Kịch bản El Nino tồi tệ nhất có thể đang xảy ra vào năm 2026
Dự báo El Nino có khả năng hình thành trong năm 2026, kéo theo nguy cơ nắng nóng, mưa lớn cục bộ và các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Các cơ quan khí tượng quốc tế và Việt Nam đều đang theo dõi khả năng El Nino hình thành trở lại trong những tháng tới. Một số dự báo mới nhất cho thấy hiện tượng này có thể phát triển mạnh, kéo theo nguy cơ gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan trên nhiều khu vực của thế giới.
El Nino là gì và vì sao được quan tâm?
El Nino là pha nóng của chu kỳ khí hậu ENSO (El Nino - Dao động Nam), xảy ra khi nhiệt độ mặt biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương tăng cao bất thường.
Hiện tượng này thường xuất hiện theo chu kỳ từ 2 đến 7 năm một lần và có khả năng làm thay đổi mô hình mưa, nhiệt độ cũng như hoạt động của bão trên phạm vi toàn cầu.
Đợt El Nino gần nhất kéo dài từ giữa năm 2023 đến đầu năm 2024 và góp phần khiến năm 2024 trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận trên toàn cầu. Đây cũng là năm đầu tiên nhiệt độ trung bình toàn cầu vượt ngưỡng 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp.
Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres từng cảnh báo El Nino giống như việc "đổ thêm dầu vào lửa" trong bối cảnh Trái Đất đang ấm lên do biến đổi khí hậu.
Nhiều dự báo cho thấy El Nino đang hình thành
Theo cập nhật đầu tháng 6 của Trung tâm Dự báo Khí hậu Tầm trung châu Âu (ECMWF), nhiệt độ mặt biển tại khu vực xích đạo Thái Bình Dương đang tăng nhanh và có thể tiếp tục tăng mạnh vào cuối năm.
Chỉ số Nino 3.4, một trong những thước đo quan trọng để theo dõi El Nino, đã ghi nhận nhiệt độ mặt biển cao hơn khoảng 1°C so với trung bình vào cuối tháng 5. ECMWF dự báo mức chênh lệch này có thể vượt 3°C vào tháng 12, thậm chí trên 4°C trong một số kịch bản.
Nếu dự báo này trở thành hiện thực, El Nino năm nay có thể mạnh hơn cả hai đợt El Nino lịch sử từng xảy ra vào các giai đoạn 1997-1998 và 2015-2016, khi nhiệt độ mặt biển tăng khoảng 2,3°C so với trung bình.
Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cũng đánh giá khả năng El Nino hình thành trước tháng 9 là khoảng 80% và tăng lên 90% trước tháng 11.
Tại Việt Nam, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia nhận định xác suất ENSO chuyển từ trạng thái trung tính sang El Nino trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8 đã vượt 90%. Hiện tượng này nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì từ tháng 9 đến tháng 11.
Cần đề phòng các cơn bão mạnh và quỹ đạo bất thường
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, khi El Nino xuất hiện, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông thường thấp hơn mức trung bình nhiều năm.
Dự báo mùa bão năm 2026 có khoảng 8 - 11 cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông, thấp hơn mức trung bình khoảng 12,7 cơn. Trong đó, khoảng 3 - 5 cơn có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam.
Từ tháng 6 đến tháng 8, hoạt động bão được dự báo ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm. Sang giai đoạn từ tháng 9 đến tháng 11, số lượng bão có xu hướng giảm.
Tuy nhiên, các chuyên gia khí tượng lưu ý rằng việc ít bão hơn không đồng nghĩa rủi ro thiên tai giảm đi. Ông Nguyễn Đức Hòa, Phó Trưởng phòng Dự báo Khí hậu thuộc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cho biết trong các năm El Nino thường xuất hiện những cơn bão có quỹ đạo phức tạp, cường độ mạnh hoặc mang đặc điểm bất thường hơn so với thông thường.
Bên cạnh đó, dưới tác động của biến đổi khí hậu, các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn trong thời gian ngắn, lũ quét, sạt lở đất hay các đợt nắng nóng kéo dài vẫn có thể diễn biến khó lường.
Vì vậy, cơ quan khí tượng khuyến cáo người dân không nên chủ quan trước mùa mưa bão năm nay, đồng thời cần thường xuyên theo dõi các bản tin dự báo và cảnh báo thời tiết để chủ động ứng phó với những tình huống bất thường có thể xảy ra.
