Bạn cần làm gì khi phát hiện mình tiếp xúc gần người mắc não mô cầu?
Nếu từng tiếp xúc gần người mắc não mô cầu, một số bước xử trí sớm có thể giúp giảm nguy cơ và tránh bỏ sót dấu hiệu quan trọng.
Khi một ca bệnh não mô cầu được xác định, những người từng tiếp xúc gần cần được đánh giá càng sớm càng tốt.
Kháng sinh dự phòng được khuyến nghị sử dụng sớm, nhưng không phải ai từng ở gần người bệnh cũng cần dùng thuốc.
Việc đầu tiên là xác định mình có thuộc nhóm tiếp xúc gần hay không và liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn, thay vì tự mua kháng sinh về uống.
Thế nào được xem là tiếp xúc gần với người mắc não mô cầu?
Não mô cầu chủ yếu lây khi một người tiếp xúc gần với nước bọt hoặc dịch tiết mũi họng của người mang vi khuẩn.
Do đó, nguy cơ không chỉ phụ thuộc vào việc hai người có từng ở cùng một nơi, mà còn liên quan đến mức độ gần gũi và hình thức tiếp xúc.
Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC) lưu ý một số trường hợp có thể được xem là tiếp xúc gần, gồm:
- Người sống cùng nhà với người bệnh.
- Trẻ học cùng lớp và có sử dụng chung ly uống nước, đồ chơi hoặc các vật dụng có thể dính nước bọt.
- Người sống hoặc làm việc cùng phòng với người bệnh.
- Người có tiếp xúc mật thiết, chẳng hạn hôn hoặc dùng chung vật dụng cá nhân.
- Người trực tiếp chăm sóc, xử lý đường thở hoặc tiếp xúc với dịch tiết hô hấp của người bệnh mà không có phương tiện bảo hộ phù hợp.
Những trường hợp được xem là tiếp xúc gần nên chủ động liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá sớm. Việc có cần dùng kháng sinh dự phòng hay không sẽ dựa trên mức độ và thời điểm tiếp xúc với người bệnh.
Vì sao nên dùng kháng sinh dự phòng càng sớm càng tốt?
Nguy cơ mắc bệnh ở người tiếp xúc gần thường cao nhất trong những ngày đầu sau khi ca bệnh xuất hiện. Kháng sinh dự phòng được dùng nhằm loại bỏ vi khuẩn não mô cầu có thể đang cư trú ở vùng mũi họng và giảm nguy cơ phát triển thành bệnh.
HCDC khuyến nghị dùng thuốc càng sớm càng tốt, lý tưởng trong vòng 24 giờ sau khi xác định ca bệnh. Nếu đã quá 24 giờ, người tiếp xúc gần vẫn nên đến cơ sở y tế để được đánh giá.
Lợi ích của thuốc dự phòng giảm dần theo thời gian và thường rất hạn chế nếu đã quá 14 ngày kể từ khi người bệnh khởi phát.
Ngay cả người đã tiêm vaccine não mô cầu vẫn có thể được chỉ định kháng sinh dự phòng nếu thuộc nhóm tiếp xúc gần, vì vaccine không thay thế xử trí sau phơi nhiễm.
Mời bạn đọc thêm bài viết sau:
Người dân không nên tự mua kháng sinh về uống
Kháng sinh dự phòng não mô cầu cần được lựa chọn theo từng trường hợp, không phải ai cũng dùng cùng một loại thuốc hay cùng liều.
Bác sĩ sẽ lựa chọn thuốc dựa trên độ tuổi, tình trạng mang thai, bệnh nền, các thuốc đang sử dụng và loại kháng sinh phù hợp trong từng trường hợp.
Một số thuốc thường dùng để dự phòng cũng không phù hợp với phụ nữ mang thai, vì vậy người thuộc nhóm này cần cung cấp thông tin đầy đủ với bác sĩ để được lựa chọn thuốc phù hợp.
Tự mua kháng sinh có thể dẫn đến dùng sai thuốc, sai liều hoặc bỏ sót những yếu tố ảnh hưởng đến độ an toàn của thuốc.
Vì vậy, nếu được xác định là người tiếp xúc gần, nên đến cơ sở y tế để được đánh giá và kê thuốc phù hợp thay vì tự điều trị.
Dùng thuốc dự phòng rồi vẫn cần theo dõi sức khỏe
Kháng sinh dự phòng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, nhưng không bảo vệ tuyệt đối. Người từng tiếp xúc gần vẫn cần để ý sức khỏe trong những ngày sau đó.
HCDC khuyến cáo theo dõi trong khoảng 10 - 14 ngày. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, cứng cổ, buồn nôn hoặc phát ban trên da, cần đến cơ sở y tế ngay.
Khi đi khám, nên nói rõ mình hoặc trẻ đã từng tiếp xúc với người mắc bệnh do não mô cầu để bác sĩ có thêm thông tin đánh giá.
Trong sinh hoạt hằng ngày, nên tránh dùng chung các vật dụng có thể dính nước bọt, rửa tay thường xuyên, giữ không gian sống thông thoáng và tiêm vaccine não mô cầu phù hợp với độ tuổi, nguy cơ.
(Nguồn: HCDC)
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
