Tê bì tay chân khi ngủ: Nguyên nhân do đâu và khi nào cần đi khám?

Thức giấc giữa đêm vì một bàn tay tê rần hay buổi sáng thấy chân có cảm giác như kim châm là tình trạng khá quen thuộc. Trong nhiều trường hợp, tê bì tay chân khi ngủ chỉ xuất hiện tạm thời do tư thế ngủ gây chèn ép.

Tuy nhiên, nếu tình trạng thường xuyên lặp lại, kéo dài hoặc xuất hiện theo một kiểu nhất định, nguyên nhân có thể liên quan đến dây thần kinh hoặc một số bệnh lý cần được thăm khám.

Vì sao tay chân bị tê khi ngủ?

Tê bì thường được mô tả bằng cảm giác châm chích, kiến bò, kim châm hoặc giảm cảm giác ở tay và chân.

Theo MedlinePlus, tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như giữ một tư thế quá lâu, dây thần kinh bị chèn ép hoặc tổn thương, bệnh lý thần kinh hay giảm lượng máu đến một vùng cơ thể.

Vì vậy, tê tay chân khi ngủ không đơn thuần chỉ do "máu không lưu thông". Nếu triệu chứng nhanh chóng hết sau khi đổi tư thế, nguyên nhân có thể liên quan đến chèn ép tạm thời. Ngược lại, nếu tê thường xuyên tái diễn, kéo dài hoặc xuất hiện không rõ nguyên nhân, người bệnh nên được kiểm tra để tìm nguyên nhân khác.

7 nguyên nhân thường gặp gây tê bì tay chân khi ngủ

Tê bì tay chân có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ tư thế ngủ gây chèn ép tạm thời đến các vấn đề liên quan đến dây thần kinh hoặc bệnh lý nền. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp cần lưu ý.

1. Tư thế ngủ gây chèn ép tạm thời

Nằm đè lên tay, gập khuỷu tay lâu hoặc giữ một tư thế trong thời gian dài có thể chèn ép dây thần kinh, gây tê và châm chích. Nếu cảm giác này chỉ thỉnh thoảng xuất hiện và nhanh chóng hết sau khi đổi tư thế, nguyên nhân có thể liên quan đến chèn ép tạm thời.

2. Hội chứng ống cổ tay

Nếu tê chủ yếu xuất hiện ở bàn tay vào ban đêm, một nguyên nhân đáng lưu ý là hội chứng ống cổ tay. Tình trạng này xảy ra khi dây thần kinh giữa bị chèn ép tại cổ tay.

Theo Viện Quốc gia về Viêm khớp, Bệnh cơ xương và Da Hoa Kỳ (NIAMS), triệu chứng thường bắt đầu bằng tê hoặc châm chích ở ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa.

Các triệu chứng thường xuất hiện đầu tiên vào ban đêm, khiến một số người tỉnh giấc và phải lắc bàn tay hoặc cổ tay để giảm cảm giác khó chịu. Khi bệnh tiến triển, tê có thể xuất hiện cả ban ngày, kèm yếu tay hoặc khó cầm những đồ vật nhỏ.

3. Chèn ép dây thần kinh trụ ở khuỷu tay

Một kiểu tê khác thường xuất hiện về đêm là tê ngón út và một phần ngón áp út. Nguyên nhân có thể liên quan đến dây thần kinh trụ bị chèn ép ở khuỷu tay, còn gọi là hội chứng đường hầm xương trụ.

Dây thần kinh này đặc biệt dễ bị ảnh hưởng khi khuỷu tay gập trong thời gian dài. Viện Hàn lâm Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ (AAOS) cho biết nhiều người có thói quen ngủ với khuỷu tay gập, khiến triệu chứng chèn ép dây thần kinh trụ nặng hơn và có thể làm họ thức giấc với các ngón tay bị tê.

Nếu tình trạng kéo dài, người bệnh còn có thể giảm lực nắm hoặc khó thực hiện những động tác cần sự phối hợp tinh tế của các ngón tay.

4. Chèn ép rễ thần kinh ở cổ

Đôi khi cảm giác tê ở bàn tay lại bắt nguồn từ vùng cổ. Chèn ép hoặc kích thích rễ thần kinh cổ có thể gây đau từ cổ lan xuống vai và cánh tay, kèm châm chích, tê hoặc yếu ở bàn tay.

Theo AAOS, thoái hóa cột sống cổ hoặc thoát vị đĩa đệm là những nguyên nhân có thể gây chèn ép rễ thần kinh. Một số cử động cổ cũng có thể khiến triệu chứng tăng lên.

Vì vậy, nếu tê tay khi ngủ đi kèm đau cổ, đau vai hoặc cảm giác đau lan dọc xuống cánh tay, nguyên nhân có thể không chỉ nằm ở cổ tay hay tư thế ngủ.

5. Bệnh thần kinh ngoại biên do đái tháo đường

Ở người mắc đái tháo đường, tê chân về đêm có thể liên quan đến bệnh thần kinh ngoại biên. Đường huyết cao kéo dài có thể làm tổn thương dây thần kinh và các mạch máu nhỏ nuôi dây thần kinh.

Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Hoa Kỳ (NIDDK) cho biết bệnh thần kinh ngoại biên do đái tháo đường thường ảnh hưởng đến bàn chân và chân, đôi khi cả bàn tay và cánh tay.

Người bệnh có thể thấy tê, bỏng rát, đau hoặc cảm giác như kim châm. Các triệu chứng thường nặng hơn vào ban đêm và phần lớn ảnh hưởng cả hai bên cơ thể.

6. Thiếu vitamin B12

Vitamin B12 cần thiết cho hoạt động bình thường của hệ thần kinh. Khi thiếu vitamin B12, người bệnh có thể xuất hiện những thay đổi thần kinh như tê và châm chích ở bàn tay hoặc bàn chân.

Tuy nhiên, tê tay chân không đồng nghĩa với thiếu B12. Người bệnh không nên tự bổ sung vitamin liều cao chỉ dựa vào triệu chứng mà cần xác định nguyên nhân trước.

MedlinePlus cũng khuyến cáo không tự sử dụng vitamin hoặc thực phẩm bổ sung liều lớn trước khi trao đổi với nhân viên y tế.

7. Hiện tượng Raynaud

Nếu tê tay chân đặc biệt dễ xuất hiện khi trời lạnh hoặc tiếp xúc với vật lạnh, đồng thời các ngón tay hoặc ngón chân đổi màu, có thể đó là hiện tượng Raynaud.

Theo NIAMS, Raynaud xảy ra khi các mạch máu ở đầu chi co hẹp quá mức, làm hạn chế dòng máu. Trong một cơn Raynaud, ngón tay hoặc ngón chân có thể trở nên lạnh và tê, chuyển màu trắng hoặc xanh. Khi tuần hoàn trở lại, vùng này có thể đỏ, châm chích, bỏng rát hoặc đau nhói.

Tê bì tay chân khi ngủ khi nào cần đi khám?

Nếu tê chỉ thỉnh thoảng xuất hiện sau khi nằm đè lên tay hoặc chân và hết nhanh sau khi thay đổi tư thế, thường có thể tiếp tục theo dõi.

Tuy nhiên, nên đi khám khi tê bì tái diễn thường xuyên, không có nguyên nhân rõ ràng, kéo dài sau khi thức dậy hoặc ngày càng nặng hơn. MedlinePlus cũng khuyến nghị người có tê bì không rõ nguyên nhân hoặc kèm đau vùng cổ, cẳng tay hay ngón tay nên được đánh giá y tế.

Tình trạng tê kèm yếu cơ, giảm lực cầm nắm, vụng về khi sử dụng bàn tay, mất thăng bằng hoặc đau từ cổ/lưng lan xuống tay chân cũng là những dấu hiệu không nên bỏ qua. Các biểu hiện này có thể gợi ý dây thần kinh đang bị chèn ép hoặc tổn thương và cần tìm nguyên nhân để tránh tình trạng kéo dài.

Riêng một số biểu hiện cần được xem là tình huống cấp cứu thần kinh. Tê hoặc yếu đột ngột ở mặt, tay hay chân, đặc biệt chỉ ở một bên cơ thể, kèm nói khó, nhìn mờ, lú lẫn, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc khó đi lại có thể là dấu hiệu của đột quỵ. Khi đó cần tìm trợ giúp y tế khẩn cấp, ngay cả khi triệu chứng sau đó giảm đi.

Tương tự, cần được đánh giá khẩn cấp nếu tê xuất hiện ngay sau chấn thương đầu, cổ hoặc lưng, đi kèm không thể cử động tay chân hoặc mất kiểm soát tiểu tiện, đại tiện.

Lời kết

Tê bì tay chân khi ngủ có thể đơn giản xuất phát từ tư thế gây chèn ép tạm thời, nhưng cũng có thể liên quan đến hội chứng ống cổ tay, chèn ép dây thần kinh trụ, bệnh lý cột sống cổ, bệnh thần kinh ngoại biên, thiếu vitamin B12 hoặc Raynaud.

Thay vì chỉ quy triệu chứng cho việc máu không lưu thông, hãy chú ý vị trí bị tê, thời gian kéo dài, tần suất tái diễn và các triệu chứng đi kèm. Những thông tin này không chỉ giúp nhận biết khi nào cần đi khám mà còn hỗ trợ bác sĩ xác định nguyên nhân phù hợp hơn.

Nguồn thông tin tham khảo:

• MedlinePlus. Numbness and tingling. U.S. National Library of Medicine. Truy cập từ: https://medlineplus.gov/ency/article/003206.htm
• National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases (NIAMS). Carpal Tunnel Syndrome. Truy cập từ:
  https://www.niams.nih.gov/health-topics/carpal-tunnel-syndrome
• American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS). Ulnar Nerve Entrapment at the Elbow (Cubital Tunnel Syndrome). Truy cập từ:
  https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases--conditions/ulnar-nerve-entrapment-at-the-elbow/
• American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS). Cervical Radiculopathy (Pinched Nerve). Truy cập từ:
  https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases--conditions/cervical-radiculopathy-pinched-nerve/
• National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Peripheral Neuropathy. Truy cập từ:
  https://www.niddk.nih.gov/health-information/diabetes/overview/preventing-problems/nerve-damage-diabetic-neuropathies/peripheral-neuropathy
• National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements (NIH ODS). Vitamin B12 – Fact Sheet for Health Professionals. Truy cập từ:
  https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminB12-HealthProfessional/
• National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases (NIAMS). Raynaud’s Phenomenon. Truy cập từ:
  https://www.niams.nih.gov/health-topics/raynauds-phenomenon
• MedlinePlus. Stroke. U.S. National Library of Medicine. Truy cập từ:
  https://medlineplus.gov/stroke.html

*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.