NEAT là gì? Vì sao những vận động nhỏ hằng ngày vẫn có lợi cho sức khỏe?

Đi bộ lấy nước, leo cầu thang, dọn nhà, đứng nấu ăn hay đi lại trong lúc nghe điện thoại đều khiến cơ thể tiêu hao năng lượng.

Những hoạt động nhỏ này được gọi chung là NEAT. Khi được lặp lại nhiều lần, chúng có thể tạo nên khác biệt đáng kể giữa một ngày thường xuyên vận động và một ngày gần như chỉ ngồi yên.

NEAT là gì?

NEAT là viết tắt của Non-Exercise Activity Thermogenesis, dùng để chỉ năng lượng cơ thể tiêu hao qua những hoạt động hằng ngày không được xem là tập thể dục.

Khái niệm này bao gồm năng lượng dùng cho hầu hết chuyển động thường ngày, ngoại trừ ngủ, ăn uống và các bài tập có chủ đích như chạy bộ, bơi hoặc tập tại phòng gym.

Đi bộ đến chỗ làm, xách đồ, quét nhà, rửa bát, làm vườn, đứng lên ngồi xuống và cả những cử động nhỏ khi làm việc đều góp vào NEAT.

Mỗi hoạt động riêng lẻ có thể tiêu hao không nhiều năng lượng, nhưng tổng cộng trong nhiều giờ có thể tạo ra chênh lệch đáng kể.

Ngoài ra, lượng năng lượng tiêu hao từ các hoạt động thường ngày có thể chênh lệch đáng kể giữa mỗi người, tùy vào nghề nghiệp, môi trường sống và thói quen sinh hoạt. Người làm công việc chân tay hoặc thường xuyên đi lại thường tiêu hao nhiều năng lượng hơn người phải ngồi làm việc phần lớn thời gian.

Hiệp hội Y học Béo phì (OMA) cho biết mức chênh lệch NEAT giữa những người có cùng vóc dáng nhưng lối sống rất khác nhau có thể lên đến khoảng 2.000 kcal mỗi ngày.

Tuy nhiên, đây không phải mục tiêu phổ biến mà mọi người có thể đạt được chỉ bằng vài việc nhà. Con số này phản ánh khoảng cách giữa những lối sống rất ít vận động và những công việc đòi hỏi di chuyển hoặc lao động thể chất liên tục.

Giá trị của NEAT cũng không chỉ nằm ở lượng năng lượng tiêu hao. Chủ động thay thời gian ngồi yên bằng đứng hoặc đi lại giúp cơ thể vận động thường xuyên hơn trong ngày.

Đây là cách thiết thực để giảm thời gian ít vận động, nhất là với người phải làm việc nhiều giờ trước máy tính.

Làm thế nào để tăng vận động mà không cần thêm một buổi tập?

Tăng NEAT không đòi hỏi phải biến mọi việc trong ngày thành một bài tập. Điều quan trọng là tạo thêm cơ hội để bạn vận động thay vì ngồi liên tục.

Bạn có thể đi cầu thang bộ vài tầng, xuống xe sớm rồi đi bộ về nhà, đi lại khi nghe điện thoại hoặc tự đứng dậy lấy nước. Ở nhà, những việc như nấu ăn, lau dọn, phơi quần áo và chăm cây cũng giúp cơ thể vận động nhiều hơn.

Với người làm việc văn phòng, có thể đứng dậy sau mỗi khoảng ngồi kéo dài, đi lại trong giờ nghỉ hoặc tổ chức một số cuộc trao đổi ngắn khi đang đi bộ. Những thay đổi nhỏ thường dễ duy trì hơn việc đặt mục tiêu vận động quá lớn ngay từ đầu.

Tuy nhiên, NEAT không thể thay thế hoàn toàn việc tập thể dục. Đi lại và làm việc nhà có thể tăng tổng mức vận động, nhưng không phải lúc nào cũng đủ để cải thiện rõ sức bền tim phổi, sức mạnh cơ bắp, khả năng giữ thăng bằng và độ dẻo dai.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành thực hiện 150 - 300 phút vận động ở mức vừa hoặc 75 - 150 phút vận động mạnh mỗi tuần. Các bài tập tăng cường những nhóm cơ lớn cũng nên được thực hiện ít nhất hai ngày mỗi tuần.

Vì vậy, cách tiếp cận hợp lý không phải lựa chọn giữa đi lại nhiều và tập thể dục. Hai hình thức này bổ sung cho nhau.

Những việc ngoài phòng tập không quyết định toàn bộ sức khỏe, nhưng có thể giúp bạn vận động nhiều hơn và giảm thời gian ngồi yên trong ngày.

(Nguồn: OMA, WHO)