Biến đổi khí hậu ngày càng đe dọa sức khỏe toàn cầu ra sao?
Vì sao biến đổi khí hậu không còn chỉ là vấn đề môi trường mà đang trở thành mối đe dọa ngày càng lớn đối với sức khỏe con người?
Nắng nóng, hạn hán và các hiện tượng thời tiết cực đoan đang gây ảnh hưởng ngày càng nghiêm trọng đến sức khỏe con người. Báo cáo Lancet Countdown 2026 về Sức khỏe và Biến đổi khí hậu cảnh báo nhiều rủi ro đang gia tăng nhanh hơn tốc độ ứng phó của thế giới.
Báo cáo được công bố trước COP31, theo dõi 54 chỉ số liên quan đến khí hậu và sức khỏe. Công trình có sự tham gia của 146 nhà nghiên cứu từ hơn 100 tổ chức tại trên 30 quốc gia, do University College London dẫn dắt và phối hợp chiến lược với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Nắng nóng liên quan đến 710.000 ca tử vong
Báo cáo cho biết số ca tử vong trung bình hằng năm liên quan đến nắng nóng đã tăng gần 36% trong giai đoạn sau Thỏa thuận Paris so với thập niên trước.
Riêng năm 2023, nắng nóng có liên quan đến khoảng 710.000 ca tử vong trên toàn cầu. Hơn 70% gánh nặng này được cho là liên quan đến biến đổi khí hậu do con người gây ra.
Nắng nóng còn làm giảm khả năng lao động. Năm 2025, thế giới mất khoảng 573 tỷ giờ lao động tiềm năng do nhiệt độ cao, tương đương hơn 1.000 tỷ USD thu nhập.
Hạn hán và bệnh truyền nhiễm cùng gia tăng
Khoảng 52% diện tích đất trên thế giới trải qua ít nhất một tháng hạn hán cực đoan trong năm 2025. Những biến động về lượng mưa và nguồn nước đang đe dọa khả năng tiếp cận nước sạch, vệ sinh và an ninh lương thực tại nhiều khu vực.
Điều kiện khí hậu thay đổi cũng tạo môi trường thuận lợi hơn cho một số bệnh truyền qua muỗi. Trong giai đoạn 2016-2025, mức độ phù hợp cho sự lây truyền sốt xuất huyết qua muỗi Aedes albopictus và Aedes aegypti tăng lần lượt 24,4% và 7,4% so với giai đoạn 1981-1990.
Mời bạn đọc thêm bài viết:
Năng lượng sạch bắt đầu mang lại lợi ích sức khỏe
Bên cạnh những cảnh báo, báo cáo ghi nhận đầu tư toàn cầu vào năng lượng sạch đạt mức kỷ lục 2.100 tỷ USD trong năm 2025.
Tại ít nhất 77 quốc gia giảm được ô nhiễm không khí từ nhiên liệu hóa thạch kể từ năm 2016, không khí sạch hơn được ước tính giúp ngăn khoảng 323.000 ca tử vong sớm mỗi năm.
Nhiều quốc gia cũng tăng cường kế hoạch thích ứng y tế và hệ thống cảnh báo sớm trước các hiện tượng khí hậu cực đoan.
Kêu gọi xem biến đổi khí hậu là vấn đề y tế
Bác sĩ Diarmid Campbell-Lendrum, đại diện Tổ chức Y tế Thế giới, cho biết biến đổi khí hậu đang làm tổn hại sức khỏe tại mọi khu vực. Trong khi đó, chuyển đổi sang năng lượng sạch, củng cố hệ thống y tế và phát triển cảnh báo sớm có thể cứu sống con người ngay từ hiện tại.
Nhóm tác giả kêu gọi nhìn nhận biến đổi khí hậu như một tình trạng khẩn cấp về sức khỏe toàn cầu, đồng thời đưa yếu tố sức khỏe vào các quyết định về cắt giảm khí thải, thích ứng và tài chính khí hậu.
Tuy nhiên, lời kêu gọi này không đồng nghĩa WHO đã tuyên bố biến đổi khí hậu là tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế, hay PHEIC. Đây là hai khái niệm và quy trình đánh giá khác nhau.
(Nguồn: WHO, Lancet Countdown 2026)
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn và người thân có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.