Vì sao có những người thường nhầm lẫn giữa trái và phải?
Bạn thường rẽ phải thành rẽ trái, nghe chỉ đường là đứng hình vài giây, thế là bị gắn luôn biệt danh "mù đường". Nhưng chuyện khó phân biệt trái - phải, liệu đó chỉ là một sự nhầm lẫn thường gặp hay có liên quan đến cách não bộ xử lý thông tin?
Khi được chỉ đường, bạn phải khựng lại vài giây để xác định bên trái hay bên phải. Đôi khi, bạn phải nhìn tay đeo đồng hồ hoặc tạo chữ L bằng ngón cái và ngón trỏ mới nhớ ra phương hướng.
Tình trạng nhầm lẫn giữa trái và phải không hiếm gặp ở người khỏe mạnh. Trong một khảo sát với 485 người từ 5 đến 69 tuổi, 42,9% cho biết họ thường dựa vào bàn tay để xác định phương hướng. Riêng trong 404 người có dữ liệu tự đánh giá đầy đủ, 14,6% nhận thấy khả năng phân biệt trái, phải của mình chưa tốt.
Tuy nhiên, nếu khả năng phân biệt trái, phải đột ngột suy giảm, đặc biệt khi đi kèm khó viết, khó tính toán hoặc không nhận biết được các ngón tay, đây có thể là dấu hiệu của một vấn đề thần kinh cần được kiểm tra.
Vì sao có người thường xuyên nhầm trái, phải?
Phân biệt trái và phải tưởng chừng là một phản xạ đơn giản, nhưng thực tế đòi hỏi não phối hợp nhiều chức năng như xử lý hình ảnh, trí nhớ, ngôn ngữ, cảm giác về cơ thể và khả năng hình dung không gian.
Vì vậy, một số người có thể cần thêm vài giây để xác định phương hướng, nhất là khi đang vội, mất tập trung, làm nhiều việc cùng lúc hoặc cần phân biệt bên trái và bên phải của người đứng đối diện.
Trong những tình huống này, họ thường nhìn tay thuận, tay đeo đồng hồ hoặc tạo chữ L bằng ngón cái và ngón trỏ để hỗ trợ. Việc cần dùng những mẹo như vậy không đồng nghĩa với trí thông minh hay khả năng tư duy có vấn đề.
Nếu tình trạng đã xuất hiện từ lâu, chỉ xảy ra thỉnh thoảng và không ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, đây thường chưa phải dấu hiệu đủ để kết luận có tổn thương thần kinh.
Tuy nhiên, nếu tình trạng gây khó khăn thường xuyên trong học tập, công việc, lái xe hoặc hoạt động hằng ngày, người gặp phải có thể trao đổi với nhân viên y tế để được đánh giá.
Khi nhầm lẫn giữa trái và phải liên quan đến hội chứng Gerstmann
Hội chứng Gerstmann là một rối loạn thần kinh rất hiếm gặp, thường liên quan đến tổn thương tại thùy đỉnh của bán cầu não ưu thế, phần lớn là bán cầu trái. Ở người trưởng thành, hội chứng có thể xuất hiện sau đột quỵ hoặc một số tổn thương khác tại não.
Ở người trưởng thành, hội chứng này có thể xuất hiện sau đột quỵ thiếu máu não, khối u hoặc một số tổn thương khác tại não.
Điểm đặc trưng của hội chứng Gerstmann không chỉ là nhầm trái và phải, mà là sự xuất hiện cùng lúc của bốn nhóm biểu hiện:
1. Khó phân biệt trái và phải
Người bệnh có thể gặp khó khăn khi xác định bên trái, bên phải trên cơ thể mình hoặc khi làm theo những yêu cầu liên quan đến phương hướng. Tình trạng này khác với việc đôi lúc khựng lại vài giây rồi vẫn xác định đúng. Ở hội chứng Gerstmann, sự nhầm lẫn thường rõ rệt và đi kèm các bất thường khác.
2. Khó nhận biết các ngón tay
Người bệnh có thể không gọi đúng tên, không phân biệt hoặc không chỉ đúng từng ngón tay theo yêu cầu, dù bàn tay vẫn có thể cử động bình thường. Biểu hiện này được gọi là mất nhận thức ngón tay.
3. Khó tính toán
Người bệnh có thể gặp khó khăn khi thực hiện những phép tính từng làm được trước đây. Trong y khoa, tình trạng mất hoặc suy giảm khả năng tính toán mắc phải được gọi là mất khả năng tính toán.
4. Khó viết
Người bệnh có thể gặp khó khăn khi tạo chữ, từ hoặc câu, dù cơ tay vẫn hoạt động. Biểu hiện này khác với việc viết chữ xấu hoặc cầm bút không chắc.
Không phải ai hay nhầm trái, phải cũng mắc hội chứng Gerstmann. Tình trạng này chỉ được xem xét khi nhiều biểu hiện đặc trưng xuất hiện cùng nhau. Mức độ triệu chứng cũng có thể khác nhau ở mỗi người, vì vậy việc chẩn đoán cần dựa trên thăm khám thần kinh, đánh giá chức năng nhận thức và chẩn đoán hình ảnh khi cần thiết.
Có thể bạn quan tâm bài viết:
Khi nào nhầm trái, phải cần được chú ý?
Thỉnh thoảng nhầm trái, phải khi đang vội hoặc mất tập trung thường chưa đáng lo. Tuy nhiên, bạn nên đi khám nếu tình trạng này mới xuất hiện, ngày càng rõ rệt hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
Đặc biệt, cần lưu ý khi khó phân biệt trái, phải đi kèm với:
- Khó viết hoặc không thể viết như trước
- Khó thực hiện những phép tính quen thuộc
- Không nhận biết hoặc không chỉ đúng các ngón tay
- Bất thường về lời nói, thị lực, vận động hoặc thăng bằng
Trong một số trường hợp, sự thay đổi đột ngột về khả năng nhận biết phương hướng cùng các bất thường thần kinh khác có thể liên quan đến tổn thương não cấp tính.
Nếu người bệnh đồng thời bị méo miệng, yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, nhìn mờ, mất thăng bằng hay đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân, hãy gọi cấp cứu ngay vì đây có thể là dấu hiệu đột quỵ.
(Nguồn: Sage Journals, GARD)
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
