Được chỉ định sinh thiết có đồng nghĩa với nguy cơ ung thư cao?

Đi khám sức khỏe, một người được phát hiện có tổn thương bất thường ở phổi. Bác sĩ nghi ngờ ung thư và đề nghị sinh thiết. Thế nhưng, kết quả giải phẫu bệnh lại xác định người này mắc lao phổi.

Đây là trường hợp được TS BS. Trần Hương Giang, Trưởng khoa Giải phẫu bệnh, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh, chia sẻ trong vodcast Well-being của Doctor247.

Vậy vì sao bác sĩ chỉ định sinh thiết? Liệu được chỉ định sinh thiết có đồng nghĩa với nguy cơ ung thư cao?

Vì sao bác sĩ chỉ định sinh thiết?

Sinh thiết là thủ thuật lấy mẫu mô từ cơ thể để xét nghiệm. Bác sĩ giải phẫu bệnh sẽ quan sát những thay đổi trong mô và tế bào dưới kính hiển vi, đôi khi kết hợp thêm các xét nghiệm chuyên sâu để làm rõ bản chất tổn thương.

Sinh thiết có thể được chỉ định với những mục đích sau:

1. Xác định bản chất của khối u hoặc tổn thương bất thường

Khi siêu âm, chụp CT, MRI hoặc thăm khám phát hiện một khối bất thường, bác sĩ có thể cần mẫu mô để phân biệt tổn thương lành tính và ác tính.

Đôi khi, hình ảnh giống khối u thực chất là tổn thương viêm.

2. Tìm nguyên nhân của những thay đổi chưa rõ ràng

Một số triệu chứng kéo dài hoặc kết quả xét nghiệm bất thường cần được kiểm tra thêm. Chẳng hạn, bác sĩ có thể cân nhắc sinh thiết thận khi người bệnh có protein trong nước tiểu kèm những dấu hiệu khác của bệnh thận.

3. Chẩn đoán những bệnh lý không phải ung thư

Sinh thiết còn hỗ trợ phát hiện bệnh viêm ở gan, thận, một số bệnh tự miễn hoặc nhiễm trùng. Do đó, sinh thiết không phải lúc nào cũng nhằm tìm tế bào ung thư.

4. Theo dõi bệnh hoặc hỗ trợ lựa chọn phương pháp điều trị

Ở một số bệnh mạn tính, sinh thiết giúp đánh giá mức độ tổn thương hoặc hiệu quả điều trị.

Với người đã mắc ung thư, mẫu mô có thể cung cấp thêm thông tin về loại ung thư và những đặc điểm hỗ trợ lựa chọn phương pháp điều trị.

Được chỉ định sinh thiết có đồng nghĩa với nguy cơ ung thư cao?

Mức độ nghi ngờ ung thư phụ thuộc vào đặc điểm tổn thương, vị trí, kết quả thăm khám và những xét nghiệm đã thực hiện.

Bác sĩ Hương Giang cho biết có trường hợp trước sinh thiết được nghĩ là lành tính nhưng kết quả lại phát hiện ung thư. Ngược lại, cũng có những tổn thương ban đầu nghi ngờ ung thư nhưng kết quả sinh thiết lại lành tính.

Một ví dụ là hệ thống BI-RADS được sử dụng trong chẩn đoán hình ảnh tuyến vú. Khi tổn thương được xếp vào nhóm BI-RADS 4, bác sĩ thường khuyến nghị sinh thiết để kiểm tra. Tuy nhiên, nhóm này được chia thành ba mức độ:

• BI-RADS 4A: Mức nghi ngờ thấp, khả năng ác tính trên 2% đến 10%.
• BI-RADS 4B: Mức nghi ngờ trung bình, khả năng ác tính trên 10% đến 50%.
• BI-RADS 4C: Mức nghi ngờ cao, khả năng ác tính trên 50% nhưng dưới 95%.

Như vậy, dù cùng được khuyến nghị sinh thiết, mức độ nghi ngờ ung thư ở mỗi người có thể rất khác nhau.

BI-RADS chỉ phản ánh mức độ nghi ngờ dựa trên hình ảnh tuyến vú, chưa phải là chẩn đoán xác định ung thư. Bác sĩ cần kết hợp kết quả sinh thiết với các thông tin lâm sàng và xét nghiệm liên quan để đưa ra chẩn đoán phù hợp.

Nếu kết quả sinh thiết xác định ung thư vú, mẫu mô còn có thể cung cấp thêm thông tin về các dấu ấn sinh học và chỉ số tăng sinh tế bào.

Kết hợp với giai đoạn bệnh và tình trạng sức khỏe của người bệnh, những thông tin này giúp bác sĩ cân nhắc các phương pháp như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, điều trị nội tiết, liệu pháp nhắm trúng đích hoặc miễn dịch. Vậy nên, ngay cả khi cùng mắc ung thư vú, mỗi người vẫn có thể được chỉ định phác đồ điều trị khác nhau.

Trở lại câu chuyện tổn thương ở phổi được bác sĩ Hương Giang chia sẻ, kết quả xác định lao phổi đã giúp người bệnh được định hướng điều trị bệnh nhiễm trùng, thay vì điều trị theo chẩn đoán ung thư phổi được nghi ngờ ban đầu.

Điều này cho thấy kết quả sinh thiết có thể làm thay đổi đáng kể hướng điều trị của người bệnh.

Kết quả sinh thiết có thể cho biết những gì?

Sau khi lấy mẫu, bác sĩ giải phẫu bệnh kiểm tra mô dưới kính hiển vi và có thể thực hiện thêm những xét nghiệm cần thiết. Tùy loại bệnh phẩm, kết quả có thể ghi nhận:

• Tổn thương lành tính: Không phát hiện ung thư trong mẫu mô và có thể xác định một bệnh lý lành tính, chẳng hạn u xơ tuyến vú.
• Tổn thương viêm hoặc nhiễm trùng: Những thay đổi ở mô giúp bác sĩ làm rõ nguyên nhân gây bệnh hoặc định hướng kiểm tra thêm.
• Tổn thương tiền ung thư: Tế bào xuất hiện những biến đổi bất thường, với khả năng tiến triển thành ung thư tùy loại tổn thương.
• Tổn thương ác tính: Kết quả xác định ung thư. Mẫu mô còn có thể cung cấp thông tin về loại ung thư và những đặc điểm giúp bác sĩ xây dựng phương pháp điều trị.
• Kết quả chưa đủ kết luận: Mẫu mô có thể chưa đủ hoặc chưa đại diện cho vùng bất thường, khiến bác sĩ cần xét nghiệm thêm hoặc cân nhắc lấy mẫu bổ sung.

Bác sĩ Hương Giang giải thích rằng mẫu mô phải trải qua nhiều công đoạn như cố định, xử lý, cắt mỏng và nhuộm trước khi được quan sát dưới kính hiển vi. Những trường hợp phức tạp còn cần làm thêm xét nghiệm hoặc hội chẩn để có kết quả chính xác.

Vì vậy, thời gian trả kết quả sinh thiết có thể khác nhau và việc chờ lâu hơn chưa nói lên mức độ nghiêm trọng của bệnh. Như bác sĩ Hương Giang chia sẻ, độ chính xác của kết quả quan trọng hơn việc nhận được câu trả lời nhanh chóng.

Khi được chỉ định sinh thiết, bạn có thể trao đổi với bác sĩ về mục đích kiểm tra, thời gian dự kiến nhận kết quả và hướng xử trí tiếp theo.

Sinh thiết giúp bác sĩ có thêm bằng chứng để xác định bản chất tổn thương và lựa chọn hướng điều trị phù hợp. Kết quả giải phẫu bệnh chính xác còn góp phần hạn chế những can thiệp không cần thiết, giúp người bệnh được điều trị đúng bệnh và kịp thời.

(Nguồn: Tập 13 vodcast Well-being, Cleveland Clinic, RadiologyInfo.org)

Anh Thư