Vì sao phụ nữ tiền mãn kinh hay bốc hỏa về đêm?

Một số phụ nữ bước vào tuổi trung niên bắt đầu nhận thấy cơ thể có những thay đổi khó giải thích. Dù phòng ngủ vẫn mát mẻ, họ có thể bất chợt cảm thấy nóng bừng ở mặt, cổ, ngực, sau đó đổ mồ hôi đến mức phải thay quần áo hoặc ga gối giữa đêm.

Đây có thể là biểu hiện của bốc hỏa, một trong những triệu chứng phổ biến khi phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) ước tính khoảng 80% phụ nữ trải qua mãn kinh gặp tình trạng này.

Các cơn bốc hỏa có thể xuất hiện cả ngày lẫn đêm, nhưng khi xảy ra trong lúc ngủ, chúng dễ khiến phụ nữ tỉnh giấc, khó ngủ lại và cảm thấy mệt mỏi vào sáng hôm sau.

Vì sao cơ thể phụ nữ tiền mãn kinh trở nên nhạy cảm với nhiệt độ hơn?

Não bộ có một cơ chế giúp điều chỉnh thân nhiệt, giữ cho cơ thể không quá nóng hoặc quá lạnh. Khi nhiệt độ bên trong cơ thể tăng lên, não sẽ phát tín hiệu làm giãn mạch máu dưới da và tăng tiết mồ hôi để giải phóng nhiệt.

Thông thường, cơ thể có thể chịu được những thay đổi nhỏ của thân nhiệt mà chưa cần phản ứng. Tuy nhiên, ở phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, cơ chế này có thể trở nên nhạy cảm hơn.

Trong một bài tổng quan khoa học, nhà nghiên cứu Robert Freedman ghi nhận khoảng dao động thân nhiệt mà cơ thể có thể chịu được trước khi kích hoạt phản ứng đổ mồ hôi hoặc run là khoảng 0,4°C ở nhóm phụ nữ không bị bốc hỏa. Trong khi đó, ở nhóm thường xuyên bốc hỏa, khoảng này gần như bằng 0°C.

Điều này giúp giải thích vì sao chỉ một thay đổi rất nhỏ của thân nhiệt cũng có thể khiến phụ nữ đột ngột cảm thấy nóng bừng, đỏ mặt và đổ mồ hôi, ngay cả khi nhiệt độ phòng không thay đổi.

Hiện tượng này có liên quan đến sự thay đổi nồng độ estrogen trong giai đoạn tiền mãn kinh, cùng những thay đổi trong hoạt động của các tế bào thần kinh điều hòa thân nhiệt ở não bộ. Trong đó, neurokinin B, một chất tham gia truyền tín hiệu giữa các tế bào thần kinh, cũng đóng vai trò trong cơ chế gây bốc hỏa.

Bốc hỏa về đêm ảnh hưởng đến giấc ngủ như thế nào?

Bốc hỏa có thể xuất hiện vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày. Tuy nhiên, khi xảy ra vào ban đêm, cảm giác nóng bừng và đổ mồ hôi có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ theo nhiều cách:

• Dễ tỉnh giấc giữa đêm: Cơn nóng bừng xuất hiện đột ngột, kèm theo đổ mồ hôi, có thể khiến phụ nữ thức giấc khi đang ngủ.
• Khó ngủ lại: Cảm giác nóng bức, quần áo hoặc ga gối ẩm ướt có thể khiến người phụ nữ khó chịu và mất thêm thời gian để ngủ lại.
• Mệt mỏi vào sáng hôm sau: Nếu tình trạng này lặp lại nhiều lần, giấc ngủ có thể bị gián đoạn, khiến cơ thể không được nghỉ ngơi đầy đủ và dễ mệt mỏi vào ngày hôm sau.

Ngoài ra, những vấn đề như lo âu, ngưng thở khi ngủ hoặc cử động chân tay theo chu kỳ trong lúc ngủ cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ của phụ nữ tuổi trung niên.

Mời bạn đọc thêm bài viết:

Sự thật ít ai biết về mãn kinh và những rủi ro sức khỏe phụ nữ có thể đối mặt

Phụ nữ mãn kinh tập HIIT thế nào để tránh kiệt sức?

Làm gì để dễ chịu hơn khi thường xuyên bốc hỏa về đêm?

Một số điều chỉnh nhỏ trong sinh hoạt có thể giúp phụ nữ cảm thấy thoải mái hơn và hạn chế những yếu tố dễ gây khó chịu khi ngủ.

• Giữ phòng ngủ thoáng mát: Sử dụng quạt hoặc điều chỉnh nhiệt độ phòng phù hợp để tránh cảm giác nóng bức.
• Chọn trang phục ngủ thoải mái: Ưu tiên quần áo rộng rãi, chất liệu mỏng nhẹ để cơ thể dễ chịu hơn khi đổ mồ hôi.
• Chú ý những yếu tố dễ kích thích cơn bốc hỏa: Một số người nhận thấy triệu chứng rõ hơn sau khi dùng cà phê, rượu bia, đồ uống nóng hoặc thức ăn cay. Bạn có thể quan sát và hạn chế những yếu tố khiến bản thân khó chịu.
• Duy trì vận động và cân nặng hợp lý: Tập thể dục đều đặn, kết hợp chế độ ăn cân bằng để hỗ trợ sức khỏe trong giai đoạn tiền mãn kinh.
• Giữ thói quen ngủ đều đặn: Cố gắng ngủ và thức dậy vào những khung giờ tương đối ổn định, đồng thời dành thời gian thư giãn trước khi lên giường.

Bên cạnh những thay đổi trong sinh hoạt, liệu pháp nhận thức - hành vi (CBT) cũng là một lựa chọn có cơ sở khoa học giúp phụ nữ cải thiện khả năng ứng phó với cơn bốc hỏa và những vấn đề giấc ngủ liên quan.

Khi nào bốc hỏa về đêm cần được bác sĩ kiểm tra?

Bốc hỏa thường gặp trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh. Tuy nhiên, nếu tình trạng này thường xuyên làm gián đoạn giấc ngủ, gây mệt mỏi hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, bạn nên trao đổi với bác sĩ để tìm cách cải thiện.

Đặc biệt, bạn nên đi khám nếu:

• Thường xuyên thức giấc với quần áo hoặc ga gối ướt đẫm mồ hôi.
• Đổ mồ hôi đêm kèm sốt, ớn lạnh, ho hoặc tiêu chảy.
• Đổ mồ hôi đêm kèm sụt cân không rõ nguyên nhân.

Đổ mồ hôi đêm còn có thể liên quan đến lo âu, hạ đường huyết, tác dụng phụ của thuốc hoặc các vấn đề sức khỏe khác. Vì vậy, nếu triệu chứng kéo dài hoặc có biểu hiện bất thường, bạn nên đi khám để xác định nguyên nhân thay vì mặc định đó là dấu hiệu tiền mãn kinh.

(Nguồn: FDA, NIH)