Giờ vàng trong cấp cứu đột quỵ: Mỗi phút chậm trễ, khoảng 2 triệu tế bào thần kinh có thể mất đi

Cấp cứu đột quỵ là cuộc chạy đua với thời gian. Trong một ca đột quỵ thiếu máu não điển hình do tắc mạch chưa được điều trị, ước tính khoảng 1,9 triệu tế bào thần kinh có thể mất đi mỗi phút.

Người bệnh được đưa đến bệnh viện càng sớm thì càng có nhiều cơ hội được đánh giá và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Mục tiêu không chỉ là cứu sống, mà còn hạn chế di chứng và bảo tồn khả năng nói, vận động, tự chăm sóc sau đột quỵ.

Giờ vàng trong cấp cứu đột quỵ quyết định cơ hội bảo tồn chức năng não

"Thời gian là não" (Time is Brain) là nguyên tắc quen thuộc trong cấp cứu đột quỵ. Việc điều trị càng chậm trễ, mô não càng có nguy cơ tổn thương và khó phục hồi.

Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương cho biết, người bị đột quỵ thiếu máu não đáp ứng đủ điều kiện có thể được điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết trong vòng 4,5 giờ kể từ khi triệu chứng bắt đầu.

Can thiệp lấy huyết khối cần được thực hiện càng sớm càng tốt, thường trong 6 giờ đầu. Với một số người bệnh đáp ứng tiêu chí chuyên môn, bác sĩ có thể cân nhắc can thiệp đến 24 giờ dựa trên kết quả thăm khám và hình ảnh não.

Với đột quỵ xuất huyết não, việc xử trí có thể bao gồm kiểm soát huyết áp, hồi sức và theo dõi tình trạng chảy máu. Một số trường hợp cần phẫu thuật hoặc can thiệp để xử lý nguyên nhân, chẳng hạn vỡ phình mạch não hay thông động tĩnh mạch.

Ngay khi nhận thấy dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, gia đình nên gọi cấp cứu 115 ngay để người bệnh được đánh giá và xử trí sớm.

Nhận biết dấu hiệu đột quỵ bằng quy tắc BE FAST

Để giúp cộng đồng dễ dàng nhận diện các dấu hiệu phổ biến của đột quỵ, các tổ chức y tế trên thế giới khuyến khích người dân ghi nhớ và sử dụng quy tắc BE FAST.

• B (Balance - Thăng bằng): Người bệnh khó đứng vững, bước loạng choạng, có thể ngã.
• E (Eyes - Mắt): Người bệnh đột ngột mất thị lực, nhìn mờ, hoặc nhìn đôi (thấy 2 hình).
• F (Face - Khuôn mặt): Yêu cầu người bệnh cười hoặc nhe răng, nếu nụ cười méo, đó là dấu hiệu nguy hiểm.
• A (Arm - Cánh tay): Yêu cầu người bệnh giơ cả hai tay lên, nếu quan sát thấy một tay có bị rơi xuống thấp hơn, yếu hơn, hoặc hoàn toàn không thể giơ lên, hãy gọi cấp cứu ngay.
• S (Speech - Lời nói): Yêu cầu người bệnh lặp lại một câu đơn giản. Nếu họ có nói ngọng, nói lắp, không rõ chữ, không thể nói được, đó là dấu hiệu của đột quỵ.
• T (Time - Thời gian): Nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào trong các dấu hiệu trên (B, E, F, A, S), đó là thời điểm gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. Đừng chờ đợi xem triệu chứng có tự hết hay không.

Khi gọi cấp cứu, nếu có thể, gia đình hãy nhớ khoảng thời gian người bệnh bắt đầu xuất hiện dấu hiệu bất thường. Trường hợp không chứng kiến lúc triệu chứng bắt đầu, hãy cho nhân viên y tế biết lần cuối người bệnh vẫn còn bình thường là khi nào.

Thông tin này, kết hợp với kết quả thăm khám và hình ảnh não, sẽ giúp bác sĩ đánh giá khả năng điều trị. Một số trường hợp không xác định rõ thời điểm khởi phát vẫn có thể được xem xét dựa trên các tiêu chí hình ảnh phù hợp.

Bạn có thể tìm hiểu thêm những cách phòng ngừa đột quỵ qua các bài viết sau:

Bác sĩ thần kinh gợi ý 6 cách giúp giảm 80% nguy cơ đột quỵ

Kiểm soát huyết áp là ưu tiên hàng đầu để giảm nguy cơ đột quỵ

Công nghệ đang mở rộng cơ hội điều trị đột quỵ

Tại Hội nghị khoa học quốc tế "Đột quỵ não: hiện tại và tương lai" do Khoa Đột quỵ, Bệnh viện Quân y 103 tổ chức, các chuyên gia trong nước và quốc tế đã chia sẻ những tiến bộ mới trong dự phòng, chẩn đoán, điều trị và phục hồi sau đột quỵ.

Nhiều hướng điều trị đang được ứng dụng, từ tiêu sợi huyết, lấy huyết khối cơ học, can thiệp mạch và phẫu thuật đến chăm sóc tích cực, phục hồi chức năng.

Bên cạnh đó, trí tuệ nhân tạo, y học chính xác, chẩn đoán hình ảnh và thiết bị can thiệp thế hệ mới giúp bác sĩ đánh giá tổn thương, xác định phần mô não còn khả năng cứu được và lựa chọn hướng điều trị phù hợp với từng người bệnh.

Nhờ đó, một số người đến viện muộn hoặc không xác định chính xác thời điểm khởi phát vẫn có thể được cân nhắc điều trị dựa trên kết quả thăm khám và hình ảnh não.

Những tiến bộ mới giúp nhiều người có thêm cơ hội điều trị, nhưng cấp cứu sớm vẫn là yếu tố quan trọng. Vì vậy, hãy gọi cấp cứu ngay khi phát hiện dấu hiệu đột quỵ.

(Nguồn: Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương, Bệnh viện Quân y 103)

*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.