Kiểm soát huyết áp là ưu tiên hàng đầu để giảm nguy cơ đột quỵ
Tăng huyết áp có thể âm thầm làm tổn thương mạch máu, dẫn đến tắc hoặc vỡ mạch não. Kiểm soát huyết áp sớm là bước quan trọng giúp giảm nguy cơ đột quỵ.
Tăng huyết áp thường không gây triệu chứng rõ ràng nhưng có thể âm thầm làm tổn thương mạch máu trong nhiều năm.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến đột quỵ. Nguy cơ xảy ra biến cố này ở người tăng huyết áp cao gần gấp ba lần so với người không tăng huyết áp.
Vì vậy, đo huyết áp định kỳ, thay đổi lối sống và điều trị đúng chỉ định là những bước quan trọng để giảm nguy cơ từ trước khi biến cố xảy ra.
Tăng huyết áp làm tổn thương mạch máu não thế nào?
Thành mạch máu là cấu trúc đàn hồi có khả năng co giãn theo nhịp đập và áp lực của dòng máu bơm từ tim.
Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) giải thích rằng huyết áp cao kéo dài khiến thành động mạch liên tục chịu áp lực lớn, từ đó làm mạch máu dần tổn thương, mất độ đàn hồi và suy yếu.
Tại những vị trí bị tổn thương, cholesterol cùng các chất khác có thể tích tụ thành mảng xơ vữa. Mảng bám làm hẹp lòng mạch, cản trở máu đến não và tạo điều kiện hình thành cục máu đông. Nếu dòng máu bị chặn hoàn toàn, đột quỵ thiếu máu não có thể xảy ra.
Ở chiều ngược lại, huyết áp cao kéo dài cũng có thể làm thành mạch dễ vỡ hơn, dẫn đến xuất huyết não.
Như vậy, tăng huyết áp có thể góp phần gây ra cả hai dạng đột quỵ phổ biến: tắc mạch (đột quỵ thiếu máu cục bộ hay nhồi máu não) và vỡ mạch máu (đột quỵ xuất huyết não).
Nên bắt đầu từ những thói quen nào để giảm nguy cơ đột quỵ?
Kiểm soát huyết áp bắt đầu từ việc đo huyết áp đều đặn, giảm muối, vận động và tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.
Đo huyết áp đều đặn
Tăng huyết áp thường diễn tiến âm thầm nên việc đo định kỳ rất quan trọng.
Người đã được chẩn đoán có thể theo dõi tại nhà theo hướng dẫn, ghi lại kết quả và mang theo khi tái khám để bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị.
Giảm lượng muối trong chế độ ăn
WHO khuyến nghị người trưởng thành dùng dưới 5 g muối mỗi ngày, tương đương dưới 2 g natri. Con số này bao gồm lượng muối có trong nước chấm, gia vị, đồ hộp, thực phẩm chế biến sẵn và các món ăn bên ngoài, chứ không chỉ phần được thêm khi nấu.
Có thể bắt đầu bằng cách nêm nhạt dần, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, bớt nước chấm và đọc lượng natri trên nhãn sản phẩm.
Vận động và chăm sóc sức khỏe toàn diện
Hoạt động thể chất đều đặn giúp hỗ trợ kiểm soát huyết áp, cân nặng, đường huyết và mỡ máu. Người trưởng thành thường được khuyến nghị dành ít nhất 150 phút mỗi tuần cho hoạt động thể lực cường độ vừa, tùy theo sức khỏe và khả năng vận động.
Bên cạnh đó, chế độ ăn lành mạnh, ngủ đủ, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và duy trì cân nặng phù hợp đều góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Dùng thuốc tăng huyết theo đúng chỉ định của bác sĩ
Ăn uống lành mạnh hơn, vận động đều đặn và duy trì cân nặng phù hợp có thể giúp cải thiện huyết áp. Dù vậy, với người có huyết áp cao hoặc nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao, những thay đổi này đôi khi vẫn chưa đủ.
Tùy vào mức huyết áp, bệnh nền và khả năng đáp ứng của cơ thể, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc phối hợp nhiều loại thuốc. Phác đồ điều trị vì thế sẽ khác nhau ở từng người.
Thuốc cần được dùng đúng liều và duy trì theo hướng dẫn. Khi huyết áp trở về mức ổn định, điều đó thường cho thấy việc điều trị đang phát huy tác dụng, không có nghĩa là bệnh đã khỏi. Tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc có thể khiến huyết áp tăng trở lại.
Nếu gặp tác dụng không mong muốn, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được điều chỉnh thuốc phù hợp.
Đừng đợi cơ thể lên tiếng mới kiểm tra huyết áp
Đột quỵ có thể xảy ra bất ngờ, nhưng những tổn thương dẫn đến biến cố thường đã âm thầm tích lũy trong mạch máu từ trước. Vì vậy, ngay cả khi vẫn cảm thấy khỏe mạnh, việc đo và theo dõi huyết áp định kỳ vẫn rất cần thiết.
Kiểm soát huyết áp không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ đột quỵ, bởi nguy cơ này còn liên quan đến tuổi tác, lối sống, tiền sử gia đình và các bệnh lý đi kèm.
Dù vậy, giữ huyết áp ổn định vẫn là một trong những cách quan trọng để bảo vệ mạch máu não và giảm nguy cơ đột quỵ.
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
(Nguồn: WHO, AHA)