Ai nên kiểm tra gan nhiễm mỡ dù chưa có triệu chứng?

Nhiều người chỉ biết mình bị gan nhiễm mỡ khi đi khám sức khỏe định kỳ và tình cờ phát hiện qua siêu âm. Trong khi đó, không ít người cho rằng gan vẫn khỏe vì cơ thể không có dấu hiệu bất thường nào.

Chính vì vậy, những người có nguy cơ cao thường được khuyến khích kiểm tra gan nhiễm mỡ sớm, ngay cả khi cơ thể chưa có dấu hiệu bất thường.

Vì sao gan nhiễm mỡ thường bị phát hiện muộn?

Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Mỹ (NIDDK) cho biết phần lớn trường hợp gan nhiễm mỡ không gây dấu hiệu rõ ràng ở giai đoạn đầu. Bệnh có thể tồn tại trong nhiều năm trước khi được phát hiện qua khám sức khỏe hoặc các xét nghiệm vì lý do khác.

Một số người có thể cảm thấy mệt mỏi hoặc khó chịu vùng bụng trên bên phải. Tuy nhiên, đây đều là những dấu hiệu khá mơ hồ và dễ bị bỏ qua trong cuộc sống hằng ngày.

Ngày nay, bệnh được gọi là gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD), tên gọi mới thay cho gan nhiễm mỡ không do rượu trước đây.

Không phải ai mắc MASLD cũng sẽ gặp biến chứng. Phần lớn người bệnh chỉ có mỡ tích tụ trong gan. Tuy nhiên, ở một số người, tình trạng viêm kéo dài có thể dẫn đến xơ hóa, làm xuất hiện các mô sẹo trong gan. Đây là lý do việc phát hiện sớm trở nên quan trọng.

Người đái tháo đường type 2 là nhóm cần lưu ý hàng đầu

Đái tháo đường type 2 là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của gan nhiễm mỡ và xơ hóa gan. Vì vậy, người mắc bệnh thường được ưu tiên đánh giá nguy cơ tổn thương gan, ngay cả khi chưa có triệu chứng.

Nguy cơ này cũng xuất hiện ở những người đang trong giai đoạn tiền đái tháo đường, đặc biệt khi đi kèm thừa cân hoặc béo phì.

Lý do là gan nhiễm mỡ và đái tháo đường type 2 thường có chung nền tảng là rối loạn chuyển hóa.

Một nghiên cứu do Đại học Florida (Mỹ) dẫn đầu trên hơn 1.500 người mắc đái tháo đường type 2 cho thấy khoảng 70% có mỡ tích tụ trong gan, trong khi khoảng 20% đã xuất hiện tình trạng xơ hóa gan đáng kể.

Ngoài đái tháo đường type 2, một số người mắc đái tháo đường type 1 kèm béo phì cũng có thể thuộc nhóm nguy cơ cao hơn.

Có thể bạn quan tâm bài viết:

Ngủ trưa quá 30 phút có thể liên quan đến nguy cơ gan nhiễm mỡ ở người tiểu đường type 2

Nguyên nhân thật sự của gan nhiễm mỡ là gì?

Những ai khác nên cân nhắc kiểm tra gan?

Ngoài người mắc đái tháo đường, một số nhóm khác cũng được xem là có nguy cơ cao mắc gan nhiễm mỡ và tổn thương gan, bao gồm:

• Người thừa cân hoặc béo phì kèm ít nhất một yếu tố nguy cơ chuyển hóa.
• Người tình cờ phát hiện gan nhiễm mỡ khi siêu âm hoặc chụp chiếu vì lý do khác.
• Người có men gan tăng kéo dài mà chưa xác định rõ nguyên nhân.

Các yếu tố nguy cơ chuyển hóa thường gặp gồm:

• Tăng huyết áp.
• Rối loạn mỡ máu.
• Đường huyết cao hoặc tiền đái tháo đường.
• Vòng eo lớn hoặc béo bụng.

Càng có nhiều yếu tố nguy cơ cùng lúc, khả năng xuất hiện tổn thương gan càng cao.

Tuy nhiên, thuộc nhóm nguy cơ không đồng nghĩa chắc chắn đã mắc bệnh. Đây chỉ là những đối tượng nên được đánh giá sớm hơn để tránh bỏ sót các trường hợp tiến triển âm thầm.

Kiểm tra gan nhiễm mỡ thường bắt đầu từ đâu?

Nhiều người nghĩ rằng phải chụp chiếu phức tạp mới có thể phát hiện bệnh gan. Trên thực tế, việc đánh giá nguy cơ ban đầu thường bắt đầu bằng các xét nghiệm máu rất quen thuộc.

Từ tuổi tác, men gan và số lượng tiểu cầu, bác sĩ có thể tính một chỉ số gọi là FIB-4 để ước lượng nguy cơ xơ hóa gan.

Nếu nguy cơ thấp, người bệnh thường chỉ cần theo dõi định kỳ. Nếu kết quả cho thấy nguy cơ cao hơn, bác sĩ có thể chỉ định thêm các phương pháp đánh giá độ đàn hồi hoặc độ cứng của gan nhằm xác định liệu gan đã xuất hiện xơ hóa hay chưa.

Đây là những công cụ sàng lọc hỗ trợ đánh giá nguy cơ, không phải chẩn đoán cuối cùng. Việc diễn giải kết quả vẫn cần được đặt trong bối cảnh sức khỏe tổng thể của từng người.

Phát hiện sớm để có thời gian thay đổi

Không phải ai được phát hiện gan nhiễm mỡ cũng cần điều trị bằng thuốc. Với nhiều trường hợp, thay đổi lối sống vẫn là nền tảng quan trọng nhất.

Các nghiên cứu cho thấy giảm khoảng 5% cân nặng có thể giúp giảm lượng mỡ trong gan. Mức giảm cân lớn hơn, khoảng 10% trọng lượng cơ thể, thường mang lại lợi ích rõ rệt hơn với tình trạng xơ hóa gan.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp và mỡ máu cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ gan và sức khỏe chuyển hóa nói chung.

(Nguồn: NIDDK, UF Health, AGA)

*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.