:
- Cho bác sĩ biết bạn mãn kinh ở độ tuổi nào. Nếu từng cắt tử cung hoặc sử dụng vòng tránh thai nội tiết khiến khó xác định kỳ kinh cuối cùng, bạn có thể cung cấp mốc thời gian gần đúng. Nếu từng cắt bỏ buồng trứng, cũng nên nói rõ với bác sĩ.
- Đừng bỏ qua bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm hay mất ngủ kéo dài. Những triệu chứng này không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt mà còn có thể là thông tin hữu ích khi bác sĩ đánh giá sức khỏe tim mạch.
- Kiểm tra lại mỡ máu trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh. Cholesterol có thể thay đổi trong giai đoạn này, vì vậy kết quả xét nghiệm từ nhiều năm trước có thể không còn phản ánh tình trạng hiện tại. Bạn cũng có thể hỏi bác sĩ liệu mình có cần kiểm tra ApoB hay không.
- Theo dõi huyết áp thường xuyên hơn. Một lần đo tại phòng khám chưa thể hiện được toàn bộ xu hướng huyết áp. Nếu cần, bạn có thể theo dõi thêm tại nhà bằng máy đo phù hợp.
- Theo dõi vòng eo bên cạnh cân nặng. Mỡ có thể tích tụ nhiều hơn ở vùng bụng dù cân nặng không thay đổi đáng kể.
- Chia sẻ tiền sử thai kỳ. Nếu từng tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật hoặc sinh non, hãy cho bác sĩ biết vì đây cũng là những thông tin có thể liên quan đến nguy cơ tim mạch sau này.
- Hỏi về nguy cơ tim mạch trong những năm tới. Bác sĩ có thể sử dụng các công cụ đánh giá như PREVENT để xem xét nguy cơ dài hạn và tư vấn những bước phù hợp tiếp theo.
Mãn kinh thường được nhắc đến với những thay đổi như bốc hỏa, mất ngủ hay chu kỳ kinh nguyệt kết thúc. Nhưng đây cũng là giai đoạn cholesterol, huyết áp, phân bố mỡ cơ thể và nhiều yếu tố liên quan đến tim mạch có thể thay đổi.
Vì vậy, những lần khám phụ khoa ở tuổi trung niên cũng có thể là dịp để nhìn rộng hơn về sức khỏe của mình. Bên cạnh việc kiểm soát các triệu chứng mãn kinh, bạn có thể chủ động trao đổi thêm với bác sĩ về huyết áp, mỡ máu, giấc ngủ và những yếu tố nguy cơ tim mạch khác.
(Nguồn: Obstetrics & Gynecology, AHA, SWAN, Lancet Public Health)
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
