Phát hiện mới về mối liên hệ giữa ung thư và tuổi tác

Tuy nhiên, một nghiên cứu mới từ Fox Chase Cancer Center đang gợi mở một góc nhìn đáng chú ý: quá trình ung thư phát triển và lan rộng không đơn giản chỉ tăng dần theo tuổi.

Fox Chase Cancer Center là trung tâm điều trị và nghiên cứu ung thư tại Philadelphia, Mỹ, trực thuộc Temple University Health System. Đây là một trong những Trung tâm Ung thư Toàn diện được Viện Ung thư Quốc gia Mỹ công nhận, với hơn 50 năm duy trì vị thế trong nghiên cứu, phòng ngừa và điều trị ung thư.

Theo đó, một phát hiện mới trên mô hình chuột cho thấy ung thư hắc tố có thể lan mạnh nhất ở giai đoạn trung niên, khi hệ miễn dịch tạm thời yếu thế trước tế bào ung thư.

Trong nghiên cứu về ung thư hắc tố, các nhà khoa học phát hiện mức độ di căn ở chuột không đi theo đường thẳng. Ung thư lan ít nhất ở chuột trẻ, tăng mạnh nhất ở chuột trung niên, rồi lại giảm ở nhóm chuột rất già.

Phát hiện này được trình bày tại hội nghị thường niên của Hiệp hội Nghiên cứu Ung thư Mỹ, cho thấy tuổi tác có thể ảnh hưởng đến ung thư theo cách phức tạp hơn nhiều so với hình dung trước đây.

Vì sao chuột già chưa chắc có ung thư lan mạnh hơn?

Một điểm đáng chú ý là phần lớn nghiên cứu ung thư hiện nay vẫn sử dụng chuột trẻ.

Theo nhóm nghiên cứu, dưới 10% thí nghiệm trên chuột dùng động vật già, trong khi đa số mô hình lại tương đương với người ở độ tuổi khoảng 20.

Điều này tạo ra một khoảng trống lớn. Nhiều thuốc hoặc liệu pháp ung thư có thể cho kết quả khả quan trong phòng thí nghiệm, nhưng khi bước vào thử nghiệm trên người, đặc biệt là ở bệnh nhân lớn tuổi, hiệu quả có thể không như kỳ vọng.

Theo tiến sĩ Mitchell Fane, nhà sinh học ung thư chuyên nghiên cứu về lão hóa và ung thư, việc hiểu rõ cơ thể người lớn tuổi phản ứng với điều trị ra sao sẽ giúp mở ra nhiều lựa chọn cá nhân hóa hơn.

Bệnh nhân trẻ, khỏe thường ít gặp độc tính hơn khi điều trị. Trong khi đó, nhóm bệnh nhân lớn tuổi lại cần những dữ liệu sát thực tế hơn.

Hệ miễn dịch có thể là chìa khóa

Nhóm nghiên cứu cho rằng một nhóm tế bào miễn dịch đặc biệt, gọi là tế bào T gamma delta, có thể góp phần giải thích hiện tượng này.

Tế bào T gamma delta hoạt động như một lớp phòng vệ sớm của cơ thể. Chúng giúp nhận diện và kiểm soát tế bào bất thường, từ đó hạn chế nguy cơ ung thư lan rộng đến các cơ quan khác.

Ở chuột trẻ và chuột rất già, nhóm nghiên cứu ghi nhận mức tế bào T gamma delta cao hơn. Nhờ đó, khối u có xu hướng “ngủ yên” hoặc lan chậm hơn.

Ngược lại, ở chuột trung niên, số lượng tế bào miễn dịch này giảm xuống. Đây cũng là giai đoạn ung thư hắc tố dễ di căn hơn, đặc biệt đến các cơ quan như phổi và gan.

Khi ung thư tạm thời thắng thế trước miễn dịch

Nghiên cứu cũng cho thấy tế bào ung thư không chỉ thụ động phát triển. Chúng có thể chủ động tiết ra các phân tử làm suy yếu hoặc khiến tế bào T gamma delta rơi vào trạng thái kiệt sức.

Ở nhóm chuột trung niên, khi hàng rào miễn dịch này suy giảm, những tế bào ung thư vốn đang ở trạng thái ít hoạt động có thể được “đánh thức” và bắt đầu lan rộng mạnh hơn.

Các thí nghiệm bổ sung củng cố vai trò của tế bào T gamma delta. Khi nhóm nghiên cứu loại bỏ các tế bào này khỏi chuột trẻ và chuột rất già, melanoma lan rộng nhiều hơn rõ rệt.

Ngược lại, khi chặn các tín hiệu làm ức chế miễn dịch ở chuột trung niên, khả năng bảo vệ của cơ thể được phục hồi phần nào và mức độ di căn giảm xuống. Tuy nhiên, hiệu quả này không xuất hiện tương tự ở nhóm chuột trẻ hoặc chuột rất già.

Vì sao cần nghiên cứu ung thư trên mô hình già hơn?

Một lý do khiến các nghiên cứu về lão hóa còn ít là yếu tố thực tế. Chuột trẻ dễ nuôi, dễ mua và ít tốn kém hơn. Trong khi đó, để có chuột đủ già cho nghiên cứu lão hóa, các nhà khoa học thường phải chờ từ 18 đến 24 tháng.

Để giải quyết rào cản này, tiến sĩ Mitchell Fane và tiến sĩ Yash Chabra đã góp phần xây dựng một cơ sở nuôi chuột già tại Fox Chase Cancer Center. Mục tiêu là giúp các nhóm nghiên cứu dễ tiếp cận mô hình động vật lớn tuổi hơn, từ đó kiểm tra xem phát hiện của họ có còn đúng ở các giai đoạn khác nhau của cuộc đời hay không.

Cách tiếp cận này có ý nghĩa lớn với nghiên cứu ung thư. Bởi trên thực tế, nhiều bệnh nhân ung thư là người trung niên hoặc cao tuổi, trong khi dữ liệu tiền lâm sàng lại thường đến từ những mô hình còn rất trẻ.

Ung thư và tuổi tác không phải lúc nào cũng đi theo một đường thẳng

Từ lâu, giới khoa học đã biết nguy cơ ung thư thường tăng theo tuổi. Tuy nhiên, một số dữ liệu dịch tễ cho thấy tỷ lệ mắc ung thư có thể giảm bất ngờ ở nhóm người trên 80 - 85 tuổi.

Theo tiến sĩ Fane, đây là câu hỏi quan trọng: Vì sao bệnh nhân rất cao tuổi có thể ghi nhận ít ung thư hơn, trong khi nhóm trung niên lại có xu hướng mắc nhiều hơn?

Nghiên cứu mới chưa đưa ra câu trả lời cuối cùng cho con người. Tuy nhiên, kết quả trên mô hình chuột gợi ý rằng sự thay đổi của hệ miễn dịch trong suốt quá trình lão hóa có thể đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định thời điểm ung thư dễ lan rộng nhất.

Phát hiện này cũng nhấn mạnh rằng, để hiểu ung thư ở người, khoa học cần những mô hình nghiên cứu phản ánh đúng hơn tuổi tác của bệnh nhân ngoài đời thực.

Không chỉ cần biết tế bào ung thư hoạt động ra sao, các nhà khoa học còn phải hiểu cơ thể ở từng giai đoạn tuổi tác phản ứng với ung thư như thế nào.

*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.

Thục Nhi