Người trẻ cũng có thể bị gan nhiễm mỡ vì 3 thói quen này

Bệnh gan từng dễ được hình dung là câu chuyện của người lớn tuổi, người uống nhiều rượu bia hoặc người đã có bệnh nền.

Nhưng hiện nay, gan nhiễm mỡ đang được ghi nhận nhiều hơn ở nhóm người trẻ, kể cả những người chưa có biểu hiện rõ ràng bên ngoài.

Một phần lý do nằm ở lối sống hiện đại. Ăn uống vội, dùng nhiều thực phẩm chế biến sẵn, ngồi lâu, ngủ ít, căng thẳng kéo dài và uống rượu bia đều đặn đều có thể khiến gan phải làm việc nhiều hơn mỗi ngày.

Gan có khả năng phục hồi tốt, nhưng điều đó không có nghĩa cơ quan này chịu được mọi thứ mãi mãi. Khi những tác động nhỏ lặp lại đủ lâu, mỡ có thể tích tụ trong gan, men gan có thể tăng và tình trạng viêm, xơ hóa có thể xuất hiện nếu không được kiểm soát.

Vì sao gan nhiễm mỡ dễ bị bỏ qua?

Gan thường được gọi là cơ quan “thầm lặng” vì tổn thương ở giai đoạn sớm không phải lúc nào cũng gây đau hay triệu chứng rõ ràng. Nhiều người chỉ phát hiện gan nhiễm mỡ khi đi khám sức khỏe định kỳ, xét nghiệm men gan hoặc siêu âm bụng.

Nếu gan nhiễm mỡ không được kiểm soát, một số trường hợp có thể tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ, xơ hóa gan, xơ gan hoặc làm tăng nguy cơ các biến chứng nghiêm trọng hơn. Quá trình này thường diễn ra trong thời gian dài, nên người bệnh dễ chủ quan khi chưa thấy khó chịu.

Nhóm nên chú ý hơn gồm người thừa cân, béo phì, ít vận động, rối loạn mỡ máu, tiền đái tháo đường, đái tháo đường type 2, thường xuyên dùng thực phẩm chế biến sẵn, uống rượu bia đều đặn hoặc ngủ kém kéo dài.

3 thói quen hằng ngày có thể khiến gan nhiễm mỡ âm thầm tiến triển

Những yếu tố làm gan quá tải đôi khi lại đến từ các thói quen trong đời sống hằng ngày.

Trong một nội dung chia sẻ về sức khỏe gan trên Instagram, bác sĩ tiêu hóa Saurabh Sethi, hiện làm việc tại California, nhắc đến 3 thói quen rất quen thuộc nhưng có thể âm thầm khiến gan quá tải.

Nghĩ rằng uống một chút rượu bia thì không sao

Nhiều người nghĩ chỉ uống nhiều mới hại gan. Thực tế, việc uống rượu bia ở mức tưởng như xã giao nhưng lặp lại thường xuyên vẫn có thể tạo thêm gánh nặng cho gan.

Mỗi khi uống rượu bia, gan phải tham gia chuyển hóa cồn. Quá trình này có thể tạo ra các chất trung gian gây stress oxy hóa và phản ứng viêm trong mô gan. Nếu việc này diễn ra thường xuyên, gan có thể bị ảnh hưởng âm thầm theo thời gian.

Điều đáng chú ý là cơ thể không phải lúc nào cũng báo hiệu rõ. Một người có thể vẫn ăn uống, làm việc, sinh hoạt bình thường nhưng hình ảnh siêu âm hoặc xét nghiệm chức năng gan đã bắt đầu có bất thường.

Vì vậy, bảo vệ gan không chỉ là tránh uống quá nhiều trong một lần. Việc nhìn lại tần suất uống rượu bia trong tuần, số lượng mỗi lần uống và thói quen "chỉ uống một chút mỗi ngày để ăn cơm ngon miệng" cũng rất quan trọng.

Tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến thường xuyên

Mì gói, xúc xích, đồ chiên nhanh, bánh quy, nước ngọt, trà sữa, đồ ăn đóng gói tiện lợi… đều là những lựa chọn quen thuộc với nhịp sống bận rộn. Vấn đề không nằm ở một lần ăn, mà là khi nhóm thực phẩm này xuất hiện quá thường xuyên và dần thay thế bữa ăn cân bằng.

Thực phẩm siêu chế biến thường giàu carbohydrate tinh chế, chất béo bão hòa, muối, đường hoặc các loại chất tạo vị. Một số đồ uống và thực phẩm ngọt còn chứa lượng fructose cao. Khi nạp quá nhiều, phần đường dư thừa có thể được gan chuyển hóa thành chất béo, làm tăng nguy cơ tích mỡ trong gan.

Gan nhiễm mỡ không chỉ liên quan đến cân nặng. Người không quá béo vẫn có thể gặp vấn đề nếu chế độ ăn nhiều đường, nhiều đồ chế biến sẵn, ít chất xơ và ít vận động.

Một cách đơn giản để giảm áp lực cho gan là ưu tiên thực phẩm nguyên dạng hơn, như rau củ, trái cây vừa đủ, ngũ cốc nguyên hạt, đạm nạc, cá, trứng, đậu và các món được nấu tại nhà. Không cần ăn hoàn hảo mỗi ngày, nhưng nên giảm dần tần suất dùng đồ ngọt, nước có đường và thực phẩm đóng gói.

Căng thẳng kéo dài và ngủ không đủ

Gan không chỉ bị ảnh hưởng bởi những gì chúng ta ăn hoặc uống. Căng thẳng mạn tính và thiếu ngủ cũng có thể tác động đến chuyển hóa của cơ thể.

Khi căng thẳng kéo dài, cơ thể duy trì mức hormone stress cao hơn bình thường. Tình trạng này có thể liên quan đến tăng mỡ nội tạng, rối loạn chuyển hóa đường và chất béo. Mỡ nội tạng, đặc biệt là mỡ quanh các cơ quan trong ổ bụng, có mối liên hệ chặt với nguy cơ gan nhiễm mỡ.

Thiếu ngủ cũng đi theo hướng tương tự. Ngủ ít hoặc ngủ kém làm cơ thể khó điều hòa cảm giác đói, đường huyết, chuyển hóa năng lượng và khả năng phục hồi. Khi thiếu ngủ đi kèm ăn uống thất thường, ít vận động và áp lực công việc, nguy cơ rối loạn chuyển hóa càng dễ tăng lên.

Đây là lý do chăm sóc gan không chỉ nằm ở việc kiêng rượu bia hay ăn ít dầu mỡ. Một lịch ngủ ổn định, vận động đều, biết giảm căng thẳng và có thời gian nghỉ thật sự cũng là một phần của lối sống bảo vệ gan.

Có thể bắt đầu bảo vệ gan từ những việc nhỏ

Gan có khả năng phục hồi nếu các yếu tố gây hại được điều chỉnh sớm. Vì vậy, thay đổi lối sống vẫn là nền tảng quan trọng trong phòng ngừa và kiểm soát gan nhiễm mỡ.

Bạn có thể bắt đầu bằng cách giảm rượu bia, hạn chế nước ngọt và thực phẩm siêu chế biến, tăng rau xanh và chất xơ trong bữa ăn, duy trì vận động đều đặn, ngủ đủ hơn và kiểm soát căng thẳng tốt hơn.

Với người có yếu tố nguy cơ, khám sức khỏe định kỳ, xét nghiệm chức năng gan và siêu âm bụng có thể giúp phát hiện vấn đề sớm hơn. Nếu đã có bất thường về gan, không nên tự dùng thuốc bổ gan hoặc thực phẩm chức năng thay cho thăm khám, vì gan cần được đánh giá đúng nguyên nhân và mức độ tổn thương.

Bảo vệ gan không chỉ là chuyện “uống ít rượu lại”. Đó là cách chúng ta ăn, ngủ, vận động và quản lý áp lực mỗi ngày. Những thay đổi nhỏ nhưng bền vững thường có giá trị hơn một vài đợt “thải độc gan” ngắn hạn thiếu cơ sở.

*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.