Vì sao kỹ thuật đánh đầu trong bóng đá bị cấm ở cầu thủ nhí?
Kỹ thuật đánh đầu có thể tạo nên những bàn thắng đẹp mắt, nhưng cũng đặt ra lo ngại về sức khỏe não bộ khi được lặp lại từ độ tuổi quá nhỏ.
Từ những pha bật cao đánh đầu đã trở thành thương hiệu của Cristiano Ronaldo đến các tình huống không chiến góp phần đưa tuyển Argentina vào chung kết World Cup 2026 dù không có lợi thế về chiều cao, đánh đầu từ lâu đã là một kỹ thuật quen thuộc của bóng đá.
Thế nhưng, Como 1907 vừa chính thức loại bỏ kỹ thuật này khỏi cả tập luyện lẫn thi đấu đối với các cầu thủ nhí từ U8 đến U10. Quyết định trên đặt ra câu hỏi: mỗi cú đánh đầu tác động đến não bộ ra sao, và vì sao một kỹ thuật quan trọng trên sân cỏ lại cần được trì hoãn ở trẻ nhỏ?
Động lực để Como thay đổi chính sách đến từ cựu trung vệ tuyển Pháp
Đằng sau thay đổi của Como là những chấn thương vùng đầu mà Raphaël Varane từng đối mặt trong sự nghiệp. Cựu trung vệ tuyển Pháp cho biết anh đã trải qua hai chấn động não nghiêm trọng từ năm 16 tuổi. Đặc thù thi đấu ở hàng phòng ngự cũng khiến anh thường xuyên phải đánh đầu và tham gia các pha tranh chấp bóng bổng.
Trong cuộc phỏng vấn với báo Pháp L’Équipe năm 2024, Varane kể rằng anh từng tiếp tục thi đấu dù chưa hồi phục sau chấn động. Khi đó, anh gặp các biểu hiện như mệt mỏi bất thường, mỏi mắt và hoạt động như ở “chế độ tự động”.
Khi chia sẻ với báo Tây Ban Nha AS, Varane tiếp tục nhắc đến một lần bị bóng đập mạnh vào vùng thái dương. Sau va chạm, anh cảm thấy khó tập trung, chậm chạp và thiếu phối hợp nhưng vẫn ra sân thi đấu.
Những trải nghiệm này khiến Varane đặc biệt quan tâm đến ảnh hưởng lâu dài của các tác động lặp lại lên vùng đầu, nhất là đối với cầu thủ trẻ.
Sau khi giải nghệ, anh tiếp tục đồng hành cùng Como 1907 trong các hoạt động giáo dục và phát triển cầu thủ. Varane góp phần thúc đẩy câu lạc bộ xây dựng lộ trình hạn chế tiếp xúc vùng đầu theo từng độ tuổi, thay vì để trẻ học và lặp lại kỹ thuật đánh đầu từ quá sớm.
Theo quy định mới, cầu thủ U10 trở xuống không đánh đầu trong cả tập luyện lẫn thi đấu. Những quả ném biên được thay bằng đường chuyền bằng chân trên mặt đất.
Từ lứa U11, trẻ mới bắt đầu làm quen với kỹ thuật đánh đầu bằng bóng nhẹ và trong điều kiện được kiểm soát. Khi cầu thủ lớn hơn, số buổi tập và số lần thực hiện được tăng dần nhưng vẫn có giới hạn.
Osian Roberts, Trưởng bộ phận Phát triển của Como 1907, cho rằng việc trì hoãn đánh đầu giúp trẻ có thêm thời gian rèn khả năng xử lý bóng bằng chân, quan sát, giải quyết tình huống và đưa ra quyết định. Kỹ thuật đánh đầu sẽ được đưa trở lại từng bước, phù hợp hơn với quá trình phát triển thể chất và kỹ năng của cầu thủ.
Vì sao sức khỏe não bộ của cầu thủ ngày càng được quan tâm?
Những thay đổi trong bóng đá trẻ diễn ra giữa lúc ngày càng có nhiều nghiên cứu đặt ra lo ngại về sức khỏe não bộ lâu dài của các cầu thủ chuyên nghiệp.
Nghiên cứu FIELD công bố năm 2019 đã so sánh hồ sơ của các cựu cầu thủ chuyên nghiệp Scotland với nhóm dân số có đặc điểm tương đồng. Kết quả cho thấy tỷ lệ tử vong do bệnh thoái hóa thần kinh ở cựu cầu thủ cao gấp khoảng 3,5 lần. Riêng nguy cơ tử vong liên quan đến bệnh Alzheimer cao hơn khoảng 5 lần so với nhóm đối chứng.
Một nghiên cứu khác trên hơn 6.000 cầu thủ từng thi đấu tại giải vô địch quốc gia Thụy Điển ghi nhận 8,9% cầu thủ được chẩn đoán mắc bệnh thoái hóa thần kinh, so với 6,2% ở nhóm dân số đối chứng.
Mức nguy cơ gia tăng chủ yếu xuất hiện ở các cầu thủ thi đấu ngoài sân, trong khi thủ môn không ghi nhận xu hướng tương tự. Sự khác biệt này củng cố giả thuyết rằng việc đánh đầu và những va chạm lặp lại ở vùng đầu có thể góp phần làm tăng nguy cơ bệnh thoái hóa thần kinh về sau.
Tuy nhiên, đây là các nghiên cứu quan sát nên chưa thể khẳng định đánh đầu là nguyên nhân duy nhất dẫn đến sa sút trí tuệ. Nguy cơ còn có thể liên quan đến tổng số lần đầu chịu tác động, thời gian thi đấu, tiền sử chấn động và nhiều yếu tố sức khỏe khác.
Vì chưa xác định được một mức tiếp xúc hoàn toàn an toàn cho trẻ, nhiều chương trình bóng đá chọn cách giảm số lần đánh đầu ở những năm đầu tập luyện.
Không chỉ Como trì hoãn việc dạy kỹ thuật đánh đầu cho các cầu thủ nhí
Tại Anh, Liên đoàn Bóng đá Anh đang loại bỏ dần hành vi cố ý đánh đầu trong các trận bóng đá trẻ từ U7 đến U11. Quy định được triển khai với U7 - U9 từ mùa 2024 - 2025, mở rộng sang U10 ở mùa 2025 - 2026 và U11 từ mùa 2026 - 2027. Kỹ thuật này sẽ được đưa trở lại khi cầu thủ bước sang lứa U12.
Tại Pháp, các cầu thủ U6 - U9 không thực hiện đánh đầu trong cả tập luyện lẫn thi đấu. Từ U10 đến U17, kỹ thuật này được hướng dẫn có kiểm soát. Các đội không tổ chức buổi tập chỉ dành riêng cho đánh đầu, còn thời lượng thực hiện được giới hạn tối đa 15 phút trong mỗi buổi.
Como xây dựng lộ trình chi tiết hơn theo từng nhóm tuổi. Cầu thủ U10 trở xuống không đánh đầu. U11 chỉ bắt đầu làm quen bằng bóng cao su nhẹ vào cuối mùa. Sang U12 và U13, số buổi tập cùng số lần thực hiện vẫn được giới hạn.