7 nguyên tắc tăng cường miễn dịch cho trẻ vào mùa nắng nóng

Mùa hè là thời điểm trẻ dễ bị xáo trộn nhịp sinh hoạt do nghỉ học, đi du lịch, vui chơi ngoài trời nhiều hơn.

Thời tiết nắng nóng cũng khiến trẻ dễ mất nước, mệt mỏi, ăn uống thất thường hoặc gặp các vấn đề tiêu hóa nếu thực phẩm không được bảo quản đúng cách.

Vì sao mùa hè trẻ dễ mệt và dễ bệnh hơn?

Trẻ em nhạy cảm hơn với nắng nóng do cơ thể chưa điều hòa thân nhiệt tốt như người lớn. Theo Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), cha mẹ nên khuyến khích trẻ uống nước thường xuyên, mặc quần áo thoáng mát và hạn chế hoạt động ngoài trời trong thời điểm nhiệt độ cao.

Bên cạnh đó, mùa hè cũng là thời điểm trẻ dễ ăn nhiều đồ lạnh, nước ngọt, thức ăn đường phố hoặc thực phẩm bảo quản không đúng cách.

Các gia đình cũng cần chú ý an toàn thực phẩm khi nấu ăn tại nhà để giảm nguy cơ ngộ độc thực phẩm.

Dưới đây là 7 nguyên tắc để tăng cường miễn dịch cho trẻ trong thời điểm nắng nóng oi ả:

1. Cho trẻ uống đủ nước trong ngày

Uống đủ nước là thói quen rất quan trọng trong mùa hè. Khi trẻ chạy nhảy, chơi thể thao hoặc ở ngoài trời lâu, cơ thể sẽ mất nước qua mồ hôi nhiều hơn.

Nếu không được bù nước kịp thời, trẻ có thể mệt mỏi, đau đầu, giảm tập trung hoặc dễ kiệt sức vì nóng. Cha mẹ nên nhắc trẻ uống nước nhiều lần trong ngày, không đợi đến khi khát mới uống.

Với trẻ vận động nhiều, có thể cho trẻ uống thêm nước sau khi chơi ngoài trời hoặc sau các hoạt động thể chất. Nên ưu tiên nước lọc, hạn chế nước ngọt, trà sữa, nước có gas hoặc đồ uống quá nhiều đường.

2. Tăng rau củ, trái cây và thực phẩm giàu dinh dưỡng

Một trong những cách tăng cường miễn dịch vào mùa hè cho trẻ là duy trì bữa ăn đa dạng, đủ nhóm chất. Trẻ nên được ăn đủ tinh bột, chất đạm, chất béo tốt, rau củ, trái cây và các thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị trẻ từ 2 - 5 tuổi nên ăn ít nhất khoảng 250g rau củ và trái cây mỗi ngày, trẻ 6 - 9 tuổi khoảng 350g, và người trên 10 tuổi khoảng 400g mỗi ngày. Rau củ và trái cây giúp bổ sung chất xơ, vitamin, khoáng chất và các hợp chất có lợi cho sức khỏe tổng thể.

Cha mẹ có thể ưu tiên các món dễ ăn trong mùa nóng như canh rau, súp, trái cây tươi, sữa chua, đậu hũ, cá, trứng, thịt nạc hoặc các loại đậu.

Tuy nhiên, không nên chỉ tập trung vào một loại thực phẩm được quảng cáo là tăng đề kháng. Hệ miễn dịch cần một chế độ ăn cân bằng, không phải một món ăn thần kỳ.

3. Hạn chế đồ ngọt và thức ăn nhanh

Mùa hè, trẻ thường dễ được ba mẹ chiều bằng kem, nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo hoặc đồ ăn nhanh. Những món này không cần phải cấm tuyệt đối, nhưng nên được kiểm soát tần suất và khẩu phần.

WHO khuyến nghị nên giới hạn lượng đường tự do dưới 10% tổng năng lượng hằng ngày, tốt hơn nữa là dưới 5%. Ăn quá nhiều đồ ngọt có thể khiến trẻ no ngang, giảm hứng thú với bữa chính và khó đảm bảo đủ chất dinh dưỡng cần thiết.

Thay vì để trẻ uống nước ngọt mỗi ngày, cha mẹ có thể thay bằng nước lọc, trái cây nguyên miếng, sữa không đường hoặc sữa chua ít đường.

Với đồ ăn vặt, nên ưu tiên các lựa chọn đơn giản hơn như trái cây, hạt phù hợp độ tuổi, bắp luộc, khoai lang, sữa chua hoặc bánh ít đường.

4. Giữ giờ giấc ngủ ổn định dù trẻ đang nghỉ hè

Nghỉ hè thường khiến giờ ngủ của trẻ bị xáo trộn. Trẻ có thể thức khuya hơn, xem điện thoại hay ti vi nhiều hơn hoặc ngủ dậy trễ hơn. Tuy nhiên, giấc ngủ có vai trò quan trọng với sự phát triển, khả năng phục hồi và sức khỏe tổng thể của trẻ.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), trẻ 3 - 5 tuổi nên ngủ 10 - 13 giờ mỗi ngày, trẻ 6 - 12 tuổi nên ngủ 9 - 12 giờ và thanh thiếu niên 13 - 17 tuổi nên ngủ 8 - 10 giờ mỗi ngày.

Để giúp trẻ ngủ tốt hơn trong mùa hè, cha mẹ nên duy trì giờ ngủ tương đối cố định, hạn chế thiết bị điện tử trước khi ngủ và giữ phòng ngủ thoáng mát. Không nên để điều hòa quá lạnh hoặc để quạt thổi trực tiếp vào người trẻ trong thời gian dài.

5. Khuyến khích trẻ vận động, nhưng tránh nắng gắt

Vận động đều đặn giúp trẻ phát triển thể lực, cải thiện sức khỏe tim phổi, xương khớp, cân nặng và tinh thần. Trẻ nên có khoảng 60 phút hoạt động thể chất mỗi ngày.

Tuy nhiên, trong những ngày nắng nóng, trẻ không nên chơi ngoài trời quá lâu vào khung giờ nắng gắt. Cha mẹ có thể cho trẻ vận động vào sáng sớm hoặc chiều muộn, chọn các hoạt động như bơi, đạp xe, đi bộ, nhảy dây, chơi bóng hoặc vận động trong nhà.

Nếu trẻ có dấu hiệu mệt lả, chóng mặt, buồn nôn, đau đầu, da đỏ nóng hoặc vã mồ hôi nhiều bất thường, cần cho trẻ dừng hoạt động, vào nơi mát, uống nước và theo dõi sát.

6. Giữ vệ sinh tay chân và an toàn thực phẩm

Một hệ miễn dịch khỏe không chỉ đến từ ăn uống đủ chất, mà còn từ việc giảm nguy cơ tiếp xúc với mầm bệnh.

Vào mùa hè, thực phẩm dễ ôi thiu hơn nếu để lâu ngoài nhiệt độ phòng. Trẻ cũng dễ bị rối loạn tiêu hóa nếu ăn đồ sống, đồ tái, thực phẩm không rõ nguồn gốc hoặc thức ăn đường phố không đảm bảo vệ sinh.

CDC khuyến cáo 4 nguyên tắc giúp phòng ngừa ngộ độc thực phẩm khi nấu ăn tại nhà gồm: rửa tay và vệ sinh các bề mặt, dụng cụ tiếp xúc với thực phẩm thường xuyên; tách riêng thực phẩm sống với thực phẩm chín; nấu chín kỹ và bảo quản lạnh thực phẩm kịp thời.

Cha mẹ nên tập cho trẻ rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi chơi ngoài trời và sau khi chạm vào vật nuôi.

7. Không tự ý lạm dụng vitamin hoặc sản phẩm được quảng cáo giúp tăng cường miễn dịch cho trẻ

Nhiều phụ huynh có xu hướng mua vitamin C, kẽm, vitamin D hoặc các sản phẩm được quảng cáo là giúp tăng miễn dịch cho trẻ khi vào mùa hè.

Một số vi chất như vitamin C, vitamin D và kẽm có vai trò trong hoạt động bình thường của hệ miễn dịch, nhưng việc bổ sung cần dựa trên nhu cầu thực tế, độ tuổi, chế độ ăn và tình trạng sức khỏe của trẻ.

Văn phòng Thực phẩm bổ sung thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (ODS) cho biết nhiều thành phần trong thực phẩm bổ sung được nghiên cứu liên quan đến chức năng miễn dịch, nhưng hiệu quả và độ phù hợp phụ thuộc vào từng chất, liều dùng và tình trạng thiếu hụt.

Với trẻ khỏe mạnh, ưu tiên đầu tiên vẫn nên là ăn uống đa dạng, ngủ đủ, vận động hợp lý và giữ vệ sinh. Cha mẹ không nên tự ý cho trẻ dùng liều cao vitamin hoặc nhiều loại sản phẩm cùng lúc, đặc biệt với trẻ nhỏ, trẻ có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc.

Nếu nghi ngờ trẻ thiếu chất, biếng ăn kéo dài, chậm tăng cân hoặc hay ốm, nên đưa trẻ đi khám để được tư vấn phù hợp.

Không có một thực phẩm hay loại nước uống nào có thể giúp trẻ tăng đề kháng ngay lập tức. Để tăng cường miễn dịch mùa hè, cha mẹ nên bắt đầu từ những thói quen đơn giản nhưng bền vững: cho trẻ uống đủ nước, ăn đa dạng, ngủ đủ, vận động vừa sức, giữ vệ sinh và đảm bảo an toàn thực phẩm.

Khi cơ thể được chăm sóc tốt mỗi ngày, trẻ sẽ có nền tảng sức khỏe ổn định hơn để vui chơi, học tập và tận hưởng mùa hè một cách an toàn.