Người trên 60 tuổi nên tầm soát bệnh gì?

Khi cha mẹ, ông bà bước qua tuổi 60, nhiều gia đình bắt đầu quan tâm hơn đến chuyện khám sức khỏe và tầm soát bệnh định kỳ.

Nhưng nên kiểm tra những gì, bệnh nào cần tầm soát theo tuổi hoặc nguy cơ, và có phải làm càng nhiều xét nghiệm thì càng yên tâm?

Lựa chọn đúng những kiểm tra cần thiết có thể giúp phát hiện sớm vấn đề sức khỏe mà không khiến người lớn tuổi phải thực hiện những xét nghiệm chưa thật sự cần thiết.

Sau tuổi 60, những chỉ số nào nên được kiểm tra định kỳ?

Nhiều bệnh mạn tính có thể tiến triển trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, những lần khám sức khỏe định kỳ sau tuổi 60 thường là dịp để kiểm tra các yếu tố nguy cơ liên quan đến tim mạch, chuyển hóa và chức năng thận.

Huyết áp

Tăng huyết áp thường không có triệu chứng rõ nhưng làm tăng nguy cơ bệnh tim và đột quỵ.

Người có huyết áp cao, bệnh tim mạch hoặc các yếu tố nguy cơ khác cần theo dõi thường xuyên hơn.

Đường huyết

Tuổi cao làm tăng nguy cơ đái tháo đường type 2, đặc biệt ở người thừa cân, ít vận động, tăng huyết áp hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh.

Chỉ số đường huyết lúc đói và HbA1c là những xét nghiệm thường được sử dụng để phát hiện và theo dõi bất thường đường huyết.

Mỡ máu

Cholesterol cao có thể không gây triệu chứng nhưng góp phần làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch.

Ở người cao tuổi, kết quả mỡ máu thường được đánh giá cùng huyết áp, đái tháo đường, tình trạng hút thuốc và các yếu tố khác để xác định nguy cơ bệnh tim mạch tổng thể.

Chức năng thận

Huyết áp và đái tháo đường đều làm tăng nguy cơ bệnh thận mạn. Tùy tình trạng sức khỏe, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm eGFR trong máu và albumin trong nước tiểu để đánh giá chức năng và tổn thương thận.

Có thể bạn quan tâm bài viết:

Một nghiên cứu cho biết người trên 65 tuổi vẫn có thể khỏe mạnh và minh mẫn

Người sau 60 tuổi ngủ ít và dậy sớm có bình thường không?

Những bệnh nào nên tầm soát theo tuổi hoặc nguy cơ?

Không phải bệnh nào cũng cần tầm soát ở tất cả người trên 60 tuổi. Một số khuyến nghị dựa vào tuổi, trong khi số khác còn phụ thuộc vào giới tính, tiền sử hút thuốc, tiền sử gia đình và kết quả tầm soát trước đây.

Loãng xương

Phụ nữ từ 65 tuổi và nam giới từ 70 tuổi nên trao đổi với bác sĩ về đo mật độ xương. Ngoài ra, người có tiền sử gãy xương sau tuổi 50 hoặc có nguy cơ loãng xương cao cũng có thể được chỉ định đo mật độ xương sớm hơn.

Ung thư đại trực tràng

Với người có nguy cơ trung bình, tầm soát ung thư đại trực tràng thường được khuyến nghị tiếp tục đến 75 tuổi nếu sức khỏe tổng thể tốt.

Từ 76 - 85 tuổi, việc có tiếp tục tầm soát hay không cần được cân nhắc dựa trên sức khỏe, kết quả tầm soát trước đó và mong muốn của từng người.

Ung thư vú

Phụ nữ từ 55 tuổi trở lên có nguy cơ trung bình có thể chụp nhũ ảnh mỗi hai năm hoặc duy trì lịch chụp hằng năm.

Việc tầm soát ung thư vú có thể duy trì khi sức khỏe tổng thể còn tốt và người bệnh vẫn có khả năng hưởng lợi từ phát hiện sớm.

Ung thư cổ tử cung

Tầm soát ung thư cổ tử cung thường được tiếp tục đến khoảng 65 tuổi. Sau mốc này, người đã tầm soát đầy đủ và có kết quả bình thường trước đó có thể ngừng, người chưa được tầm soát đầy đủ có thể cần tiếp tục kiểm tra.

Ung thư phổi

Người từ 50 - 80 tuổi đang hoặc từng hút thuốc, với tiền sử hút từ 1 gói mỗi ngày trong 20 năm, có thể được khuyến nghị chụp CT phổi liều thấp (low-dose CT - LDCT) hằng năm để tầm soát ung thư phổi.

Ung thư tuyến tiền liệt

Với nam giới trên 60 tuổi, xét nghiệm PSA, xét nghiệm máu đo kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt, không phải lúc nào cũng cần thực hiện. Quyết định tầm soát nên dựa trên nguy cơ mắc bệnh, sức khỏe tổng thể, kỳ vọng sống cũng như lợi ích và hạn chế của xét nghiệm.

Phình động mạch chủ bụng

Người từ 65 - 75 tuổi có tiền sử hút thuốc có thể được khuyến nghị siêu âm bụng để tầm soát phình động mạch chủ bụng.

Nếu kết quả bình thường, xét nghiệm này thường không cần lặp lại định kỳ. Nếu phát hiện bất thường, bác sĩ sẽ hướng dẫn lịch theo dõi phù hợp.

Có nên tầm soát nhiều bệnh để yên tâm hơn về sức khỏe?

Khám sức khỏe định kỳ và tầm soát giúp phát hiện sớm một số bệnh hoặc yếu tố nguy cơ khi triệu chứng chưa xuất hiện rõ ràng. Với người cao tuổi, việc này còn giúp bác sĩ theo dõi những thay đổi về sức khỏe theo thời gian và điều chỉnh kế hoạch chăm sóc khi cần.

Tuy nhiên, tầm soát không có nghĩa là thực hiện càng nhiều xét nghiệm càng tốt. Mỗi xét nghiệm chỉ mang lại lợi ích rõ ràng khi được thực hiện ở đúng nhóm tuổi, đúng nhóm nguy cơ và vào thời điểm phù hợp.

Một số xét nghiệm có thể cho kết quả dương tính giả hoặc phát hiện những bất thường chưa chắc gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Khi đó, người bệnh có thể phải thực hiện thêm xét nghiệm, sinh thiết hoặc các thủ thuật không cần thiết.

Ngược lại, không nên bỏ qua việc kiểm tra chỉ vì vẫn cảm thấy khỏe. Nhiều bệnh mạn tính và một số loại ung thư có thể tiến triển âm thầm trong thời gian dài.

Sau tuổi 60, mục tiêu không phải là làm thật nhiều xét nghiệm để đổi lấy cảm giác yên tâm, mà là lựa chọn những kiểm tra thực sự phù hợp với tình trạng sức khỏe và nguy cơ của mỗi người.

*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn hoặc người thân có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.