Mối liên hệ bất ngờ giữa đau lưng mạn tính và sự nhạy cảm với tiếng ồn
Một nghiên cứu mới cho thấy não bộ của một số người đau lưng mạn tính có xu hướng khuếch đại các tín hiệu cảm giác khó chịu.
Ước tính có khoảng 8/10 người trưởng thành sẽ từng bị đau lưng trong đời. Số người mô tả tình trạng này là mạn tính cũng đang gia tăng trong nhiều năm gần đây.
Bên cạnh sự khó chịu kéo dài, đau mạn tính còn đi kèm với trạng thái dễ cáu gắt. Tuy nhiên, nghiên cứu mới đặt ra một câu hỏi rộng hơn: Liệu tình trạng này có liên quan đến việc trở nên nhạy cảm hơn với ánh sáng, âm thanh hay xúc giác?
Vì sao người bị đau lưng mạn tính lại nhạy cảm hơn với tiếng ồn?
Một công trình nghiên cứu được công bố trên Annals of Neurology cho thấy người bị đau lưng mạn tính phản ứng mạnh hơn với âm thanh khó chịu so với người không bị đau.
Trong nghiên cứu, người tham gia được nghe các âm thanh gây khó chịu như tiếng dao cào trên bề mặt kính và đánh giá mức độ khó chịu. Các nhà khoa học đồng thời phân tích hình ảnh chụp não (fMRI) của 142 người bị đau lưng và so sánh với 51 người không bị đau.
Kết quả cho thấy những người bị đau lưng không chỉ đánh giá âm thanh là khó chịu hơn, mà các hình ảnh chụp não cũng ghi nhận phản ứng thần kinh mạnh hơn rõ rệt so với nhóm không bị đau. Điều này cho thấy sự khác biệt không chỉ nằm ở cảm nhận chủ quan, mà còn liên quan đến cách não bộ xử lý thông tin cảm giác.
Âm thanh được xử lý tại vỏ não thính giác. Nhưng cảm nhận khó chịu lại liên quan đến những vùng sâu hơn như thùy đảo (insula), nơi điều phối cảm xúc liên quan đến cả đau và các kích thích giác quan khác. Điều này lý giải vì sao cùng một âm thanh, người này thấy bình thường nhưng người khác lại cảm thấy cực kỳ khó chịu.
Theo nhóm nghiên cứu, hiện tượng này có thể phản ánh một cơ chế chung trong não bộ, nơi các tín hiệu cảm giác tiêu cực bị khuếch đại đồng thời. Yoni K. Ashar, đồng tác giả nghiên cứu, cho rằng có thể tồn tại một "núm điều chỉnh cường độ" chung kiểm soát cả mức độ đau lưng và cảm giác khó chịu từ âm thanh. Tuy vậy, giả thuyết này vẫn cần thêm dữ liệu để được xác nhận.
Đau mạn tính không chỉ là vấn đề của riêng cơn đau
Phát hiện này góp thêm một mảnh ghép quan trọng cho bức tranh về đau mạn tính. Đây không chỉ là vấn đề tại vị trí đau, mà còn liên quan đến cách não bộ xử lý thông tin từ nhiều giác quan.
Trên thực tế, tình trạng nhạy cảm với ánh sáng, âm thanh hay áp lực vốn thường được nhắc đến ở người bị đau nửa đầu hoặc đau cơ xơ hóa.
Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy những người đau lưng mạn tính cũng có thể trải qua hiện tượng tương tự, dù trước đó họ không nhận ra sự liên quan này.
Hiện vẫn chưa rõ liệu sự nhạy cảm này là hậu quả của cơn đau kéo dài, hay ngược lại, những người vốn nhạy cảm với kích thích lại dễ phát triển đau mạn tính hơn. Nhưng trong cả hai trường hợp, não bộ dường như đang khiến mọi trải nghiệm cảm giác trở nên nhạy cảm hơn.
Liệu pháp tâm lý giúp não bộ nhìn nhận cơn đau bớt đe dọa hơn
Một điểm đáng chú ý khác là vai trò của liệu pháp Pain Reprocessing Therapy (PRT) - phương pháp tâm lý giúp "tái huấn luyện" não bộ nhìn nhận cơn đau theo hướng ít đe dọa hơn.
Những người tham gia trị liệu ghi nhận giảm nhẹ cảm giác khó chịu với âm thanh có cường độ thấp sau điều trị. Điều này cho thấy khi não bộ thay đổi cách diễn giải cơn đau, nó cũng có thể điều chỉnh cách phản ứng với các kích thích khác.
Tuy vậy, hiệu quả này vẫn còn hạn chế với những âm thanh lớn và cần thêm nhiều nghiên cứu để khẳng định liệu PRT có thể áp dụng rộng rãi cho tất cả những người nhạy cảm với âm thanh hay không.
Góc nhìn mới về đau mạn tính
Nghiên cứu mới này đã mở ra một hướng tiếp cận khác trong việc hiểu về các cơn đau mạn tính. Thay vì chỉ tập trung vào vị trí đau, việc hiểu cách não bộ xử lý toàn bộ trải nghiệm cảm giác có thể giúp giải thích vì sao một số người bị đau kéo dài và khó điều trị hơn.
Trong tương lai, các nhà khoa học kỳ vọng sẽ tiếp tục khám phá xem hiện tượng khuếch đại đa giác quan này có xuất hiện ở các giác quan khác như thị giác, khứu giác hay vị giác hay không. Nếu có, điều này có thể thay đổi cách chúng ta nhìn nhận và điều trị đau mạn tính.
