Tại sao chườm nóng khi chân tê bì lại có thể dẫn đến hoại tử nghiêm trọng?
Chân tê bì, lạnh và khó chịu, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến việc ngâm nước ấm hoặc chườm nóng để dễ chịu hơn. Nhưng nếu khả năng cảm nhận nóng - lạnh ở bàn chân đã suy giảm, chính việc làm ấm này có thể khiến da bị tổn thương mà người bệnh không nhận ra kịp thời.
Một trường hợp được Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương chia sẻ là anh L.V.K. (48 tuổi), trước đó khỏe mạnh và không ghi nhận bệnh nền đáng chú ý.
Khoảng 3 tuần trước khi được chuyển đến bệnh viện, anh bắt đầu cảm thấy hai bàn chân tê bì, lạnh và khó chịu. Nghĩ rằng chân cần được làm ấm, anh tự chườm nóng tại nhà.
Sau đó, da hai bàn chân xuất hiện tổn thương, sưng tấy và kèm sốt. Người bệnh nhập viện điều trị và được cắt lọc mô hoại tử, nhưng tình trạng hoại tử vẫn tiếp tục tiến triển nên được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Tại đây, các bác sĩ tiếp tục cắt lọc nhiều lần để loại bỏ mô hoại tử và kiểm soát nhiễm trùng. Sau khi tình trạng hoại tử được kiểm soát, hai bàn chân để lại những khuyết hổng mô mềm rộng và sâu, chiếm khoảng một nửa diện tích gan bàn chân. Một bàn chân mất 3 ngón, một số vị trí còn lộ gân và các cấu trúc bên dưới.
Vì sao chườm nóng khi chân tê bì có thể gây tổn thương mà người bệnh không nhận ra kịp thời?
Tê chân có thể chỉ xuất hiện tạm thời khi ngồi hoặc nằm sai tư thế. Nhưng nếu cảm giác tê, châm chích, bỏng rát hoặc lạnh bất thường kéo dài, nguyên nhân có thể liên quan đến những vấn đề ảnh hưởng đến dây thần kinh cảm giác.
Các dây thần kinh này giúp cơ thể nhận biết đau, nóng, lạnh và áp lực. Khi cảm giác ở bàn chân suy giảm, tín hiệu cảnh báo khi gặp nhiệt độ quá cao cũng có thể không còn rõ như bình thường.
Vì vậy, người bệnh có thể tiếp tục chườm, sưởi hoặc ngâm chân trong nước nóng lâu hơn mức an toàn mà không cảm thấy đau nhiều. Trong lúc đó, nhiệt vẫn tiếp tục tác động lên da và mô bên dưới, khiến tổn thương có thể xảy ra trước khi người bệnh kịp nhận ra.
Nguy cơ cao hơn ở những người giảm hoặc mất cảm giác ở bàn chân, đặc biệt:
- Người mắc đái tháo đường có biến chứng thần kinh.
- Người đã được chẩn đoán bệnh thần kinh ngoại biên.
- Người thường xuyên tê, châm chích hoặc giảm cảm giác nóng - lạnh ở chân.
- Người có bệnh lý ảnh hưởng đến tuần hoàn ở chân.
- Người lớn tuổi hoặc người không thể tự kiểm tra nhiệt độ nguồn chườm một cách đáng tin cậy.
Điều này không có nghĩa mọi trường hợp tê chân đều do tổn thương dây thần kinh. Nhưng nếu cảm giác tê, lạnh, châm chích hoặc bỏng rát kéo dài, nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì tự chườm hoặc sưởi nóng tại nhà.
Có thể bạn quan tâm bài viết:
Vì sao tổn thương ở gan bàn chân lại khó điều trị?
Gan bàn chân là vùng phải chịu trọng lượng cơ thể, áp lực và ma sát mỗi khi đứng hoặc đi lại. Vì vậy, khi tổn thương ăn sâu và làm mất một phần lớn mô mềm, mục tiêu điều trị không chỉ là làm kín vết thương mà còn phải tạo được lớp mô đủ dày và bền để tiếp tục chịu lực về sau.
Ở trường hợp anh K., tổn thương rộng và sâu nên ghép da mỏng thông thường không phù hợp. Các bác sĩ phải sử dụng vạt tự do vi phẫu, tức lấy một khối da và mô mềm có mạch máu nuôi từ vị trí khác trên cơ thể để tái tạo vùng gan bàn chân bị khuyết.
Do cả hai bàn chân đều cần phục hồi, bệnh viện bố trí hai ê-kíp vi phẫu thực hiện song song trong cùng một cuộc mổ kéo dài khoảng 5,5 - 6 giờ.
Sau 14 ngày, hai vạt mô sống tốt và người bệnh bắt đầu tập đặt chân xuống đất, chịu lực từng bước để phục hồi khả năng đi lại. Quá trình này cần được thực hiện từ từ để phần mô tái tạo có thời gian thích nghi với áp lực khi đứng và vận động.
Những dấu hiệu nào cần đi khám sớm?
Cần chú ý nếu bàn chân xuất hiện:
- Tê bì hoặc giảm cảm giác kéo dài.
- Khó phân biệt nóng - lạnh.
- Châm chích, bỏng rát hoặc đau bất thường.
- Sưng, nóng, đỏ.
- Phỏng nước hoặc đổi màu da.
- Có vết thương, chảy dịch.
- Vùng da chuyển sẫm màu hoặc nghi hoại tử.
Đặc biệt, người có rối loạn cảm giác ở bàn chân không nên tự thử nhiệt độ nước bằng bàn chân hoặc ngâm chân trong nước quá nóng. Tê bì kéo dài nên được kiểm tra sớm để tìm nguyên nhân và hạn chế nguy cơ tổn thương nặng hơn.
Khi da đã có vết thương, cũng không nên tự đắp lá, bôi thuốc hoặc sử dụng các chất không rõ thành phần. Những cách này không thay thế việc điều trị y tế và có thể khiến tổn thương hoặc nhiễm trùng trở nên phức tạp hơn.
(Nguồn thông tin ca bệnh: Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương)
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.