Quả la hán có thật sự là lựa chọn tốt khi muốn giảm đường?

Trong xu hướng giảm đường, nhiều người bắt đầu tìm đến các lựa chọn tạo ngọt từ thiên nhiên thay cho đường tinh luyện. Quả la hán là một cái tên ngày càng được quan tâm hơn, nhất là với những người muốn kiểm soát cân nặng, đường huyết hoặc giảm lượng đồ uống có đường hằng ngày.

La hán quả, còn được gọi là Siraitia grosvenorii, có nguồn gốc từ khu vực phía Nam Trung Quốc và đã được sử dụng trong y học cổ truyền Đông Á từ lâu. Ở Việt Nam, loại quả này thường được dùng dưới dạng quả khô để pha trà, nấu nước mát hoặc kết hợp trong một số thức uống thảo mộc.

Điểm khiến quả la hán được chú ý không chỉ nằm ở vị ngọt dễ chịu, mà còn ở các hợp chất sinh học có trong vỏ và thịt quả.

Quả la hán có vị ngọt tự nhiên nhưng rất ít calo

Vị ngọt của quả la hán đến từ nhóm hợp chất gọi là mogrosides. Đây là các hợp chất có độ ngọt cao hơn đường mía nhiều lần, nhưng gần như không cung cấp calo có ý nghĩa khi dùng ở lượng phù hợp.

Chất tạo ngọt chiết xuất từ quả la hán thường được nhắc đến với chỉ số đường huyết bằng 0, tức không làm tăng glucose máu theo cách đường thông thường có thể gây ra.

Vì vậy, nó trở thành lựa chọn đáng cân nhắc với những người đang muốn giảm đường, kiểm soát cân nặng hoặc hạn chế carbohydrate trong chế độ ăn.

Với người mắc đái tháo đường type 2, la hán quả có thể là một lựa chọn thay thế đường trong một số món uống hoặc món ăn. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa người bệnh có thể dùng tùy ý.

Việc điều chỉnh chế độ ăn vẫn cần đặt trong kế hoạch kiểm soát đường huyết chung và nên được trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Quả la hán có những hợp chất gì đáng chú ý?

Ngoài mogrosides, quả la hán còn chứa một số nhóm hợp chất thực vật như terpenoid, flavonoid và axit amin.

Terpenoid và flavonoid thường được quan tâm nhờ đặc tính chống oxy hóa và khả năng hỗ trợ cơ thể chống lại stress oxy hóa. Trong khi đó, axit amin là thành phần cơ bản tham gia vào nhiều hoạt động của cơ thể, bao gồm duy trì mô, chuyển hóa và miễn dịch.

Chính sự hiện diện của các hợp chất này khiến quả la hán được nhìn nhận không chỉ như một chất tạo ngọt, mà còn là một nguyên liệu có giá trị dinh dưỡng nhất định. Tuy vậy, cần hiểu rằng những lợi ích tiềm năng này không biến quả la hán thành “siêu thực phẩm” có thể thay thế chế độ ăn lành mạnh hoặc điều trị bệnh.

Quả la hán có tiềm năng chống ung thư vẫn cần thêm bằng chứng

Một số nghiên cứu tiền lâm sàng, tức nghiên cứu trên tế bào hoặc mô hình động vật, ghi nhận các hợp chất trong quả la hán có hoạt tính sinh học đáng chú ý với một số dòng tế bào ung thư, bao gồm ung thư tụy và ung thư đại trực tràng.

Dù vậy, đây mới là những bằng chứng ban đầu. Hiện chưa thể kết luận quả la hán có tác dụng phòng ngừa hoặc điều trị ung thư ở người. Người đang điều trị bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng la hán quả, hoặc bất kỳ thực phẩm nào khác, để thay thế phác đồ y khoa.

Dùng quả la hán thế nào cho hợp lý?

Cách dùng quen thuộc nhất là pha trà từ quả la hán khô. Người dùng có thể bẻ nhỏ quả, nấu hoặc hãm với nước nóng để tạo vị ngọt nhẹ tự nhiên. La hán cũng có thể được dùng trong một số món nước thảo mộc, canh hoặc món tráng miệng cần vị ngọt nhẹ.

Tuy nhiên, nếu mục tiêu là giảm đường, cần chú ý đến sản phẩm đi kèm. Một số loại “trà la hán” đóng gói sẵn có thể đã được thêm đường, hương liệu hoặc chất tạo ngọt khác. Khi đó, lợi ích giảm đường có thể không còn như kỳ vọng.

Người tiêu dùng nên ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, tránh dùng các loại quả ẩm mốc, có mùi lạ hoặc không có thông tin xuất xứ. Với dạng chiết xuất, nên đọc kỹ thành phần để biết sản phẩm có pha thêm đường, erythritol hoặc phụ gia hay không.

Người khỏe mạnh có thể dùng la hán quả như một phần của chế độ ăn uống đa dạng. Với người có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh thận, béo phì hoặc đang dùng thuốc điều trị lâu dài, việc thêm la hán quả hoặc các chất tạo ngọt mới vào khẩu phần thường xuyên nên được trao đổi với nhân viên y tế.

La hán quả có thể là một lựa chọn tốt hơn đường tinh luyện trong nhiều trường hợp, nhưng sức khỏe lâu dài vẫn đến từ cách ăn uống tổng thể, không phải từ một loại thực phẩm đơn lẻ.