Mukbang hết thời? Vì sao rối loạn ăn uống cần được hiểu rõ hơn?

Những ngày gần đây, cộng đồng YouTube tại Hàn Quốc xôn xao trước việc hàng loạt nhà sáng tạo nội dung mukbang bị hạn chế hoặc đình chỉ kiếm tiền.

Giữa làn sóng này, Tzuyang, YouTuber sở hữu khoảng 13,5 triệu người theo dõi, cũng bất ngờ tuyên bố sẽ chuyển sang phong cách "ăn uống có chừng mực hơn" khi ghi hình tại một khu chợ ở Incheon.

Đằng sau sự thay đổi của một thể loại nội dung từng thu hút hàng triệu lượt xem là câu chuyện lớn hơn về rối loạn ăn uống.

Khi YouTube bắt đầu siết các nội dung có nguy cơ cổ xúy hành vi ăn uống cực đoan, nhiều chuyên gia cho rằng cuộc tranh luận giờ đây không còn xoay quanh giải trí hay thuật toán, mà liên quan trực tiếp đến sức khỏe thể chất và tinh thần của cả người sáng tạo nội dung lẫn người xem.

Rối loạn ăn uống là gì?

Hiệp hội Tâm thần học Mỹ cho biết rối loạn ăn uống (Eating Disorders) là nhóm bệnh lý sức khỏe tâm thần liên quan đến suy nghĩ, cảm xúc và hành vi bất thường đối với thức ăn, cân nặng hoặc hình ảnh cơ thể.

Tình trạng này không đơn thuần là việc ăn nhiều hay ăn ít. Rối loạn ăn uống có thể ảnh hưởng đến cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần, khiến người bệnh gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống hằng ngày và cần được hỗ trợ chuyên môn phù hợp.

Ba dạng rối loạn ăn uống thường gặp gồm:

1. Rối loạn ăn uống vô độ (Binge Eating Disorder)

Người bệnh có những đợt ăn một lượng lớn thức ăn trong thời gian ngắn kèm cảm giác mất kiểm soát khi ăn. Sau đó, họ thường cảm thấy tội lỗi, xấu hổ hoặc căng thẳng vì hành vi của mình.

2. Chứng cuồng ăn có hành vi bù trừ (Bulimia Nervosa)

Người bệnh trải qua các đợt ăn quá mức rồi tìm cách "bù lại" bằng những hành vi như nôn ói cưỡng bức, nhịn ăn kéo dài, tập luyện quá sức hoặc sử dụng các biện pháp không lành mạnh khác nhằm kiểm soát cân nặng.

3. Chán ăn tâm thần

Đây là tình trạng người bệnh hạn chế ăn uống nghiêm ngặt do lo sợ tăng cân hoặc có nhận thức méo mó về cơ thể. Ngay cả khi cân nặng đã ở mức thấp, họ vẫn có thể cho rằng bản thân chưa đủ gầy.

Đáng chú ý, rối loạn ăn uống không chỉ xảy ra ở người trẻ hoặc người có vóc dáng gầy. Tình trạng này có thể gặp ở nhiều độ tuổi, giới tính và mức cân nặng khác nhau, vì vậy không phải lúc nào cũng có thể nhận biết qua ngoại hình.

Mukbang có thể ảnh hưởng đến người xem như thế nào?

Những tác động của nội dung mukbang không chỉ dừng lại ở người tạo ra video. Người xem, đặc biệt là những người trẻ tuổi hoặc đang gặp khó khăn trong việc kiểm soát ăn uống, cũng có thể chịu ảnh hưởng nhất định từ các nội dung này.

Có thể làm thay đổi nhận thức về một bữa ăn "bình thường"

Khi thường xuyên xem các video tiêu thụ lượng lớn thực phẩm, một số người có thể dần thay đổi cách nhìn về khẩu phần ăn. Những lượng thức ăn vốn vượt xa nhu cầu thông thường của cơ thể có thể trở nên quen thuộc hơn, từ đó ảnh hưởng đến cách đánh giá thế nào là một bữa ăn hợp lý.

Kích thích cảm giác thèm ăn và ăn bù

Hình ảnh món ăn và hoạt động ăn uống có thể kích thích cảm giác đói hoặc thèm ăn ở một số người. Điều này đặc biệt đáng lưu ý với những người đang cố gắng kiểm soát cân nặng hoặc có tiền sử rối loạn ăn uống, bởi việc tiếp xúc thường xuyên với các nội dung ăn uống cực đoan có thể khiến họ khó duy trì thói quen ăn uống cân bằng hơn.

Thanh thiếu niên là nhóm dễ bị tác động hơn

Theo các quy định được YouTube tăng cường thực thi gần đây, thanh thiếu niên được xem là nhóm cần được bảo vệ trước những nội dung có nguy cơ thúc đẩy hoặc bình thường hóa các hành vi liên quan đến rối loạn ăn uống.

Đây cũng là một trong những lý do nền tảng siết chặt việc kiếm tiền đối với các video chứa các hành vi có thể bị bắt chước.

Có thể bạn quan tâm bài viết:

Ăn uống lành mạnh hơn với 4 nguyên tắc đơn giản từ bác sĩ ung thư Mỹ

Nghiên cứu mới: Ăn uống cũng làm tăng nguy cơ ung thư phổi

Không phải mọi nội dung mukbang đều tiêu cực

Mukbang ban đầu xuất hiện tại Hàn Quốc như một hình thức kết nối xã hội, giúp nhiều người cảm thấy bớt cô đơn khi ăn một mình. Với không ít khán giả, việc theo dõi một bữa ăn qua màn hình mang lại cảm giác thư giãn và đồng hành.

Tuy nhiên, khi cuộc đua lượt xem đẩy nội dung theo hướng ngày càng cực đoan, từ ăn lượng thực phẩm khổng lồ đến các thử thách vượt quá giới hạn của cơ thể, những rủi ro liên quan đến sức khỏe cũng trở thành chủ đề được quan tâm nhiều hơn.

Khi nào nên tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn?

Bạn nên cân nhắc tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia nếu thường xuyên gặp các tình trạng như:

• Ăn khi không đói và khó kiểm soát lượng thức ăn.
• Thường xuyên cảm thấy tội lỗi hoặc xấu hổ sau khi ăn.
• Có các hành vi như nhịn ăn, tập luyện quá mức hoặc nôn ói sau khi ăn nhằm kiểm soát cân nặng.
• Dành quá nhiều thời gian suy nghĩ về thức ăn, cân nặng hoặc ngoại hình.
• Việc ăn uống ảnh hưởng đáng kể đến tâm trạng và sinh hoạt hằng ngày.

Rối loạn ăn uống là bệnh lý có thể điều trị. Việc can thiệp sớm thường mang lại hiệu quả tốt hơn so với tự xử lý bằng các chế độ ăn kiêng khắt khe hoặc các phương pháp giảm cân cực đoan.

Lời kết

Sự thay đổi trong chính sách của YouTube có thể là bước ngoặt đối với ngành công nghiệp mukbang. Tuy nhiên, dưới góc độ sức khỏe, câu chuyện đáng quan tâm hơn là cách chúng ta nhìn nhận các hành vi ăn uống cực đoan.

Dù là ăn quá nhiều hay kiểm soát ăn uống quá mức, cả hai đều có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Điều quan trọng không phải là ăn giống một thần tượng trên mạng, mà là xây dựng mối quan hệ lành mạnh với thực phẩm và lắng nghe nhu cầu thực sự của cơ thể.

Có thể bạn quan tâm thông tin sau:

Mukbang là từ ghép giữa hai từ tiếng Hàn là meokneun (ăn) và bangsong (phát sóng), dùng để chỉ các nội dung ghi lại hoặc phát trực tiếp cảnh ăn uống trước máy quay.

Ra đời tại Hàn Quốc từ khoảng năm 2009, mukbang không chỉ trở thành một xu hướng giải trí toàn cầu mà còn phát triển thành một ngành công nghiệp nội dung quy mô lớn, tạo nên nhiều nhà sáng tạo sở hữu hàng triệu người theo dõi.

Tuy nhiên, sự phát triển của mukbang cũng đi kèm với không ít tranh cãi. Để thu hút lượt xem, nhiều nhà sáng tạo liên tục đẩy giới hạn nội dung bằng những màn ăn uống với khối lượng thực phẩm ngày càng lớn.

Trong những năm qua, một số kênh mukbang từng bị chỉ trích vì sử dụng các thủ thuật nhằm tạo cảm giác ăn nhiều hơn thực tế hoặc áp dụng những phương pháp không lành mạnh để duy trì vóc dáng sau ghi hình.

Các tranh cãi liên quan đến hành vi "nhai rồi nhổ" (muk-baet) hay những hình thức bù trừ sau ăn từng nhiều lần xuất hiện trên mạng xã hội Hàn Quốc.

Tháng 9/2026, YouTube tăng cường thực thi các quy định liên quan đến nội dung rối loạn ăn uống. Theo hướng dẫn mới, những video mô tả hoặc cổ xúy hành vi ăn uống vô độ, tích trữ thực phẩm quá mức, lạm dụng thuốc nhuận tràng, khoe cơ thể gầy cực đoan hoặc công khai các chỉ số cân nặng theo cách có thể ảnh hưởng đến người xem có nguy cơ cao có thể bị hạn chế doanh thu quảng cáo.

Nền tảng cho biết mục tiêu không phải là cấm mukbang nói chung, mà là hạn chế những nội dung có khả năng khiến người xem, đặc biệt là thanh thiếu niên, bắt chước các hành vi liên quan đến rối loạn ăn uống.

Những thay đổi này đã nhanh chóng tạo ra tác động trong cộng đồng sáng tạo nội dung. Một số YouTuber tại Hàn Quốc cho biết họ bị đình chỉ kiếm tiền, phải ngừng đăng video mới hoặc xóa hàng trăm video cũ vì lo ngại vi phạm chính sách.

Thanh Trang