Đừng chờ chó mèo có dấu hiệu lạ mới tiêm phòng dại

Nhiều người cho rằng chó mèo nuôi trong nhà thường an toàn, nhất là khi con vật vẫn khỏe mạnh hoặc đã từng được tiêm phòng. Vì vậy, sau khi bị cắn, cào, không ít người chọn cách nhốt vật nuôi để theo dõi thay vì đến cơ sở y tế ngay để tiêm phòng dại.

Tuy nhiên, các bác sĩ cảnh báo đây là thói quen tiềm ẩn nhiều rủi ro. Bệnh dại hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và gần như tử vong 100% khi đã phát bệnh.

Sai lầm khi chờ chó mèo có biểu hiện bất thường mới đi tiêm phòng dại

Một số trường hợp chỉ bắt đầu lo lắng khi con vật bỏ đi, chết hoặc không thể tiếp tục theo dõi. Trong khi đó, virus dại có thể tồn tại trong cơ thể chó mèo nhiều tháng trước khi con vật phát bệnh. Một con vật nhìn bên ngoài vẫn khỏe mạnh, hiền lành vẫn có thể đang trong thời kỳ ủ bệnh.

Bác sĩ Nguyễn Bá Tri, Trung tâm Tiêm chủng VNVC Phạm Hùng, cho biết nhiều người vẫn nghĩ chó mèo nhà nuôi, thường xuyên ở trong nhà hoặc đã được tiêm vaccine thì không còn nguy cơ mắc bệnh dại. Vì vậy, họ dễ chủ quan, không xử trí vết thương đúng cách hoặc trì hoãn tiêm ngừa.

Theo bác sĩ, khi bị động vật máu nóng như chó, mèo, khỉ, sóc, dơi cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở, niêm mạc, người dân cần đến cơ sở y tế hoặc trung tâm tiêm chủng để được đánh giá nguy cơ. Việc theo dõi con vật có thể được bác sĩ hướng dẫn thêm, nhưng không nên xem là biện pháp thay thế tiêm ngừa sau phơi nhiễm.

Bệnh dại có xu hướng tăng trong mùa hè

Theo Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương (Hà Nội), chỉ trong hai tuần gần đây, Trung tâm Tiêm chủng của bệnh viện đã tiếp nhận 51 trường hợp phải tiêm huyết thanh và vaccine phòng dại sau khi bị chó, mèo cắn hoặc cào. Có thời điểm, chỉ trong chưa đầy 30 phút buổi sáng, trung tâm liên tiếp tiếp nhận 3 người đến tiêm phòng dại khẩn cấp.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM (HCDC) cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, thành phố ghi nhận 4 trường hợp tử vong do bệnh dại, tăng 3 ca so với cùng kỳ năm 2025. Trên cả nước, chưa đầy 5 tháng đầu năm đã ghi nhận 30 ca tử vong do bệnh dại, cùng nhiều ổ dịch dại trên chó tại các tỉnh, thành phố.

Ngành y tế TP HCM nhận định nguy cơ bệnh dại gia tăng trong mùa hè, khi tình trạng chó mèo thả rông, không đeo rọ mõm còn phổ biến, trong khi tỷ lệ tiêm phòng cho vật nuôi ở một số khu vực chưa đạt yêu cầu.

Vết cắn ở vùng đầu, mặt, cổ càng cần xử trí sớm

BS.CKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết bệnh dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính đặc biệt nguy hiểm do virus dại gây ra.

Khi đã xuất hiện triệu chứng lâm sàng, bệnh gần như không thể cứu chữa. Tuy nhiên, bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người bị phơi nhiễm được tiêm vaccine và huyết thanh kháng dại đúng thời điểm.

Đặc biệt, vết cắn ở vùng đầu, mặt, cổ, đầu ngón tay, đầu ngón chân hoặc cơ quan sinh dục được xem là nguy cơ cao hơn do gần hệ thần kinh hoặc tập trung nhiều đầu dây thần kinh. Trong những trường hợp này, việc chậm trễ vài ngày có thể làm mất cơ hội dự phòng hiệu quả.

Cần làm gì ngay sau khi bị chó mèo cắn và cào?

Ngay sau khi bị chó mèo cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở, người dân cần rửa vết thương dưới vòi nước sạch với xà phòng trong ít nhất 15 phút. Sau đó, sát khuẩn bằng cồn 70 độ, povidine, betadine hoặc dung dịch cồn iod nếu có.

Sau bước sơ cứu, người bị phơi nhiễm cần đến cơ sở y tế hoặc trung tâm tiêm chủng càng sớm càng tốt để được bác sĩ đánh giá nguy cơ. Tùy mức độ vết thương, vị trí bị cắn và tình trạng con vật, bác sĩ có thể chỉ định vaccine phòng dại, huyết thanh kháng dại hoặc cả hai.

Người dân không nên tự ý đắp lá, chữa mẹo, dùng thuốc nam hoặc tìm đến các phương pháp "lấy độc". Những cách này không tiêu diệt được virus dại, đồng thời có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng vết thương và khiến người bệnh bỏ lỡ thời gian dự phòng quan trọng.

Vaccine dại hiện nay không ảnh hưởng thần kinh như nhiều người lo ngại

Một trong những lý do khiến nhiều người chần chừ tiêm ngừa là lo vaccine dại ảnh hưởng thần kinh, trí nhớ hoặc sức khỏe lâu dài. Tuy nhiên, theo bác sĩ Nguyễn Bá Tri, vaccine dại hiện nay là vaccine thế hệ mới, sản xuất trên tế bào tinh khiết, có độ an toàn cao.

Vaccine có thể được sử dụng cho trẻ em và phụ nữ mang thai khi có chỉ định, không gây ảnh hưởng thần kinh hay suy giảm trí nhớ như nhiều người vẫn lo ngại.

Người thường xuyên tiếp xúc với chó mèo hoặc động vật máu nóng có thể tiêm dự phòng trước phơi nhiễm gồm 3 mũi vào các ngày 0, 7, 21 hoặc 28. Nếu sau này tiếp tục bị cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở, người đã tiêm đủ phác đồ thường chỉ cần tiêm nhắc theo chỉ định của bác sĩ.

Phòng bệnh từ vật nuôi vẫn là bước quan trọng

Bên cạnh việc xử trí đúng sau phơi nhiễm, chó mèo từ 2 tháng tuổi trở lên cần được tiêm vaccine phòng dại định kỳ hằng năm theo khuyến cáo của cơ quan thú y. Người nuôi cũng cần hạn chế thả rông, đeo rọ mõm cho chó khi ra nơi công cộng và theo dõi sức khỏe vật nuôi thường xuyên.

Bệnh dại là bệnh có thể phòng ngừa được, nhưng không có cơ hội sửa sai khi đã phát bệnh. Vì vậy, sau khi bị chó mèo cắn hoặc cào, người dân cần sơ cứu đúng cách và đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Đừng chờ đến khi vật nuôi có biểu hiện bất thường rồi mới đi tiêm phòng.

Minh Tâm