Chúng ta có bỏ quên lắng nghe những người luôn lắng nghe học sinh?
"Không thầy đố mày làm nên" là câu tục ngữ thể hiện sự trân trọng dành cho vai trò của thầy cô trong quá trình học tập và trưởng thành của mỗi người, đồng thời phản ánh truyền thống tôn sư trọng đạo lâu đời của người Việt.
Thế nhưng, thầy cô không chỉ là người cho đi. Họ cũng có những áp lực, những nỗi lo và cả những giới hạn của riêng mình.
Trong khi sức khỏe tinh thần của học sinh ngày càng được quan tâm, sức khỏe tinh thần của giáo viên lại là chủ đề còn khá ít được nhắc đến, dù chính họ cũng đang phải đối mặt với không ít căng thẳng trong công việc và cuộc sống.
Tháng 10/2026 vừa qua, dư luận lại bàng hoàng trước hình ảnh một nữ giáo viên bị học sinh hành hung ngay trong lớp học.
Đoạn video ghi lại sự việc nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, làm dấy lên nhiều tranh luận về bạo lực học đường, cách ứng xử với nhà giáo và môi trường giáo dục hiện nay.
Câu chuyện này cũng gợi ra một câu hỏi: Liệu chúng ta có bỏ quên việc quan tâm đến sức khỏe tinh thần của những người đứng trên bục giảng?

Từ sự bàng hoàng đến nỗi bất an mình có thể là người tiếp theo
Khi một giáo viên trở thành nạn nhân của bạo lực học đường, sự chú ý của dư luận thường tập trung vào các thương tích thể chất, mức độ tổn hại sức khỏe hay trách nhiệm của các bên liên quan.
Nhưng với nhiều giáo viên khác, điều còn lại sau mỗi vụ việc không chỉ là sự bàng hoàng trước những gì đã xảy ra. Đó còn là cảm giác bất an khi nhận ra rằng những gì xảy ra với đồng nghiệp hoàn toàn có thể xảy đến với mình.
Một mâu thuẫn trên lớp, một lời nhắc nhở học sinh hay một tình huống xử lý kỷ luật vốn là những việc diễn ra hằng ngày trong môi trường giáo dục.
Tuy nhiên, sau những vụ việc gây xôn xao dư luận, nhiều giáo viên bắt đầu cảm thấy dè dặt hơn trong cách ứng xử, bởi họ không thể biết khi nào một sự việc tưởng chừng nhỏ lại có thể vượt ngoài tầm kiểm soát.
Cảm giác lo lắng ấy càng dễ lan rộng trong thời đại mạng xã hội. Chỉ trong vài phút, một đoạn video có thể xuất hiện trên nhiều nền tảng và thu hút sự chú ý của hàng nghìn người.
Điều này không chỉ tạo áp lực cho người trong cuộc mà còn khiến nhiều giáo viên thận trọng hơn trong từng lời nói, cách ứng xử và quyết định của mình khi đứng lớp.
Khi cảm giác an toàn dần bị lung lay, không ít người làm nghề giáo phải mang theo một nỗi băn khoăn âm thầm rằng liệu một ngày nào đó mình có thể trở thành nhân vật trong câu chuyện tương tự hay không.

Những áp lực của nghề giáo
Không phải giáo viên nào cũng phải đối mặt với bạo lực học đường. Nhưng hầu hết đều từng trải qua những áp lực riêng mà người ngoài khó nhìn thấy.
Công việc của giáo viên không kết thúc khi tiếng trống tan trường vang lên
Nhiều người nghĩ rằng công việc của giáo viên chỉ gói gọn trong vài tiết học trên lớp. Trên thực tế, phía sau mỗi giờ giảng là hàng loạt nhiệm vụ khác như soạn giáo án, chấm bài, cập nhật hồ sơ, tham gia các cuộc họp chuyên môn hay xử lý những tình huống phát sinh với học sinh.
Khối lượng công việc kéo dài từ trong giờ hành chính đến buổi tối, thậm chí cuối tuần, khiến không ít giáo viên khó có được khoảng thời gian thực sự dành cho bản thân và gia đình.
Áp lực từ những kỳ vọng ngày càng lớn
Bên cạnh công việc chuyên môn, giáo viên còn phải duy trì sự kết nối thường xuyên với phụ huynh. Việc trao đổi giữa gia đình và nhà trường là cần thiết để đồng hành cùng học sinh.
Tuy nhiên, nhiều giáo viên cho biết họ luôn trong trạng thái sẵn sàng tiếp nhận tin nhắn hoặc phản hồi các vấn đề phát sinh ngoài giờ làm việc. Một hiểu lầm nhỏ hay một phản ánh tiêu cực cũng có thể trở thành nguồn áp lực kéo dài nếu không được giải quyết kịp thời.
Cùng với đó là những kỳ vọng ngày càng lớn dành cho nghề giáo. Ngày nay, giáo viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn được kỳ vọng sẽ định hướng, hỗ trợ cảm xúc, phát hiện những khó khăn tâm lý ở học sinh và phối hợp cùng gia đình trong quá trình giáo dục.
Khi mạng xã hội bước vào lớp học
Nếu trước đây những áp lực của nghề giáo chủ yếu diễn ra trong phạm vi nhà trường, thì ngày nay mạng xã hội đã làm thay đổi điều đó.
Một phát ngôn trong giờ học, một tình huống xử lý học sinh hay một khoảnh khắc bị ghi hình ngoài ngữ cảnh đều có thể được chia sẻ rộng rãi chỉ trong thời gian ngắn. Điều này khiến nhiều giáo viên phải cân nhắc nhiều hơn trong từng lời nói và cách ứng xử của mình.
Không phải mọi giáo viên đều trở thành tâm điểm của những tranh cãi trên mạng. Tuy nhiên, việc liên tục chứng kiến các vụ việc liên quan đến nghề giáo bị đưa ra mổ xẻ trước công chúng cũng có thể tạo ra áp lực tâm lý âm thầm.
Nhiều người dần hình thành tâm lý dè dặt, lo ngại mắc sai sót hoặc trở thành đối tượng của những tranh cãi tương tự.
Những áp lực này thường không xuất hiện cùng lúc hay bùng phát trong một ngày. Chúng tích tụ qua thời gian, từng chút một, cho đến khi người trong cuộc nhận ra mình đã không còn nhiều năng lượng như trước. Đây cũng là lúc các vấn đề về sức khỏe tinh thần bắt đầu xuất hiện rõ rệt hơn.

Khi người truyền động lực cũng có thể kiệt sức
Nhiều giáo viên mô tả cảm giác của mình bằng những cụm từ rất quen thuộc như "luôn trong trạng thái mệt mỏi", "không còn nhiều nhiệt huyết như trước" hay "chỉ cố gắng hoàn thành công việc mỗi ngày".
Đây có thể là những dấu hiệu liên quan đến hội chứng kiệt sức nghề nghiệp (burnout). Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), burnout là tình trạng phát sinh từ căng thẳng kéo dài trong công việc không được xử lý hiệu quả.
Burnout thường biểu hiện qua ba đặc điểm chính.
Cảm giác cạn kiệt năng lượng
Người trong cuộc thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, dù đã nghỉ ngơi. Việc bắt đầu một ngày làm việc mới cũng trở nên nặng nề hơn trước.
Dần mất đi sự gắn kết với công việc
Những hoạt động từng mang lại niềm vui hoặc cảm giác ý nghĩa không còn khiến họ hào hứng như trước. Một số người bắt đầu cảm thấy xa cách với công việc hoặc khó duy trì sự kết nối với học sinh.
Luôn cảm thấy mình chưa đủ tốt
Dù đã dành nhiều thời gian và công sức cho công việc, họ vẫn có xu hướng tự trách bản thân hoặc cho rằng mình chưa đáp ứng được kỳ vọng từ nhà trường, phụ huynh hay chính mình.
Điều quan trọng cần hiểu là burnout không đồng nghĩa với việc ai đó yếu đuối hay thiếu trách nhiệm. Ngược lại, những người tận tâm và luôn cố gắng hoàn thành tốt công việc đôi khi lại là nhóm dễ rơi vào trạng thái này nếu áp lực kéo dài quá lâu.
Mời bạn đọc thêm bài viết:
Những tín hiệu thầy cô nên lắng nghe ở chính mình
Các vấn đề về sức khỏe tinh thần thường không xuất hiện đột ngột. Trước đó, cơ thể và cảm xúc thường đã phát đi những tín hiệu cảnh báo.
Về thể chất
- Mất ngủ hoặc ngủ không sâu giấc.
- Thường xuyên cảm thấy mệt dù đã nghỉ ngơi.
- Đau đầu, đau vai gáy hoặc căng cơ kéo dài.
- Cảm giác hồi hộp, bồn chồn không rõ nguyên nhân.
Về cảm xúc
- Dễ cáu gắt hơn bình thường.
- Lo lắng kéo dài.
- Buồn bã hoặc mất hứng thú với những điều từng yêu thích.
Về suy nghĩ
- Thường xuyên tự trách bản thân.
- Cảm thấy mất tự tin vào năng lực nghề nghiệp.
- Luôn nghĩ mình chưa làm đủ tốt.
Về hành vi
- Thu mình khỏi đồng nghiệp hoặc những người xung quanh.
- Né tránh các nhiệm vụ liên quan đến công việc.
- Thường xuyên nghĩ đến việc nghỉ việc vì cảm thấy quá tải.
Nếu những biểu hiện này kéo dài trong nhiều tuần, ảnh hưởng đến giấc ngủ, công việc hoặc các mối quan hệ hằng ngày, người gặp phải nên cân nhắc tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ tâm thần.
Cũng giống như việc đi khám khi một cơn đau kéo dài không thuyên giảm, tìm kiếm hỗ trợ khi gặp khó khăn về tinh thần là một phần của việc chăm sóc sức khỏe, không phải dấu hiệu của sự yếu đuối.
Người luôn lắng nghe học sinh cũng cần được chăm sóc
Mỗi dịp 20/11, những bó hoa, tấm thiệp hay lời chúc tốt đẹp vẫn luôn là nguồn động viên quý giá đối với người làm nghề giáo.
bên cạnh đó, điều nhiều thầy cô cần có lẽ còn là sự tôn trọng trong những tương tác hằng ngày, những cuộc trao đổi thiện chí giữa gia đình và nhà trường, và một môi trường nơi họ có thể làm công việc của mình mà không phải thường trực cảm giác lo lắng hay áp lực.
Sự đồng cảm ấy đôi khi bắt đầu từ những điều rất nhỏ. Từ việc phụ huynh lựa chọn lắng nghe trước khi vội vàng đánh giá, học sinh biết bày tỏ bất đồng bằng đối thoại thay vì hành động bốc đồng, hay cộng đồng cân nhắc trước khi chia sẻ và phán xét một sự việc chưa rõ ngọn ngành.
Nhà trường cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng môi trường làm việc an toàn hơn cho giáo viên, bao gồm cả những hỗ trợ về tâm lý sau các sự cố căng thẳng hoặc áp lực kéo dài.
Chúng ta thường nhắc đến việc học sinh cần được lắng nghe, được bảo vệ và được chăm sóc sức khỏe tinh thần. Điều đó hoàn toàn đúng. Nhưng để làm được điều đó một cách bền vững, những người đồng hành cùng các em mỗi ngày cũng cần nhận được sự quan tâm tương tự.



