Não bộ lão hóa nhanh hơn khi đường huyết trong máu cao?

Não bộ con người thay đổi tự nhiên theo tuổi tác. Sau độ tuổi 30 hoặc 40, thể tích não có thể giảm dần. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, não có thể lão hóa nhanh hơn dự kiến, làm tăng nguy cơ suy giảm trí nhớ sớm, suy giảm nhận thức và một số rối loạn liên quan đến não.

Dù vậy, điều gì ảnh hưởng đến tốc độ não bộ lão hóa vẫn là câu hỏi cần được tiếp tục làm rõ.

Mới đây, các nhà khoa học tại Đại học Cát Lâm và Đại học Y Trung Quốc đã phân tích dữ liệu hình ảnh thần kinh, dữ liệu gene và dữ liệu sinh học hiện có để hiểu rõ hơn vai trò của quá trình chuyển hóa đối với lão hóa não. Chuyển hóa là các phản ứng hóa học giúp cơ thể biến đổi thức ăn thành năng lượng.

Kết quả nghiên cứu cho thấy nồng độ glucose trong máu cao hơn có liên quan đến tốc độ lão hóa não nhanh hơn.

Sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tìm dấu hiệu chuyển hóa liên quan đến việc não bộ lão hóa

Để tìm hiểu mối liên hệ giữa chuyển hóa và lão hóa não, nhóm nghiên cứu đã kết hợp nhiều nguồn dữ liệu từ UK Biobank, một cơ sở dữ liệu y sinh quy mô lớn tại Vương quốc Anh, gồm hình ảnh não, dữ liệu chuyển hóa trong máu và dữ liệu gene.

Nhóm trích xuất 1.079 đặc điểm từ hình ảnh não của 4.333 người khỏe mạnh, bao gồm kích thước một số vùng não, đặc điểm mô não và các thay đổi cấu trúc.

Sau đó, họ huấn luyện các thuật toán học máy để dự đoán tuổi của một người dựa trên những đặc điểm não bộ đã xác định.

Trong số các mô hình được đánh giá, LASSO cho kết quả tốt nhất, với sai số trung bình khoảng 3,26 năm. Mô hình này tiếp tục được sử dụng để ước tính mức chênh lệch giữa tuổi não và tuổi thực ở 37.458 người tham gia.

Qua đó, họ tìm kiếm những dấu hiệu chuyển hóa có thể liên quan đến tốc độ lão hóa não, đồng thời đánh giá khả năng tồn tại mối liên hệ mang tính nhân quả.

Chêch lệch tuổi não có nghĩa là gì?

Dựa trên mô hình LASSO, nhóm nghiên cứu tính toán một chỉ số gọi là brain age gap, có thể hiểu là độ chênh lệch giữa tuổi não dự đoán và tuổi thật của một người.

Nếu tuổi não được dự đoán cao hơn tuổi thật, điều đó có nghĩa não có thể đang có tốc độ lão hóa nhanh. Ngược lại, nếu tuổi não dự đoán thấp hơn tuổi thật, não có thể đang trẻ hơn so với tuổi sinh học.

Nhóm nghiên cứu phân tích các chất có trong mẫu máu của 21.780 người tham gia. Qua đó, họ xác định được 9 phân tử trong máu có liên quan rõ rệt đến mức chênh lệch giữa tuổi não và tuổi thật.

Trong đó, glucose là phân tử có mối liên hệ rõ nhất. Nồng độ glucose trong máu càng cao thì hình ảnh não càng có xu hướng cho thấy nhiều dấu hiệu lão hóa hơn, khiến não có thể “già” hơn so với tuổi thật.

Nhóm cũng ghi nhận 392 biến thể di truyền có liên quan đến chỉ số chênh lệch tuổi não. Phân tích di truyền bằng phương pháp ngẫu nhiên hóa Mendel cũng cho thấy glucose có thể không chỉ liên quan đến lão hóa não, mà còn có khả năng góp phần thúc đẩy quá trình này.

Phát hiện này có thể gợi ý gì cho việc bảo vệ sức khỏe não bộ?

Nghiên cứu này này gợi ý rằng glucose trong máu có thể liên quan đến các quá trình thúc đẩy lão hóa não.

Đáng chú ý, nhóm nghiên cứu cũng phát hiện nồng độ glucose cao hơn có liên quan đến nguy cơ cao hơn của 7 tình trạng ảnh hưởng đến chức năng não.

Các tình trạng này gồm sa sút trí tuệ do mọi nguyên nhân, bệnh Alzheimer, sa sút trí tuệ do mạch máu, bệnh Parkinson, đột quỵ, trầm cảm và lo âu.

Bên cạnh đó, nồng độ glucose cao hơn cũng có liên quan bất lợi đến nhận thức, chức năng vận động và sức khỏe tinh thần.

Nhóm nghiên cứu cũng ghi nhận nồng độ glucose cao hơn có liên quan đến thể tích não giảm ở 80 vùng thuộc vỏ não, vùng dưới vỏ và tiểu não.

Những phát hiện này gợi ý chuyển hóa glucose có thể là một hướng đáng chú ý cho các chiến lược can thiệp sớm, nhằm bảo vệ sức khỏe não bộ trong suốt cuộc đời.

Anh Thư