Người hay lo lắng cũng thường có giấc mơ tiêu cực hơn

Một nghiên cứu trên 389 người trưởng thành tại Italy cho thấy những người thường xuyên lo lắng hoặc có nhiều triệu chứng trầm cảm cũng có xu hướng trải qua những giấc mơ tiêu cực hơn.

Kết quả này phù hợp với một giả thuyết lâu nay trong nghiên cứu giấc mơ: những cảm xúc và mối bận tâm khi thức có thể tiếp tục xuất hiện trong lúc ngủ.

Những lo lắng ban ngày có thể đi vào giấc mơ?

Giấc mơ từ lâu đã được xem là có liên quan đến đời sống cảm xúc. Giả thuyết về tính liên tục của giấc mơ (Continuity Hypothesis of Dreaming) cho rằng những suy nghĩ và cảm xúc khi thức có thể tiếp tục xuất hiện trong giấc ngủ.

Chẳng hạn, khi chịu nhiều áp lực, một người có thể gặp những giấc mơ căng thẳng, mang tính đe dọa hoặc chứa nhiều cảm xúc mạnh.

Tuy nhiên, việc thường xuyên nhớ được mình đã mơ gì không đồng nghĩa những giấc mơ đó sẽ ảnh hưởng nhiều đến tâm trạng. Có người nhớ giấc mơ khá thường xuyên nhưng không thấy quá khó chịu, trong khi người khác hiếm khi nhớ được giấc mơ nhưng lại bị tác động mạnh mỗi khi điều đó xảy ra.

Vì vậy, nhóm nghiên cứu muốn tìm hiểu rõ hơn cách các đặc điểm khác nhau của giấc mơ liên quan đến lo lắng kéo dài, stress, lo âu và trầm cảm.

Nghiên cứu 389 người cho thấy điều gì?

Nghiên cứu do Vittorio Lenzo tại Đại học Catania, Italy, dẫn dắt, với 389 người nói tiếng Italy trong độ tuổi 18 - 64. Tuổi trung bình của nhóm vào khoảng 24, trong đó có 330 nữ, 50 nam và 9 người phi nhị nguyên giới.

Người tham gia hoàn thành các bảng hỏi trực tuyến về:

• Tần suất nhớ lại giấc mơ
• Mức độ mãnh liệt về cảm xúc của giấc mơ
• Giấc mơ thường mang cảm xúc tích cực hay tiêu cực
• Giấc mơ có ảnh hưởng đến tâm trạng ban ngày hay không
• Tần suất kể lại giấc mơ cho người khác
• Mức độ lo lắng kéo dài, khó kiểm soát
• Các triệu chứng trầm cảm, lo âu và stress

Nhóm nghiên cứu sau đó sử dụng phân tích mạng lưới để xem yếu tố nào có mối liên hệ mạnh nhất với những yếu tố còn lại.

Stress là yếu tố nổi bật nhất

Người tham gia nhìn chung có mức độ lo lắng khá cao. Các triệu chứng trầm cảm, lo âu và stress cũng có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, trong đó lo âu và stress là hai yếu tố gắn với nhau mạnh nhất.

Riêng sự lo lắng kéo dài có liên hệ rõ nhất với stress, trong khi mối liên hệ với lo âu và trầm cảm yếu hơn.

Nhóm nghiên cứu cho rằng điều này có thể phản ánh cách những suy nghĩ dai dẳng về các vấn đề trong tương lai duy trì trạng thái căng thẳng kéo dài.

Giấc mơ mang màu sắc tiêu cực liên quan đến lo lắng và trầm cảm

Trong các đặc điểm về giấc mơ, những người thường xuyên nhớ lại giấc mơ cũng có xu hướng kể lại chúng cho người khác nhiều hơn.

Việc nhớ giấc mơ thường xuyên còn đi cùng với những giấc mơ có cảm xúc mạnh hơn. Những giấc mơ càng mãnh liệt về cảm xúc lại càng dễ ảnh hưởng đến tâm trạng sau khi thức dậy.

Mối liên hệ giữa giấc mơ và trạng thái tâm lý nhìn chung yếu hơn, nhưng vẫn có một số điểm đáng chú ý.

Những người có giấc mơ mang màu sắc tiêu cực hơn thường báo cáo nhiều triệu chứng trầm cảm và mức độ lo lắng cao hơn. Trong khi đó, những người cảm thấy giấc mơ ảnh hưởng đến tâm trạng ban ngày lại có xu hướng có nhiều triệu chứng lo âu hơn.

Kết quả này phù hợp với giả thuyết rằng những lo lắng khi thức có thể tiếp tục xuất hiện trong giấc ngủ.

Có thể bạn quan tâm bài viết:

Nghiên cứu mới tiết lộ nội dung giấc mơ không ngẫu nhiên như ta nghĩ

Doomscrolling: Tin tức tiêu cực có thể khiến giấc ngủ ngon tiêu biến

Giấc mơ tích cực có thể giúp giảm căng thẳng không?

Nhóm nghiên cứu cho rằng trải nghiệm giấc mơ có thể là một phần trong hệ thống cảm xúc của con người, thay vì tồn tại hoàn toàn tách biệt với trạng thái khi thức.

Một khả năng được đặt ra là những giấc mơ tích cực có thể góp phần làm dịu căng thẳng, trong khi stress lại khiến trải nghiệm cảm xúc trở nên tiêu cực hơn.

Một giả thuyết khác là lo lắng và trầm cảm có thể khiến giấc mơ trở nên tiêu cực, sau đó những giấc mơ này tiếp tục ảnh hưởng đến mức độ lo âu vào ngày hôm sau.

Tuy nhiên, cả hai khả năng này vẫn cần được kiểm chứng bằng những nghiên cứu theo dõi người tham gia trong thời gian dài.

Chưa thể kết luận lo lắng gây ra giấc mơ tiêu cực

Nghiên cứu chỉ thu thập dữ liệu tại một thời điểm, nên chưa thể xác định chiều tác động.

Nói cách khác, chưa thể biết lo lắng và stress khiến giấc mơ trở nên tiêu cực, giấc mơ tiêu cực làm tâm trạng xấu đi, hay cả hai cùng ảnh hưởng lẫn nhau.

Mẫu nghiên cứu cũng chủ yếu gồm phụ nữ trẻ và được tuyển qua Internet, vì vậy kết quả chưa chắc đại diện cho toàn bộ dân số.

Ngoài ra, tất cả thông tin đều do người tham gia tự báo cáo. Trí nhớ về giấc mơ có thể không hoàn toàn chính xác, trong khi mỗi đặc điểm của giấc mơ chỉ được đánh giá bằng một câu hỏi. Các mối liên hệ giữa giấc mơ và trạng thái tâm lý cũng tương đối nhỏ.

Dù vậy, nghiên cứu bổ sung thêm bằng chứng cho thấy những gì diễn ra trong tâm trí khi thức và khi ngủ có thể không hoàn toàn tách biệt. Những lo lắng kéo dài ban ngày có thể phần nào tiếp tục xuất hiện trong thế giới giấc mơ vào ban đêm.

(Nguồn: BMC Psychology, PsyPost)