Hội chứng người bà kiệt sức: Khi vai trò làm bà dần thành làm mẹ lần hai
Hội chứng người bà kiệt sức cho thấy yêu thương con cháu và đủ sức đảm nhận việc chăm cháu thường xuyên là hai chuyện khác nhau.
Nhiều gia đình trẻ nhờ ông bà chăm con, đặc biệt khi cha mẹ quay lại làm việc sau thời gian nghỉ thai sản.
Đây là cách hỗ trợ quen thuộc trong nhiều gia đình. Tuy nhiên, nếu việc chăm cháu kéo dài và trở thành trách nhiệm gần như mỗi ngày, sức khỏe của ông bà cũng có thể bị ảnh hưởng.
Một số chuyên gia gọi tình trạng này là "depleted grandma syndrome", hay hội chứng người bà kiệt sức.
Hội chứng người bà kiệt sức là gì?
Thuật ngữ này dùng để mô tả tình trạng người bà bị kiệt sức vì gánh quá nhiều trách nhiệm chăm sóc cháu.
Đây không phải một chẩn đoán y khoa chính thức. Tuy nhiên, khái niệm này phản ánh một vấn đề đang hiện diện trong nhiều gia đình.
Khi việc chăm cháu trở thành trách nhiệm thường xuyên, người bà có thể phải gác lại thời gian nghỉ ngơi, sức khỏe và những nhu cầu riêng của mình.
Sự mệt mỏi vì thế không chỉ đến từ thể chất mà còn kéo dài sang tinh thần, nhất là khi việc chăm sóc diễn ra liên tục nhưng ranh giới và kỳ vọng trong gia đình chưa được nói rõ.
Vì sao ngày càng nhiều người bà dễ rơi vào tình trạng kiệt sức?
Ông bà chăm cháu không phải chuyện mới. Tuy nhiên, hoàn cảnh của nhiều gia đình hiện nay đã thay đổi.
Ngày càng nhiều gia đình cần hai nguồn thu nhập, trong khi chi phí giữ trẻ có thể trở thành gánh nặng. Vì vậy, ông bà thường được nhờ hỗ trợ thường xuyên hơn, và người đảm nhận phần lớn công việc này thường là bà.
Trong khi đó, bản thân nhiều người bà vẫn đang đi làm, gặp áp lực tài chính hoặc phải chăm sóc bạn đời, cha mẹ lớn tuổi hay một thành viên khác trong gia đình. Một số người còn phải xoay xở với những vấn đề sức khỏe của chính mình.
Khác biệt trong kỳ vọng giữa các thế hệ cũng có thể tạo thêm áp lực. Cha mẹ trẻ đôi khi xem việc ông bà trông cháu thường xuyên là một phần tự nhiên.
Trong khi đó, ông bà có thể chỉ mong muốn dành thời gian yêu thương, đồng hành và thỉnh thoảng phụ giúp, chứ không muốn đảm nhận vai trò nuôi con lần thứ hai.
Khi những kỳ vọng này không được nói rõ ngay từ đầu, cảm giác mệt mỏi, thất vọng hoặc ấm ức có thể dần xuất hiện ở cả hai phía.
Mời bạn đọc thêm bài viết:
Những dấu hiệu cho thấy người bà đang quá tải vì chăm cháu
Những biểu hiện của tình trạng kiệt sức đôi khi không xuất hiện ngay từ đầu mà tích tụ dần theo thời gian. Người bà có thể vẫn tiếp tục chăm cháu như thường lệ, nhưng cơ thể và cảm xúc bắt đầu cho thấy mình đang quá tải.
Một số biểu hiện có thể gồm:
- Thường xuyên mệt mỏi hoặc cảm thấy quá tải.
- Dễ cáu gắt, căng thẳng hoặc luôn trong trạng thái bất an.
- Bắt đầu cảm thấy bực bội hoặc ấm ức vì trách nhiệm chăm cháu.
- Cảm thấy tội lỗi khi muốn từ chối hoặc dành thời gian cho bản thân.
- Phải liên tục gác lại công việc, cuộc hẹn hay nhu cầu cá nhân để chăm cháu.
- Cảm giác một ngày không còn đủ thời gian để hoàn thành những việc của riêng mình.
Những dấu hiệu này cần được chú ý hơn nếu chúng kéo dài hoặc bắt đầu ảnh hưởng đến sức khỏe, tâm trạng và sinh hoạt hằng ngày. Với những người bà vẫn đang đi làm, có bệnh mạn tính hoặc còn nhiều trách nhiệm khác, tình trạng quá tải cũng có thể trở nên rõ rệt hơn.
Ban đầu, người bà có thể chỉ phụ chăm cháu khi gia đình cần. Nhưng theo thời gian, sự hỗ trợ đó có thể dần trở thành một phần cố định trong sinh hoạt hằng ngày.
Khi việc chăm cháu bắt đầu vượt quá khả năng hoặc mong muốn của bà, gia đình nên cùng nhau trao đổi lại về cách phân chia trách nhiệm và những giới hạn phù hợp.
Gia đình và người bà có thể làm gì để tránh kiệt sức vì chăm cháu?
Việc chăm cháu có thể mang lại nhiều niềm vui và giúp các thế hệ trong gia đình gắn bó hơn. Nhưng yêu thương cháu không đồng nghĩa với việc người bà phải luôn sẵn sàng đảm nhận trách nhiệm chăm sóc thường xuyên.
Về phía gia đình, điều quan trọng là chủ động hỏi xem bà có đang quá mệt, có đủ thời gian nghỉ ngơi hay có còn thoải mái với lịch chăm cháu hiện tại hay không. Việc chăm sóc cũng nên được chia sẻ thay vì dần trở thành trách nhiệm mặc định của một người.
Về phía người bà, đặt ra giới hạn không có nghĩa là bớt yêu thương con cháu. Dành thời gian cho sức khỏe, các mối quan hệ và cuộc sống riêng giúp bà tránh bị quá tải và có thể đồng hành cùng gia đình lâu dài hơn.
Nếu tình trạng mệt mỏi kéo dài, ảnh hưởng đến tâm trạng, giấc ngủ hoặc sức khỏe, người bà nên cân nhắc trao đổi với chuyên gia y tế.
Cuối cùng, việc chăm cháu nên xuất phát từ sự tự nguyện và phù hợp với khả năng của mỗi người, thay vì mặc định rằng ông bà lúc nào cũng có thể đảm nhận trách nhiệm ấy.
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
