Bác sĩ chỉ ra 2 thói quen làm tăng nguy cơ cận thị ở trẻ
Cận thị ở trẻ ngày càng tăng không chỉ vì học thiếu sáng, mà còn liên quan đến thói quen sống hiện đại và thời gian ngoài trời bị thu hẹp.
Nhiều phụ huynh vẫn cho rằng trẻ cận thị chủ yếu vì đọc sách hoặc học bài trong điều kiện thiếu sáng. Tuy nhiên, các chuyên gia nhãn khoa cho rằng nguyên nhân quan trọng hơn nằm ở lối sống hiện đại, khi trẻ ít ra ngoài trời, nhìn gần quá nhiều và tiếp xúc với màn hình điện tử trong thời gian dài.
Theo Hội Nhãn khoa Việt Nam, cả nước hiện có khoảng 5 triệu trẻ em mắc các tật khúc xạ như cận thị, viễn thị và loạn thị, tương đương 30 - 40% trẻ trong độ tuổi đi học. Tại một số khu vực, tỷ lệ cận thị ở trẻ em có thể lên tới 50 - 70%.
Ít ra ngoài trời làm tăng nguy cơ cận thị ở trẻ
Chia sẻ tại chương trình "Ngày hội Bé vui khám mắt", ThS.BS Đinh Thị Phương Thủy cho biết thời gian hoạt động ngoài trời đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong phòng ngừa cận thị ở trẻ.
Trước đây, trẻ em thường vui chơi ngoài trời, chạy nhảy, đá bóng hoặc tiếp xúc nhiều với không gian rộng. Mắt nhờ đó được nhìn xa thường xuyên và tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên cường độ cao.
Ánh sáng mặt trời giúp võng mạc giải phóng dopamine, một chất có vai trò hạn chế trục nhãn cầu dài ra quá mức. Khi trục nhãn cầu dài ra, nguy cơ cận thị tăng lên.
Trong khi đó, trẻ em ngày nay dành phần lớn thời gian trong nhà. Dù ánh sáng đèn học, đèn LED hoặc ánh sáng trong lớp học đã được cải thiện, ánh sáng nhân tạo vẫn không thể thay thế hoàn toàn ánh sáng tự nhiên đối với sự phát triển khỏe mạnh của mắt.
Nhìn gần quá lâu khiến mắt phải điều tiết liên tục
Bên cạnh việc thiếu thời gian ngoài trời, thói quen nhìn gần kéo dài cũng là yếu tố đáng chú ý.
Trẻ thường xuyên học bài, đọc sách, nhìn bảng, sử dụng điện thoại, máy tính bảng hoặc máy tính ở khoảng cách gần. Khi mắt phải điều tiết liên tục trong nhiều giờ, cơ điều tiết dễ bị căng mỏi. Tình trạng này kéo dài có thể gây cận thị giả và dần tiến triển thành cận thị thật.
Việc tiếp xúc nhiều với màn hình điện tử cũng làm tăng nguy cơ mỏi mắt kỹ thuật số, khô mắt và các rối loạn thị giác liên quan đến công nghệ.
Nhiều trẻ chỉ được đưa đi khám khi đã nhìn mờ rõ rệt
Theo ThS.BS Đinh Thị Phương Thủy, ngoài cận thị, nhiều trẻ còn mắc các rối loạn thị giác khác như nhược thị, loạn thị hoặc viễn thị. Những vấn đề này có thể âm thầm ảnh hưởng đến học tập, sinh hoạt và chất lượng sống của trẻ nếu không được phát hiện sớm.
Nhiều trường hợp chỉ được đưa đi khám khi trẻ đã nhìn mờ rõ rệt, nheo mắt, ngồi quá gần tivi hoặc học tập sa sút. Khi phát hiện muộn, việc kiểm soát tiến triển cận thị và phòng ngừa biến chứng sẽ khó khăn hơn.
Tại chương trình "Ngày hội Bé vui khám mắt", hơn 200 trẻ đã được khám và sàng lọc thị lực. Hoạt động này cho thấy việc kiểm tra mắt định kỳ vẫn rất cần thiết, nhất là ở lứa tuổi mầm non và học đường.
Làm gì để bảo vệ mắt cho trẻ?
Các chuyên gia khuyến nghị phụ huynh nên tăng thời gian hoạt động ngoài trời cho trẻ, tối thiểu khoảng 2 giờ mỗi ngày. Trẻ không nhất thiết phải đứng dưới nắng gắt, chỉ cần được tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên ban ngày, kể cả khi trời râm mát.
Khi học tập hoặc sử dụng màn hình, trẻ nên áp dụng quy tắc 20 - 20 - 20. Sau mỗi 20 phút nhìn gần, hãy nhìn ra một vật cách xa khoảng 6 m trong ít nhất 20 giây để mắt được nghỉ ngơi.
Khoảng cách từ mắt đến sách vở nên duy trì khoảng 30 - 40 cm. Không nên để trẻ học trong phòng tối chỉ với một đèn bàn chiếu trực tiếp vào sách. Phòng học cần có ánh sáng tổng thể phù hợp, kết hợp với đèn bàn không nhấp nháy.
Với thiết bị điện tử, trẻ dưới 2 tuổi nên tránh tiếp xúc với màn hình. Trẻ 2 - 5 tuổi chỉ nên sử dụng tối đa khoảng 1 giờ mỗi ngày dưới sự giám sát của người lớn. Với trẻ trên 6 tuổi, gia đình cần đặt giới hạn rõ ràng và cân bằng giữa thời gian học, giải trí, vận động ngoài trời.
Bên cạnh đó, phụ huynh nên xây dựng chế độ ăn đa dạng, bổ sung thực phẩm giàu vitamin A, C, E, omega-3 và lutein như cá, trứng, rau xanh đậm, cà rốt và trái cây. Trẻ cũng nên được khám mắt định kỳ 6 tháng/lần để phát hiện sớm cận thị, cận thị giả hoặc các bất thường thị giác khác.
Theo bác sĩ Thủy, muốn giảm nguy cơ cận thị, phụ huynh cần "kéo" trẻ ra khỏi bốn bức tường và các màn hình công nghệ nhiều hơn, thay vì chỉ tập trung vào việc tăng độ sáng trong phòng học.