'Mây tầng nào gặp gió tầng đấy' qua lăng kính khoa học
Ông bà ta thường hay nói: "Mây tầng nào gặp gió tầng đấy". Đây cũng chính là lý do vì sao những người cùng tần số dễ gắn bó với nhau lâu dài hơn.
Nhiều người thường hay nói rằng những người bạn thân thường có nhiều điểm giống nhau, từ cách suy nghĩ đến thói quen hằng ngày. Thậm chí có người còn đùa rằng chơi với nhau lâu quá thì nhìn cũng hao hao nhau.
Có người còn đùa rằng chơi chung lâu quá thì nhìn cũng hao hao nhau. Vậy chúng ta giống nhau nên mới thân thiết hay vì thân thiết nên mới trở nên giống nhau?
Những điểm chung ban đầu có đủ để giữ một mối quan hệ lâu dài hay không?
Trong những ngày đầu bước vào một môi trường mới, như năm nhất đại học hay công việc đầu tiên, việc kết bạn thường diễn ra khá tự nhiên. Bạn dễ dàng trò chuyện với người ngồi cạnh, quen dần những người ở cùng khu ký túc xá hoặc làm việc chung nhóm.
Ở giai đoạn này, những điểm chung dễ nhận ra như ngôn ngữ, xuất thân hay hoàn cảnh sống giúp cuộc trò chuyện trở nên thuận lợi hơn. Tuy nhiên, không phải mối quan hệ nào cũng kéo dài theo thời gian.
Sau một thời gian, bạn có thể nhận ra có những người mình nói chuyện rất thoải mái, trong khi với một số người khác, sự kết nối dần trở nên thưa thớt. Điều này không nhất thiết đến từ mâu thuẫn, mà đơn giản là cảm giác không còn phù hợp như trước.
Trong khoa học hành vi, xu hướng này được gọi là homophily, mô tả việc con người có xu hướng duy trì mối quan hệ với những người có điểm tương đồng. Sự tương đồng về suy nghĩ, hành vi và sở thích có liên quan đến việc hình thành và duy trì các mối quan hệ xã hội.
Theo thời gian, các mối quan hệ không còn chỉ dựa vào việc gặp gỡ hay hoàn cảnh chung, mà dần được duy trì dựa trên mức độ phù hợp trong tần số.
Nghiên cứu khoa học chứng minh những người có cùng tần số sẽ kết nối với nhau tốt hơn
Các nghiên cứu trước đây cho thấy bạn bè thường có phản ứng não tương đồng khi cùng xem một nội dung. Tuy nhiên, phần lớn các nghiên cứu này chỉ quan sát tại một thời điểm, nên chưa thể xác định rõ điều gì xảy ra trước.
Liệu con người trở nên thân thiết vì vốn đã giống nhau trong cách cảm nhận thế giới, hay sự tương đồng này dần hình thành theo thời gian do cùng môi trường và ảnh hưởng lẫn nhau.
Để làm rõ câu hỏi này, một nghiên cứu đã theo dõi một nhóm học viên MBA ngay từ những ngày đầu họ bước vào môi trường đại học, khi chưa có cơ hội gặp gỡ hay kết bạn.
Nhóm nghiên cứu tiến hành quét não bằng công nghệ fMRI khi những người tham gia xem các đoạn video đa dạng về nội dung và thể loại. Các video được lựa chọn nhằm đảm bảo đủ mới mẻ, đồng thời có khả năng tạo ra khác biệt trong cách mỗi người chú ý, diễn giải và phản ứng cảm xúc.
Sau đó, mạng lưới tình bạn của toàn bộ khóa học được theo dõi trong suốt 8 tháng. Kết quả cho thấy những người có phản ứng não tương tự nhau ngay từ đầu có xu hướng ở gần nhau hơn trong mạng lưới xã hội về sau.
Đồng thời, những cặp trở nên thân thiết hơn theo thời gian cũng là những người đã có mức độ tương đồng cao hơn ngay từ khi còn là người lạ. Ngược lại, những cặp dần xa nhau không thể hiện mức độ tương đồng này.
Khi kiểm soát các yếu tố như giới tính, tuổi hay quốc tịch, những yếu tố này chỉ giải thích được một phần sự khác biệt ban đầu. Chúng không lý giải được vì sao một số mối quan hệ trở nên bền vững hơn theo thời gian.
Điều này cho thấy những yếu tố sâu hơn, liên quan đến cách con người cảm nhận và phản ứng với thế giới, có thể đóng vai trò trong việc duy trì tình bạn.
Một nghiên cứu công bố đầu năm 2026 tiếp tục củng cố kết quả này. Nghiên cứu cho thấy con người kết bạn dựa trên hai “tầng” tương đồng khác nhau. Ở giai đoạn đầu, khi chưa hiểu rõ về nhau, những đặc điểm dễ nhận thấy như giới tính hay quốc tịch đóng vai trò như một “lối tắt” giúp hình thành kết nối nhanh chóng.
Tuy nhiên, khi thời gian trôi qua và mức độ tương tác tăng lên, vai trò của những yếu tố này dần giảm đi. Thay vào đó, các yếu tố sâu hơn như sở thích, tính cách và giá trị sống trở thành nền tảng quan trọng hơn trong việc duy trì tình bạn. Đáng chú ý, sự tương đồng về sở thích và tính cách đã xuất hiện từ sớm và giữ vai trò ổn định trong suốt quá trình phát triển mối quan hệ.
Nói cách khác, con người có thể bắt đầu một mối quan hệ nhờ những điểm chung dễ thấy, nhưng việc gắn bó lâu dài thường liên quan đến những điểm tương đồng sâu hơn.
Mây tầng nào gặp gió tầng đấy
Trên hành trình dài của cuộc đời, không phải mối quan hệ nào cũng có thể đi cùng nhau mãi mãi. Có những người từng rất thân thiết ở một giai đoạn, nhưng rồi theo thời gian lại dần rời xa.
Không hẳn vì mâu thuẫn hay thay đổi đột ngột, mà đơn giản là mỗi người bước vào những trải nghiệm khác nhau, gặp gỡ những con người khác nhau và dần thay đổi theo cách riêng của mình. Khi đó, những điểm tương đồng từng là sợi dây kết nối có thể không còn rõ ràng như trước, và khoảng cách cũng từ đó hình thành.
Nhìn theo hướng này, câu nói "mây tầng nào gặp gió tầng đấy" không mang ý nghĩa phân tách hay giới hạn, mà phản ánh một thực tế rằng mỗi người sẽ phù hợp với những mối quan hệ khác nhau ở từng thời điểm trong cuộc sống.
Vì vậy, thay vì tiếc nuối khi một mối quan hệ thay đổi, có thể nhìn nhận đó là một phần tự nhiên của hành trình trưởng thành. Những khoảnh khắc vui vẻ đã từng có vẫn luôn có giá trị, và chúng ta cần trân trọng những khoảnh khắc ở hiện tại.
Từ đó có thể thấy, khi mỗi cá nhân thay đổi, các mối quan hệ xung quanh cũng dần dịch chuyển theo. Khi mỗi người không ngừng phát triển và hoàn thiện bản thân, môi trường và những kết nối xung quanh cũng sẽ thay đổi theo một cách tự nhiên.
Việc rèn luyện bản thân, từ cách suy nghĩ đến lối sống, có thể giúp mỗi người gặp gỡ những người phù hợp hơn với mình trên những chặng đường tiếp theo.
