Rụng tóc, chuột rút, móng dễ gãy: Cơ thể đang thiếu chất hay chỉ vì quá căng thẳng?

Mệt mỏi dù không làm việc nặng, đầu óc khó tập trung, tóc rụng nhiều hoặc móng tay dễ gãy thường được giải thích bằng một tuần thiếu ngủ hay công việc quá căng thẳng.

Những nguyên nhân này hoàn toàn có thể đúng. Tuy nhiên, các biểu hiện tương tự cũng có thể xuất hiện khi cơ thể thiếu một số vitamin hoặc khoáng chất. Điểm khó là thiếu vi chất thường không tạo ra một dấu hiệu riêng biệt, đủ rõ để nhận biết ngay.

Vì vậy, thay vì nhìn một triệu chứng rồi vội đoán cơ thể đang thiếu chất gì, điều quan trọng hơn là quan sát mức độ kéo dài, những biểu hiện đi kèm và các yếu tố nguy cơ của bản thân.

Vì sao thiếu vi chất dễ bị nhầm với stress?

Vi chất gồm các vitamin và khoáng chất mà cơ thể chỉ cần với lượng nhỏ, nhưng lại tham gia nhiều hoạt động quan trọng như tạo máu, sản xuất năng lượng, duy trì hoạt động của thần kinh và cơ bắp.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết thiếu sắt, vitamin A và i-ốt nằm trong số những tình trạng thiếu vi chất phổ biến trên thế giới, đặc biệt ở trẻ em và phụ nữ mang thai.

Thiếu sắt là một ví dụ dễ gặp. Sắt cần thiết để tạo hemoglobin, thành phần giúp hồng cầu vận chuyển oxy. Khi lượng sắt tiếp tục giảm và dẫn đến thiếu máu, người bệnh có thể mệt mỏi, thiếu năng lượng, đau đầu, da nhợt, hồi hộp hoặc khó thở. Móng giòn, chóng mặt và rụng tóc cũng có thể xuất hiện ở một số người.

Những biểu hiện này không đặc hiệu. Mệt mỏi có thể liên quan đến thiếu ngủ, căng thẳng, bệnh tuyến giáp, nhiễm trùng, trầm cảm hoặc nhiều tình trạng khác.

Rụng tóc cũng có thể xuất phát từ di truyền, thay đổi hormone, bệnh lý, giảm cân nhanh hoặc stress. Vì vậy, chỉ dựa vào cảm giác mệt hay số tóc rụng để kết luận thiếu sắt có thể dẫn đến chẩn đoán sai.

Magie cũng thường được nhắc đến khi một người bị chuột rút. Khoáng chất này tham gia vào hoạt động của cơ, thần kinh, điều hòa đường huyết và nhiều phản ứng enzyme trong cơ thể. Thiếu magie có thể gây chán ăn, buồn nôn, mệt mỏi và yếu cơ.

Khi thiếu hụt nghiêm trọng, người bệnh có thể bị tê, co cơ, chuột rút, co giật hoặc rối loạn nhịp tim. Tuy nhiên, chuột rút còn có thể liên quan đến vận động quá sức, mất nước, thuốc đang dùng hoặc nhiều nguyên nhân khác.

Vì các triệu chứng thường chồng lấp, thiếu vi chất có thể tồn tại một thời gian trước khi được nhận ra. Một số trường hợp nhẹ thậm chí chưa biểu hiện rõ. Điều đó không có nghĩa bất kỳ cảm giác bất thường nào cũng là tín hiệu cơ thể đang “kêu cứu”, mà cho thấy cần nhìn triệu chứng trong toàn bộ bối cảnh sức khỏe.

Khi nào nên khám bác sĩ thay vì tự mua viên bổ sung vì nghĩ cơ thể đang thiếu chất?

Khi mệt mỏi, khó tập trung, chóng mặt, rụng tóc hoặc chuột rút kéo dài, tái diễn thường xuyên hay ảnh hưởng đến sinh hoạt, bạn nên trao đổi với nhân viên y tế. Tùy biểu hiện và tiền sử, bác sĩ có thể cân nhắc xét nghiệm công thức máu, ferritin, vitamin B12, folate hoặc những chỉ số phù hợp khác.

Việc kiểm tra càng đáng cân nhắc nếu bạn có kinh nguyệt nhiều, đang mang thai, ăn uống quá hạn chế, vừa phẫu thuật đường tiêu hóa, mắc bệnh làm giảm hấp thu hoặc đang sử dụng thuốc có thể ảnh hưởng đến vi chất. Với thiếu sắt, cần tìm cả nguyên nhân phía sau vì tình trạng này có thể đến từ chế độ ăn, nhu cầu tăng hoặc mất máu kéo dài.

Không nên tự mua nhiều loại vitamin và khoáng chất chỉ vì thấy triệu chứng giống một bài đăng trên mạng. Dùng quá liều cũng có thể gây hại. Chẳng hạn, lượng magie bổ sung quá cao có thể gây tiêu chảy, buồn nôn và đau bụng.

Ngộ độc nặng có thể dẫn đến yếu cơ, tụt huyết áp, khó thở hoặc rối loạn nhịp tim. Vitamin A dùng liều cao kéo dài cũng có thể gây tổn thương gan, đau đầu, rụng tóc và nhiều tác dụng bất lợi khác.

Một chế độ ăn đa dạng vẫn là nền tảng để cung cấp vi chất. Thực phẩm bổ sung chỉ nên được cân nhắc khi có nhu cầu cụ thể, nguy cơ rõ ràng hoặc hướng dẫn chuyên môn.

Cơ thể có thể gửi những tín hiệu rất nhỏ, nhưng một tín hiệu không tương ứng với một chất bị thiếu. Thay vì tiếp tục bỏ qua hoặc tự bổ sung theo phỏng đoán, hãy chú ý khi các biểu hiện kéo dài và kiểm tra đúng nguyên nhân.

(Nguồn: NIH, NHS, WHO)

*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.