Cơ thể thay đổi ra sao khi bước vào tuổi trung niên?

Trong một dự thảo đang được lấy ý kiến, Bộ Y tế đề xuất xây dựng tài liệu hướng dẫn người từ 40 tuổi trở lên chuẩn bị cho tuổi già. Nội dung dự kiến bao gồm duy trì lối sống lành mạnh, rèn luyện sức khỏe, chăm sóc người cao tuổi tại nhà, chuẩn bị tài chính và lựa chọn công việc phù hợp cho những năm về sau.

Trong suy nghĩ của nhiều người, tuổi 40 có thể vẫn còn sớm bận tâm đến chuyện tuổi già. Nhưng nếu nhìn từ góc độ sinh học, đây lại là lúc những thay đổi tích lũy trong cơ thể bắt đầu được cảm nhận rõ hơn.

Một số người nhận thấy mình dễ mệt sau khi thức khuya, cần thêm thời gian để phục hồi sau vận động hoặc khó ngủ hơn nếu uống cà phê muộn.

Những thay đổi này không xuất hiện giống nhau ở tất cả mọi người. Dù vậy, một nghiên cứu năm 2024 gợi ý rằng quá trình lão hóa ở cấp độ phân tử có thể diễn ra theo từng đợt, với hai giai đoạn nổi bật quanh tuổi 44 và tuổi 60.

Vì sao tuổi 44 được chú ý?

Nghiên cứu đăng trên Nature Aging theo dõi 108 người từ 25 - 75 tuổi tại California (Mỹ). Nhóm nghiên cứu phân tích hơn 135.000 loại phân tử và vi sinh vật từ máu cùng nhiều mẫu sinh học khác để quan sát cách cơ thể thay đổi theo thời gian.

Kết quả cho thấy khoảng 81% đặc điểm được phân tích không tăng hoặc giảm đều theo tuổi mà biến động rõ hơn trong một số giai đoạn. Hai đợt thay đổi nổi bật được ghi nhận quanh tuổi 44 và tuổi 60.

Ở khoảng tuổi 44, những biến động tập trung vào các con đường sinh học liên quan đến chuyển hóa chất béo, caffeine và rượu, cùng sức khỏe tim mạch, da và cơ.

Đến khoảng 60 tuổi, thay đổi xuất hiện nhiều hơn ở chuyển hóa carbohydrate, điều hòa miễn dịch, chức năng thận, tim mạch, da và cơ.

Tuy nhiên, kết quả này không có nghĩa mọi người đều đột ngột già đi khi bước sang tuổi 44. Đây là mốc trung bình được nhận diện từ một nhóm nghiên cứu nhỏ.

Nghiên cứu cũng chưa xác định được nguyên nhân tạo ra hai đợt biến động này và chưa thể áp dụng trực tiếp cho từng cá nhân.

Cơ thể có tự báo hiệu những thay đổi này không?

Khi bước vào tuổi trung niên, một số người có thể nhận thấy cơ thể phục hồi chậm hơn sau vận động, khó duy trì khối lượng cơ, giấc ngủ nhạy cảm hơn với caffeine hoặc rượu, vòng eo thay đổi hay sức bền không còn như trước.

Những biểu hiện này còn có thể liên quan đến mức độ vận động, chế độ ăn, nội tiết tố, căng thẳng, giấc ngủ hoặc bệnh lý.

Vì vậy, không nên quy mọi thay đổi của cơ thể cho tuổi tác hay tự xem chúng là dấu hiệu chắc chắn của quá trình lão hóa.

Tuổi 44 không phải cột mốc 'xuống cấp' của tuổi trung niên

Trước những thay đổi bắt đầu rõ nét hơn trong cơ thể, tuổi 40 có thể là lúc chúng ta nên quan tâm trở lại đến những yếu tố sức khỏe từng dễ dàng bỏ qua khi còn trẻ.

Việc duy trì vận động, tập luyện sức mạnh, ngủ đủ giấc, ăn uống đa dạng, hạn chế rượu bia, không hút thuốc và khám sức khỏe định kỳ có thể giúp mỗi người chủ động hơn trước những thay đổi liên quan đến huyết áp, đường huyết, mỡ máu hay khả năng vận động.

Tuổi 44 vì thế không phải là thời điểm cơ thể đột ngột “xuống cấp”. Thay vào đó, mốc tuổi này có thể được xem như một lời nhắc nhẹ rằng việc chuẩn bị cho tuổi già nên bắt đầu từ sớm, khi chúng ta vẫn còn đủ thời gian và khả năng để điều chỉnh lối sống.

An Ngọc