Người nuôi chim, gia cầm bị ho kéo dài: Cần lưu ý nguy cơ bệnh phổi kẽ

Ho khan kéo dài, hụt hơi khi leo cầu thang hay làm việc nhà không phải lúc nào cũng chỉ do tuổi tác hay thể lực kém.

Đây cũng có thể là những dấu hiệu sớm của bệnh phổi kẽ, nhóm bệnh thường tiến triển âm thầm và dễ bị bỏ qua trong giai đoạn đầu.

Bệnh phổi kẽ là gì và vì sao dễ bị bỏ qua?

Bệnh phổi kẽ là nhóm bệnh gây tổn thương mô kẽ của phổi, tức vùng mô nằm giữa các túi khí và những cấu trúc liên quan. Nhóm này gồm hơn 200 bệnh khác nhau, trong đó có xơ phổi vô căn (IPF) và viêm phổi tăng cảm.

Ở một số thể, tổn thương có thể tiến triển thành xơ hóa, khiến phổi kém đàn hồi và chức năng hô hấp suy giảm theo thời gian.

Hai biểu hiện thường gặp là:

• Ho khan kéo dài.
• Khó thở, ban đầu rõ hơn khi gắng sức.

Người bệnh có thể chỉ thấy hụt hơi khi đi nhanh, leo cầu thang hoặc làm việc nhà. Vì những triệu chứng này cũng xuất hiện trong nhiều bệnh tim phổi khác, bệnh phổi kẽ dễ bị bỏ qua ở giai đoạn đầu hoặc được điều trị theo một hướng khác trước khi tìm ra nguyên nhân.

Người nuôi chim, gia cầm cần lưu ý nguy cơ viêm phổi tăng cảm

Khi tìm nguyên nhân bệnh phổi kẽ, bác sĩ không chỉ hỏi về tình trạng ho hay khó thở mà còn quan tâm đến môi trường sống và làm việc của người bệnh.

Thông tin từ hội thảo khoa học "Từ khuyến cáo đến thực hành lâm sàng trong quản lý xơ phổi tiến triển - Góc nhìn từ Thái Lan đến Việt Nam" được Báo Sức khỏe & Đời sống đăng tải cho biết, TS BS. Nguyễn Thị Bích Ngọc, Giám đốc Trung tâm Điều trị bệnh phổi hiếm và các bệnh nhiễm khuẩn hô hấp, Bệnh viện Phổi Trung ương, nhận định viêm phổi tăng cảm thuộc nhóm bệnh phổi kẽ và có thể liên quan đến việc tiếp xúc kéo dài với một số dị nguyên trong môi trường như:

• Chim, gia cầm.
• Nấm mốc ở môi trường ẩm.
• Bụi hữu cơ.
• Một số môi trường nghề nghiệp có bụi vải, da động vật, khu giết mổ, kho lạnh hoặc nơi chế biến hạt, ngũ cốc dễ phát sinh nấm mốc.

Không phải ai thường xuyên tiếp xúc với chim, gia cầm, nấm mốc hay bụi hữu cơ cũng sẽ mắc bệnh. Tuy nhiên, nếu ho kéo dài nhiều tháng, khó thở tăng dần hoặc điều trị thông thường không cải thiện, những thông tin về nghề nghiệp, thú nuôi và môi trường sống có thể trở thành manh mối quan trọng giúp bác sĩ tìm nguyên nhân.

Bệnh phổi kẽ được chẩn đoán như thế nào?

Bệnh phổi kẽ có rất nhiều thể bệnh khác nhau, trong khi triệu chứng lại khá giống nhau. Bác sĩ cần kết hợp triệu chứng, tiền sử bệnh, môi trường sống và làm việc với các kết quả cận lâm sàng để xác định nguyên nhân và thể bệnh.

Trong đó, CT ngực độ phân giải cao (HRCT) có vai trò quan trọng vì giúp bác sĩ quan sát chi tiết các tổn thương ở nhu mô phổi và định hướng kiểu bệnh.

Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định thêm:

• Đo chức năng hô hấp để đánh giá mức độ suy giảm chức năng phổi và khả năng trao đổi khí.
• Xét nghiệm máu để tìm các nguyên nhân liên quan, chẳng hạn bệnh tự miễn.
• Nội soi phế quản hoặc các xét nghiệm chuyên sâu khác khi cần.
• Sinh thiết phổi trong một số trường hợp chưa thể xác định chẩn đoán bằng những phương pháp trên.

Do bệnh phổi kẽ gồm nhiều thể có biểu hiện và hình ảnh trên phim chụp khá giống nhau, việc chẩn đoán thường cần hội chẩn đa chuyên khoa, với sự phối hợp giữa bác sĩ hô hấp, chẩn đoán hình ảnh, chức năng hô hấp và các chuyên ngành liên quan.

Điều trị bệnh phổi kẽ phụ thuộc vào từng thể bệnh

Cách điều trị bệnh phổi kẽ sẽ tùy vào nguyên nhân, thể bệnh và mức độ tiến triển ở từng người.

Với viêm phổi tăng cảm, bước quan trọng là xác định và hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây bệnh. Một số trường hợp có thể cần dùng thêm thuốc để kiểm soát viêm.

Ở những thể có xu hướng xơ hóa tiến triển, điều trị thường hướng đến làm chậm quá trình suy giảm chức năng phổi. Một số thuốc kháng xơ có thể được chỉ định trong những trường hợp phù hợp, nhưng không thể làm phần mô phổi đã xơ hóa trở lại như ban đầu.

Khi bệnh tiến triển nặng, dẫn đến suy hô hấp và các biện pháp điều trị khác không còn đáp ứng, ghép phổi có thể được cân nhắc ở người đủ điều kiện.

TS BS. Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương, cho biết bệnh viện đã thực hiện 15 ca ghép phổi. Đơn vị này cũng đang tiếp tục nghiên cứu những hướng điều trị mới như liệu pháp tế bào (cell therapy). Đây vẫn là lĩnh vực cần được đánh giá thêm trước khi có thể áp dụng rộng rãi.

Khi nào nên đi khám?

Ho hoặc hụt hơi không đồng nghĩa với bệnh phổi kẽ. Nhưng nên đi kiểm tra nếu:

• Ho khan kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng không rõ nguyên nhân.
• Khó thở khi vận động ngày càng rõ.
• Những hoạt động trước đây làm bình thường nay lại khiến bạn hụt hơi.
• Triệu chứng kéo dài dù đã điều trị theo những nguyên nhân thông thường.
• Có tiền sử thường xuyên tiếp xúc với chim, gia cầm, nấm mốc hoặc bụi hữu cơ.

Bệnh phổi kẽ là một nhóm bệnh rất rộng, có thể khác nhau đáng kể về nguyên nhân, diễn tiến và cách điều trị. Việc phát hiện sớm và xác định đúng thể bệnh sẽ giúp bác sĩ lựa chọn hướng điều trị, theo dõi phù hợp và hạn chế nguy cơ bệnh tiếp tục tiến triển.

(Nguồn: Báo Sức khỏe & Đời sống, NHLBI)

*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.

Anh Thư