Siêu El Nino đang hình thành? Các nhà khoa học cảnh báo nguy cơ thời tiết cực đoan toàn cầu
Nếu siêu El Nino hình thành, đây có thể là một trong những đợt El Nino mạnh nhất được ghi nhận từ năm 1950.
El Nino đã được cơ quan khí tượng Mỹ chính thức xác nhận khởi phát. Nhiều dự báo cho thấy hiện tượng này có thể phát triển mạnh trong thời gian tới, kéo theo nguy cơ nắng nóng gay gắt, thiếu hụt mưa, hạn hán, xâm nhập mặn và tác động lớn đến kinh tế toàn cầu.
El Nino có thể gây thiệt hại hàng nghìn tỷ USD
El Nino là hiện tượng khí hậu có khả năng làm thay đổi thời tiết trên phạm vi toàn cầu. Khi xuất hiện, hiện tượng này có thể gây lũ lụt, hạn hán, mất mùa, suy giảm nguồn lợi thủy sản, cháy rừng và gia tăng một số bệnh nhiệt đới.
Theo một nghiên cứu công bố năm 2023, đợt El Nino giai đoạn 1982 - 1983 từng khiến thu nhập toàn cầu thiệt hại khoảng 4.100 tỷ USD. Đợt El Nino 1997 - 1998 gây thiệt hại khoảng 5.700 tỷ USD.
Ông Justin Mankin, Phó Giáo sư Địa lý tại Đại học Dartmouth, Mỹ, cho biết các dự báo hiện nay cho thấy El Nino lần này có thể trở thành một trong những đợt gây thiệt hại lớn nhất từng được ghi nhận.
Điều đáng chú ý là tổn thất kinh tế không chỉ đến từ thiệt hại trực tiếp sau thiên tai. Hạn hán, lũ lụt, sóng nhiệt và cháy rừng còn có thể làm suy yếu nông nghiệp, gián đoạn lao động, sản xuất, vận tải và chuỗi cung ứng trong nhiều năm sau đó.
El Nino có thể mạnh lên thành 'siêu El Nino'
Ngày 11/6, Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) xác nhận El Nino đã chính thức xuất hiện. Đây là pha nóng của chu kỳ khí hậu tự nhiên ENSO, có thể làm nhiệt độ toàn cầu tăng cao và gây ra nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan.
Theo các nhà khoa học của NOAA, El Nino hiện có 63% khả năng phát triển thành "siêu El Nino" trước tháng 1/2027. Một sự kiện được xếp vào nhóm siêu El Nino khi nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương cao hơn mức trung bình trên 2 độ C.
Các mô hình dự báo cho thấy siêu El Nino có thể kéo dài từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027. Nếu kịch bản này xảy ra, đây sẽ là một trong những đợt El Nino mạnh nhất từng được ghi nhận kể từ năm 1950.
Những đợt siêu El Nino thường hiếm gặp nhưng có thể để lại tác động lớn. Một số khu vực có thể ghi nhận mùa đông ấm hơn bình thường, mưa lớn và nguy cơ ngập lụt gia tăng. Trong khi đó, nhiều nơi khác có thể đối mặt với hạn hán, nắng nóng kéo dài và nguy cơ cháy rừng cao hơn.
Việt Nam có thể đối mặt nắng nóng, hạn hán và xâm nhập mặn
Tại Việt Nam, các giai đoạn El Nino thường đi kèm nhiệt độ cao hơn bình thường, lượng mưa giảm và số lượng bão trên Biển Đông ít hơn trung bình nhiều năm.
Theo số liệu quan trắc, chuẩn sai nhiệt độ bề mặt nước biển tại khu vực Nino 3.4 đã đạt ngưỡng El Nino từ tháng 5 và tiếp tục tăng trong đầu tháng 6. Dự báo cho thấy El Nino có thể duy trì và phát triển trong những tháng tới.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia nhận định các đợt El Nino mạnh thường để lại tác động rõ rệt đến thời tiết Việt Nam. Giai đoạn 2015 - 2016 là ví dụ điển hình, khi nhiều nơi ghi nhận nắng nóng kéo dài, thiếu hụt mưa, hạn hán nghiêm trọng và xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Năm 2015, Bắc Trung Bộ từng ghi nhận đợt nắng nóng kéo dài 39 ngày. Trạm Con Cuông, Nghệ An, ghi nhận mức nhiệt 42,7 độ C vào ngày 30/5/2015, một trong những giá trị nhiệt độ cao nhất từng được ghi nhận tại Việt Nam.
Cần đề phòng những cơn bão có quỹ đạo phức tạp
Trong điều kiện El Nino, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông thường giảm so với trung bình nhiều năm. Năm 2015, Biển Đông chỉ ghi nhận 5 cơn bão và 2 áp thấp nhiệt đới, tương đương khoảng một nửa mức trung bình.
Tuy nhiên, số lượng bão ít hơn không đồng nghĩa rủi ro thiên tai giảm. Các chuyên gia khí tượng lưu ý từng cơn bão vẫn có thể có quỹ đạo phức tạp, cường độ bất thường và gây ảnh hưởng khó lường.
Bên cạnh đó, El Nino còn có thể làm giảm số đợt không khí lạnh, khiến nhiệt độ trung bình nhiều tháng cao hơn bình thường. Tác động này thường rõ hơn vào mùa đông và tại khu vực phía Nam.
Cần theo dõi sát các bản tin dự báo
Các chuyên gia nhận định nếu El Nino tiếp tục duy trì và mạnh lên, Việt Nam cần đề phòng nắng nóng diện rộng, thiếu hụt mưa, hạn hán và xâm nhập mặn trong thời gian tới.
Người dân, địa phương và các ngành sản xuất nên thường xuyên cập nhật dự báo khí tượng thủy văn, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm với thời tiết như nông nghiệp, thủy sản, giao thông, năng lượng và quản lý nguồn nước.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm các hiện tượng cực đoan diễn biến khó lường hơn, việc chuẩn bị sớm các phương án ứng phó sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại cho đời sống và sản xuất.