Vì sao người giấu buồn bực trong lòng sẽ dễ sinh bệnh?
Nhiều người chọn nuốt cơn giận, cất nỗi buồn để mọi chuyện được êm xuôi. Nhưng những cảm xúc không được nói ra có thực sự biến mất, hay sẽ âm thầm tác động đến cơ thể theo những cách khác?
Nhiều người có thói quen giữ mọi chuyện trong lòng để tránh mâu thuẫn hoặc không muốn làm người khác khó xử.
Cảm giác buồn, giận hay thất vọng vẫn ở đó, nhưng thay vì nói ra, họ chọn im lặng và tiếp tục công việc, sinh hoạt như bình thường.
Tuy nhiên, việc không nói ra không đồng nghĩa với việc cảm xúc biến mất. Một số nghiên cứu cho thấy khi gương mặt vẫn bình thản, cơ thể bên trong có thể đang phản ứng theo cách riêng của nó.
Kìm nén cảm xúc không giống với biết kiềm chế bản thân
Trong tâm lý học, kìm nén biểu lộ cảm xúc (expressive suppression) là việc cố che đi những biểu hiện bên ngoài như nét mặt, giọng nói hay lời nói, trong khi cảm xúc bên trong vẫn còn nguyên.
Chẳng hạn, một người bạn hủy cuộc hẹn vào phút chót khiến bạn thất vọng. Bạn trả lời không sao đâu nhưng trong lòng vẫn thấy buồn và khó chịu suốt cả ngày.
Điều này khác với việc biết kiềm chế bản thân. Thay vì trách móc ngay lúc đang bực bội, bạn có thể đợi bình tĩnh hơn rồi chia sẻ rằng việc thay đổi kế hoạch đột ngột khiến mình cảm thấy thế nào.
Cảm xúc vẫn được thừa nhận, chỉ là bạn chọn thời điểm và cách diễn đạt phù hợp hơn.
Thỉnh thoảng giữ im lặng trong một tình huống cụ thể là chuyện bình thường. Điều các nhà nghiên cứu quan tâm hơn là khi việc giữ mọi cảm xúc trong lòng trở thành thói quen, gần như là cách duy nhất một người đối diện với những điều khiến mình buồn bực hay thất vọng.
Giấu buồn bực trong lòng có liên quan đến các dấu hiệu sức khỏe kém hơn?
Các nghiên cứu gần đây cho thấy việc thường xuyên kìm nén cảm xúc không chỉ ảnh hưởng đến tâm trạng mà còn có thể liên quan đến những thay đổi sinh lý trong cơ thể.
Một tổng quan và phân tích gộp công bố năm 2024 trên Health Psychology Review đã tổng hợp 24 nghiên cứu về mối liên hệ giữa đè nén cảm xúc và phản ứng căng thẳng của cơ thể.
Kết quả cho thấy những người cố che giấu cảm xúc khi đối mặt với các tình huống gây áp lực có xu hướng xuất hiện phản ứng sinh lý mạnh hơn. Chẳng hạn như tăng hoạt động tim mạch và các phản ứng nội tiết liên quan đến stress.
Nói cách khác, dù bên ngoài có vẻ bình tĩnh, cơ thể vẫn có thể đang gồng mình để kiểm soát cảm xúc.
Một nghiên cứu của Harvard School of Public Health cũng ghi nhận những người thường xuyên sử dụng chiến lược kìm nén cảm xúc có xu hướng có nồng độ các dấu ấn viêm trong cơ thể cao hơn.
Ngược lại, những người hay nhìn nhận lại tình huống theo hướng tích cực thường có mức viêm thấp hơn.
Viêm mạn tính mức độ thấp từ lâu đã được xem là một yếu tố liên quan đến nhiều bệnh lý như tim mạch và đái tháo đường.
Tuy nhiên, những nghiên cứu này chỉ cho thấy mối liên hệ chứ chưa chứng minh việc giấu cảm xúc là nguyên nhân trực tiếp gây ra các bệnh đó.
Làm gì khi buồn bực trong lòng cứ dồn lại?
Thay vì chỉ cố đè nén cảm xúc, một hướng tiếp cận được nghiên cứu nhiều là thay đổi cách nhìn nhận tình huống. Điều này không có nghĩa là tự thuyết phục bản thân rằng mọi chuyện đều ổn.
Thay vào đó, bạn có thể thử nhìn sự việc từ một góc độ khác, chẳng hạn người kia có đang chịu áp lực nào đó hay không, hoặc tự hỏi liệu sự việc này còn quan trọng như hiện tại sau một tuần hay một tháng nữa.
Khi thấy cảm xúc tiêu cực cứ lặp đi lặp lại, bạn có thể thử:
- Gọi tên điều mình đang cảm thấy, chẳng hạn như giận dữ, tủi thân hoặc thất vọng.
- Chờ cảm xúc lắng xuống rồi mới chọn thời điểm thích hợp để nói ra.
- Sử dụng những câu bắt đầu bằng "Mình thấy..." thay vì "Anh/chị lúc nào cũng...".
- Chia sẻ với người mình tin tưởng.
- Viết lại những điều chưa tiện nói thành lời.
Không phải cách nào cũng phù hợp với tất cả mọi người. Điều quan trọng là cảm xúc cần có một lối ra, thay vì âm thầm dồn nén theo thời gian.
Có thể bạn quan tâm bài viết:
Không cần nói ra mọi cảm xúc khó chịu, nhưng đừng để chúng chất đầy tâm trí
Ai cũng có lúc buồn, giận, thất vọng hoặc tổn thương. Những cảm xúc này là một phần bình thường của trải nghiệm con người, không phải dấu hiệu của sự yếu đuối hay tiêu cực.
Các nghiên cứu hiện nay chưa cho thấy việc giấu cảm xúc trực tiếp gây ra một bệnh cụ thể. Tuy nhiên, việc thường xuyên kìm nén cảm xúc có thể liên quan đến phản ứng căng thẳng của cơ thể và một số kết quả sức khỏe bất lợi hơn.
Có lẽ điều quan trọng không phải là cố gắng loại bỏ những cảm xúc khó chịu, mà là tìm được cách phù hợp để nhận diện, diễn đạt và hóa giải chúng.
Đôi khi, một cuộc trò chuyện thẳng thắn, một trang nhật ký hay đơn giản là cho phép bản thân thừa nhận mình đang không ổn cũng có thể là bước đầu tiên.
