Khi AI trở thành KPI, nhiều người trẻ Trung Quốc buông xuôi giữa cuộc đua công nghệ

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một cuộc cạnh tranh khốc liệt trong môi trường công sở, khiến nhiều người trẻ Trung Quốc rơi vào trạng thái kiệt sức vì AI.

Đầu tháng 3, gần 1.000 người đã xếp hàng trước trụ sở Tencent tại Thâm Quyến chỉ để cài đặt OpenClaw - một công cụ AI mã nguồn mở đang gây sốt, phản ánh mức độ áp lực trong việc phải nhanh chóng thích nghi công nghệ.

Với nhiều người lao động, AI không còn là kỹ năng nên có mà trở thành tiêu chí sống còn. Lambert Li, nhân viên văn phòng tại Thượng Hải, cho biết công ty anh đã cắt giảm 30% nhân sự, chủ yếu là những người không theo kịp làn sóng AI. Tại nhiều doanh nghiệp, kỹ năng sử dụng AI đã được đưa vào đánh giá hiệu suất, buộc nhân viên phải tự học và cạnh tranh khốc liệt để giữ vị trí.

Áp lực này được củng cố bởi dữ liệu thực tế. Nghiên cứu của Đại học Bắc Kinh trên hơn một triệu tin tuyển dụng giai đoạn 2018 - 2024 cho thấy nhu cầu ở các ngành dễ bị AI thay thế như lập trình, kế toán, biên tập và bán hàng đang giảm rõ rệt. Khảo sát của Cheung Kong Graduate School of Business cũng ghi nhận hơn 85% người được hỏi lo lắng về nguy cơ mất việc do AI.

Song song với áp lực công nghệ là bối cảnh kinh tế khó khăn. Thu nhập của nhiều lao động giảm mạnh, cơ hội việc làm thu hẹp. Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên 16 - 24 tuổi trong năm 2025 dao động từ 15 - 19%. Không ít cử nhân chỉ nhận mức lương khoảng 3.000 nhân dân tệ hoặc chuyển sang các công việc tự do như giao hàng, lái xe công nghệ nhưng vẫn thiếu ổn định.

Trước áp lực kép này, một bộ phận người trẻ chọn cách "nằm thẳng". Tức là họ từ chối tham gia cuộc cạnh tranh khốc liệt. Frank Wang, lập trình viên 28 tuổi tại Thành Đô, cho biết anh đã ngừng chạy theo các công cụ mới và chấp nhận khả năng bị sa thải. Trào lưu này đang lan rộng như một phản ứng tâm lý của những người đã kiệt sức.

Các chuyên gia cảnh báo xu hướng này có thể ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế. Khi người trẻ và tầng lớp trung lưu tăng tiết kiệm, giảm chi tiêu để phòng ngừa rủi ro, các nỗ lực kích cầu sẽ gặp khó khăn.

Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng đây là giai đoạn chuyển đổi tất yếu. Khảo sát của KPMG cho thấy 69% người dân vẫn tin AI sẽ mang lại lợi ích dài hạn. Theo các chuyên gia, công nghệ có thể xóa bỏ một số việc làm cũ nhưng đồng thời cũng tạo ra những ngành nghề mới, với điều kiện thị trường cần thời gian thích nghi.

Trong khi chờ đợi sự cân bằng mới, người lao động vẫn phải đối mặt với áp lực hàng ngày. Như chia sẻ của một quản lý, họ chỉ có hai lựa chọn: thích nghi với làn sóng AI hoặc bị cuốn trôi.