Nhận biết ban xuất huyết não mô cầu như thế nào?
Ban xuất huyết não mô cầu có thể dễ nhầm với những nốt đỏ thông thường. Làm sao nhận biết và khi nào cần đưa người bệnh đi cấp cứu?
Khi trẻ bị sốt kèm vài nốt đỏ trên da, nhiều phụ huynh thường nghĩ đến muỗi đốt, dị ứng hoặc phát ban do virus. Tuy nhiên, nếu những nốt này không mờ đi khi ấn, gia đình cần đặc biệt chú ý.
Đây có thể là ban xuất huyết liên quan đến nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu, một tình trạng nguy hiểm có khả năng tiến triển nhanh chỉ trong vài giờ. Nhận biết sớm những dấu hiệu bất thường sẽ giúp người bệnh được cấp cứu kịp thời.
Ban xuất huyết não mô cầu trông như thế nào?
Khi vi khuẩn não mô cầu xâm nhập vào máu, chúng có thể làm tổn thương thành mạch, khiến máu thoát ra ngoài và hình thành những nốt xuất huyết dưới da.
Quỹ Nghiên cứu Viêm màng não (Meningitis Research Foundation, Anh) mô tả ban xuất huyết thường xuất hiện dưới hai dạng:
- Chấm xuất huyết: Những đốm nhỏ khoảng 1 - 2 mm, có màu đỏ, tím hoặc nâu, trông như đầu kim. Chúng có thể xuất hiện rải rác hoặc tập trung thành cụm, đặc biệt ở những vùng da chịu áp lực từ cạp quần, tã hoặc viền tất.
- Mảng xuất huyết: Những vùng da đổi màu lớn hơn, có màu đỏ tím hoặc sẫm, trông giống vết bầm. Khi bệnh tiến triển nặng, các mảng xuất huyết có thể lan rộng nhanh chóng.
Đặc điểm đáng chú ý của ban xuất huyết là các nốt không mờ đi khi bị ấn, do máu đã thoát ra khỏi mạch máu và nằm dưới da.
Làm thế nào để kiểm tra ban xuất huyết có mờ đi khi bị ấn?
Một cách đơn giản để kiểm tra nốt ban có mờ đi khi ấn hay không là sử dụng một chiếc ly thủy tinh trong suốt.
Bạn có thể thực hiện theo các bước:
- Dùng một chiếc ly thủy tinh trong, không có hoa văn.
- Áp thành ly lên vùng da có nốt ban và ấn chắc để quan sát sự thay đổi màu sắc.
- Nhìn xuyên qua thành ly. Nếu các nốt vẫn hiện rõ và không nhạt màu, đó là dấu hiệu ban không mờ khi ấn.
Đối với người có làn da sẫm màu, ban xuất huyết có thể khó nhận biết hơn. Bạn nên quan sát thêm những vùng da sáng màu như lòng bàn tay, lòng bàn chân hoặc kiểm tra bên trong mí mắt, vòm miệng.
Lưu ý: Nếu người bệnh đang có biểu hiện nghiêm trọng, không nên mất thời gian thực hiện phép thử mà cần đưa đi cấp cứu ngay.
Mời bạn đọc thêm bài viết:
Ban mờ khi ấn có nghĩa là không mắc não mô cầu?
Phép thử ly thủy tinh có thể giúp nhận biết ban xuất huyết, nhưng không thể dùng để xác định hoặc loại trừ bệnh não mô cầu.
Ở giai đoạn đầu, các nốt ban có thể vẫn mờ đi khi ấn, sau đó mới chuyển thành ban xuất huyết. Một số người mắc bệnh não mô cầu, đặc biệt ở thể viêm màng não, thậm chí không xuất hiện ban.
Đáng chú ý, những dấu hiệu nguy hiểm có thể xuất hiện trước khi người bệnh nổi ban. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) ghi nhận người nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu có thể bị tay chân lạnh, đau cơ hoặc đau khớp dữ dội, trong khi ban xuất huyết tím sẫm có thể xuất hiện ở giai đoạn muộn.
Ngược lại, không phải ban không mờ khi ấn nào cũng do não mô cầu. Một số bệnh nhiễm virus, tình trạng giảm tiểu cầu hoặc những cơn ho, nôn dữ dội cũng có thể gây chấm xuất huyết.
Vì vậy, gia đình không nên chỉ dựa vào phép thử ly thủy tinh để đánh giá tình trạng bệnh. Nếu nghi ngờ não mô cầu, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay, đặc biệt khi sức khỏe xấu đi nhanh chóng.
Khi nào cần đưa người bệnh đi cấp cứu ngay?
Bệnh não mô cầu có thể diễn tiến rất nhanh, vì vậy không nên chờ đến khi ban xuất huyết lan rộng mới tìm kiếm sự trợ giúp y tế.
Gia đình cần đặc biệt chú ý nếu người bệnh xuất hiện một trong những dấu hiệu cảnh báo sau:
- Sốt kèm ban không mờ khi ấn: Đặc biệt khi các nốt xuất huyết xuất hiện ngày càng nhiều hoặc lan nhanh.
- Tay chân lạnh, da tái hoặc nổi vân tím: Người bệnh có thể kèm đau chân, đau cơ dữ dội hoặc mệt lả.
- Đau đầu dữ dội, cứng cổ: Có thể kèm nôn ói hoặc khó chịu khi nhìn ánh sáng.
- Thay đổi mức độ tỉnh táo: Người bệnh trở nên lú lẫn, li bì, khó đánh thức hoặc xuất hiện co giật.
- Biểu hiện bất thường ở trẻ nhỏ: Trẻ bỏ bú, khóc thét khác thường, cơ thể mềm nhũn, khó đánh thức hoặc thóp phồng.
Những triệu chứng này có thể xuất hiện riêng lẻ, không theo một thứ tự nhất định và cũng không phải người bệnh nào cũng có đầy đủ các dấu hiệu.
Nếu nghi ngờ người thân mắc bệnh não mô cầu, đặc biệt khi sức khỏe xấu đi nhanh chóng, gia đình cần đưa đến khoa cấp cứu hoặc gọi 115 để được hỗ trợ ngay.
(Nguồn: Meningitis Research Foundation, CDC)
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn và người thân có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
